Week A1: introductie........................................................................................................................................................................................................5
LD A1.1: De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen.................................................................................... 5
2 soorten benadering arbeidsveiligheid.......................................................................................................................................................................................................................5
Risicofactoren arbeidsongevallen met verzuim:..........................................................................................................................................................................................................5
Kenmerken arbeidsongevallen met verzuim:...............................................................................................................................................................................................................5
Herkomst Arbowetgeving:............................................................................................................................................................................................................................................5
Opbouw wettelijk kader arboregelgeving:....................................................................................................................................................................................................................6
Onderscheid publiek en privaat domein.......................................................................................................................................................................................................................6
LD A1.2: De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd benoemd en uitleggen.....................6
Beleidsdossier ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid) t.a.v. de arbowet:...............................................................................................................................................6
Arbowet artikel 3: De redelijkerwijs clausule................................................................................................................................................................................................................6
Arbobeleid:...................................................................................................................................................................................................................................................................6
LD A1.3: De student kan artikelen 8, 10 en 11 van de Arbowet benoemen en uitleggen.................................................................................................. 7
Artikel 8 Arbowet: Voorlichting en onderricht...............................................................................................................................................................................................................7
Artikel 10 Arbowet: Voorkomen van gevaar voor derden.............................................................................................................................................................................................7
Artikel 11 Arbowet: Algemene verplichtingen van de werknemers..............................................................................................................................................................................7
LD A1.4: De student kan uitleggen wat arbobeleid is en uit welke elementen het is opgebouwd................................................................................... 7
Systematisch aanpak arbobeleid: 5W-model...............................................................................................................................................................................................................7
.....................................................................................................................................................................................................................................................................................7
Volgens arbowet regelt werkgever het volgende:........................................................................................................................................................................................................8
Arbobeleid formuleren of evalueren:............................................................................................................................................................................................................................8
Doelvoorschriften: inhoudelijke eisen aan het arbobeleid:..........................................................................................................................................................................................8
LD A1.5: De student kan de motieven opnoemen die werkgevers hebben voor het voeren van een arbobeleid...........................................................8
LD A1.6: De student kent de taken en bevoegdheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie in het kader van handhaving van de Arbowet............8
Geschiedenis van de Nederlandse Arbeidsinspectie:..................................................................................................................................................................................................8
De Arbeidsinspectie nu:...............................................................................................................................................................................................................................................8
Kerntaken Arbeidsinspectie:........................................................................................................................................................................................................................................9
Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op:........................................................................................................................................................................................................9
Werkvelden Nederlandse Arbeidsinspectie – toezicht op en onderzoek naar:............................................................................................................................................................9
Bevoegdheden Nederlandse Arbeidsinspectie:.........................................................................................................................................................................................................10
Arbeidsinspectie: Mix van interventies:......................................................................................................................................................................................................................10
Handhavingsmogelijkheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie:.........................................................................................................................................................................10
Arbeidsinspectie handhaaft actief bij een klacht:.......................................................................................................................................................................................................10
LD A1.7: De student kan de invloeden uitleggen van interne- en externe eisen en factoren op een organisatie aan de hand van het DESTEP-
model...................................................................................................................................................................................................................................... 10
LD A1.9: De student kan het doel van een arbomanagementsysteem toelichten............................................................................................................ 11
Arbomanagementsysteem:........................................................................................................................................................................................................................................11
Veiligheidschecklist Aannemer (VCA):.......................................................................................................................................................................................................................11
NEN-ISO-45001: 2018...............................................................................................................................................................................................................................................11
Gezond en veilig werken (G&VW).............................................................................................................................................................................................................................11
LD A1.11: De student kan de PDCA-cirkel van Deming uitleggen en toepassen op arbeidsveiligheidsvraagstukken................................................11
Visgraatmodel:...........................................................................................................................................................................................................................................................11
Week A2: Actoren arbobeleid, kosten en baten, organisatiecultuur........................................................................................................................13
LD A2.1: De student kan de belangrijkste actoren en hun rol binnen een organisatie t.a.v. het veiligheidsbeleid en je kunt hun taken en
verantwoordelijkheden uitleggen........................................................................................................................................................................................ 13
Werkgever..................................................................................................................................................................................................................................................................13
Werknemer.................................................................................................................................................................................................................................................................13
Ondernemingsraad....................................................................................................................................................................................................................................................13
Leidinggevende..........................................................................................................................................................................................................................................................14
Verschillende actoren/belanghebbende....................................................................................................................................................................................................................14
3 leidende principes arboveiligheid:...........................................................................................................................................................................................................................14
LD A2.2: De student kan eisen aan de wettelijke deskundige bijstand uitleggen en vertalen naar hun taken en verantwoordelijkheden binnen een
organisatie: preventiemedewerker, arbodeskundige, arbodienst, BHV........................................................................................................................... 14
LD A2.3: De student kan de gezondheidsrisico’s van geluid en lawaai, de interventiewaardes voor schadelijk geluid en de preventieve
maatregelen voor geluid volgens de arbeidshygiënische strategie benoemen en toelichten.......................................................................................15
Verplichte actiegrens: 80 db(a)..................................................................................................................................................................................................................................15
Geluidsniveau van 85 db(a)+.....................................................................................................................................................................................................................................15
Geluidsniveau van 87db(a) of hoger..........................................................................................................................................................................................................................15
Risico-inventarisatie en evaluatie voor geluid:...........................................................................................................................................................................................................15
Normen voor lawaai (in tabel):...................................................................................................................................................................................................................................16
Preventieve maatregelen voor gehoorschade volgens AHS:....................................................................................................................................................................................16
LD A2.4: De student weet wat strategisch, tactisch en operationeel niveau (planniveau) betekent in een organisatie en kunt dit koppelen aan de
taken en verantwoordelijkheden binnen het arbobeleid.................................................................................................................................................... 16
LD A2.6: De student kan de kosten en baten van veiligheid in organisaties omschrijven en toelichten (direct/indirect, financieel/niet financieel,
bedrijfskosten en opbrengsten versus individuele kosten en opbrengsten).................................................................................................................. 16
, LD A2.8: De student kan het organisatiecultuurmodel/ui-model van Hofstede toepassen en op basis van het model interventies toelichten........18
Het ui-model van Hofstede........................................................................................................................................................................................................................................18
Cultuurdimensies:......................................................................................................................................................................................................................................................18
Week A4: Procesanalyse, RI&E, PvA, Arbeidshygiënische Strategie......................................................................................................................20
LD A4.1: De student kent de wettelijke eisen die worden gesteld aan de inventarisatie en evaluatie van risico’s (artikel 5 arbowet)......................20
Wettelijk kader/wetgeving:.........................................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 3: redelijkerwijs clausule + arbeidshygiënische strategie.................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 5: ri&e inclusief pva...........................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 13: preventiemedewerker.................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 14: aanvullende deskundige bijstand................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 15: Bedrijfshulpverlening..................................................................................................................................................................................................................21
Arbeidshygiënische strategie:....................................................................................................................................................................................................................................21
LD A4.2: De student kent het verschil tussen gevaar en risico......................................................................................................................................... 21
Knelpunt:....................................................................................................................................................................................................................................................................21
Risico:........................................................................................................................................................................................................................................................................21
Gevaar:......................................................................................................................................................................................................................................................................21
LD A4.3: De student kan de gevaren en risico’s binnen bedrijven in kaart brengen middels het uitvoeren van een RI&E.........................................21
Arbowet artikel 5: RI&E inclusief PvA:.......................................................................................................................................................................................................................21
Cruciale stap in arbobeleid: Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E):....................................................................................................................................................................21
Aandachtspunten ri&e................................................................................................................................................................................................................................................23
Stappenplan risico-inventarisatie en -evaluatie.........................................................................................................................................................................................................23
LD A4.4: De student kan risico’s beoordelen aan de hand van een risicobeoordelingsmethode..................................................................................25
Risicobeoordeling – Kinney & Wiruth:........................................................................................................................................................................................................................25
Prioriteren van maatregelen.......................................................................................................................................................................................................................................25
LD A4.5: De student kent de verschillende niveaus van de arbeidshygiënische strategie (AHS) en kunt de AHS toepassen in een casus.............25
LD A4.6: De student kan de uitkomsten van een RI&E vertalen naar een PVA voor de organisatie..............................................................................26
LD A4.7: De student kan de verschillende stappen van een procesanalyse beschrijven en toelichten........................................................................26
Frederick Winslow Taylor:..........................................................................................................................................................................................................................................26
Jules Henry Fayol:.....................................................................................................................................................................................................................................................26
Procesdenken vanuit economie:................................................................................................................................................................................................................................26
Stappen procesanalyse (volgens Bressers):.............................................................................................................................................................................................................26
LD A4.8: De student kan het verschil tussen het primaire, secundaire en bestuurlijke proces uitleggen....................................................................26
LD A4.9: De student kan een proces analyseren en hier een schematisch weergave van maken.................................................................................27
Procesdenken vanuit veiligheid.................................................................................................................................................................................................................................28
LD A4.11: De student kan het begrip psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en de verschillende onderwerpen van PSA definiëren en toelichten,
de student kan ook de oorzaken en de preventieve maatregelen bij PSA benoemen en toelichten.............................................................................28
Wettelijk kader PSA:..................................................................................................................................................................................................................................................28
Arbowet artikel 3.2:....................................................................................................................................................................................................................................................28
Aanpak PSA door ministerie van SZW:.....................................................................................................................................................................................................................28
Arbobesluit artikel 2.15:.............................................................................................................................................................................................................................................28
PSA: Agressie en geweld:..........................................................................................................................................................................................................................................29
Seksuele intimidatie:..................................................................................................................................................................................................................................................29
Discriminatie:.............................................................................................................................................................................................................................................................29
Pesten:.......................................................................................................................................................................................................................................................................30
Werkdruk....................................................................................................................................................................................................................................................................30
Werkstress:................................................................................................................................................................................................................................................................31
PSA: algemene maatregelen:....................................................................................................................................................................................................................................31
Week A5: Arbeidsongevallen, Bedrijfshulpverlening.................................................................................................................................................32
LD A5.1: De student kan de definities van een arbeidsongeval en een beroepsziekte benoemen en het verschil tussen beide begrippen
toelichten............................................................................................................................................................................................................................... 32
Het arbeidsongeval:...................................................................................................................................................................................................................................................32
De beroepsziekte:......................................................................................................................................................................................................................................................32
Verschil arbeidsongeval en beroepsziekte:...............................................................................................................................................................................................................32
LD A5.2: De student kent de wettelijke eisen die gesteld worden aan het melden en registreren van ongevallen en beroepsrisico’s (artikel 9
Arbowet)................................................................................................................................................................................................................................. 32
Melding en registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten volgens Artikel 9 Arbowet:...................................................................................................................................32
Artikel 11: Algemene verplichtingen van de werknemers:.........................................................................................................................................................................................32
Melding en registratie van ongevallen en beroepsziekten:........................................................................................................................................................................................32
Consequenties overtreden Arbowet:..........................................................................................................................................................................................................................33
LD A5.3: De student kent de motieven voor het doen van een ongevalsonderzoek, kan een aantal veel toegepaste ongevalsmethodieken
opnoemen en kan benoemen wat de basis risicofactoren zijn......................................................................................................................................... 33
2
, Motieven voor het doen van een ongevalsonderzoek:..............................................................................................................................................................................................33
Inhoud werkgeversrapportage volgens Nederlandse Arbeidsinspectie:....................................................................................................................................................................33
Beoordeling van de werkgeversrapportage door de Nederlandse Arbeidsinspectie:................................................................................................................................................34
Ijsbergtheorie:............................................................................................................................................................................................................................................................34
De ongevalsanalyse:..................................................................................................................................................................................................................................................34
Doelen en motieven voor ongevalsanalyse:..............................................................................................................................................................................................................34
Ongevalsmethodieken: S137-methode:....................................................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: 5 keer waarom model (5 times why)....................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: tripod....................................................................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: overig:..................................................................................................................................................................................................................................36
Basisrisicofactoren (BRF):.........................................................................................................................................................................................................................................36
Basisrisicofactoren tripod:..........................................................................................................................................................................................................................................37
Oude werkwijze ongevalsonderzoek door Nederlandse Arbeidsinspectie:...............................................................................................................................................................37
Nieuwe werkwijze ongevalsonderzoek door Nederlandse Arbeidsinspectie:............................................................................................................................................................37
LD A5.4: De student kent de wettelijke eisen die gesteld worden aan de deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening (Artikel 15
Arbowet)................................................................................................................................................................................................................................. 38
Artikel 15 Arbowet:.....................................................................................................................................................................................................................................................38
Scenariobeschrijving:.................................................................................................................................................................................................................................................38
LD A5.5: De student kent de begrippen; bedrijfsnoodplan, bedrijfshulpverleningsplan en het ontruimingsplan en weet wanneer je welk plan in
een organisatie gebruikt....................................................................................................................................................................................................... 39
Het noodplan:.............................................................................................................................................................................................................................................................39
Het ontruimingsplan...................................................................................................................................................................................................................................................39
Het aanvalsplan.........................................................................................................................................................................................................................................................39
Het bedrijfsnoodplan..................................................................................................................................................................................................................................................39
Het bedrijfshulpverleningsplan...................................................................................................................................................................................................................................39
Stappenplan voor het bedrijfsnoodplan:....................................................................................................................................................................................................................39
LD A5.6: De student kan uitleggen van restrisico’s zijn en wat de relatie is tussen de risico-inventarisatie en -evaluatie en een
bedrijfshulpverleningsplan................................................................................................................................................................................................... 40
Arbowet artikel 3 lid 1:................................................................................................................................................................................................................................................40
Risicobeeld: het vaststellen van risico’s en gevaren:................................................................................................................................................................................................40
LD A5.7: De student kan benoemen welke elementen in een bedrijfshulpverleningsplan moeten...............................................................................41
Blusmiddelen:............................................................................................................................................................................................................................................................41
Brand:.........................................................................................................................................................................................................................................................................41
Soorten blustoestellen:..............................................................................................................................................................................................................................................41
Werking + neveneffecten blustoestellen:...................................................................................................................................................................................................................41
Plaatsing blustoestellen:............................................................................................................................................................................................................................................41
De EHBO-trommel:....................................................................................................................................................................................................................................................41
LD A5.9: De student kan het begrip werken op hoogte definiëren en toelichten, kan de risico’s bij werken op hoogte en de preventieve
maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie benoemen en toelichten........................................................................................................... 42
Gevaren van werken op hoogte:................................................................................................................................................................................................................................42
Risico’s van werken op hoogte:.................................................................................................................................................................................................................................42
Ladder:.......................................................................................................................................................................................................................................................................42
...................................................................................................................................................................................................................................................................................42
Arbeidshygiënische strategie bij werken op hoogte:..................................................................................................................................................................................................44
Persoonlijke beschermingsmiddelen bij werken op hoogte:......................................................................................................................................................................................44
Harness suspension trauma – hangtrauma...............................................................................................................................................................................................................44
LD A5.10: De student kan de gezondheids- en veiligheidsrisico’s bij het werken met gevaarlijke stoffen benoemen en toelichten, de
grenswaarden en de preventieve maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie bij het werken met gevaarlijke stoffen benoemen en
toelichten............................................................................................................................................................................................................................... 44
Aanvullende risico-inventarisatie en -evaluatie:.........................................................................................................................................................................................................44
Beroepsziekten als gevolg van gevaarlijke stoffen:...................................................................................................................................................................................................44
Grenswaarde:............................................................................................................................................................................................................................................................45
Effecten gevaarlijke stoffen:.......................................................................................................................................................................................................................................45
Toxiciteit: letale dosis of concentratie:........................................................................................................................................................................................................................45
Herkenning van gevaarlijke stoffen:...........................................................................................................................................................................................................................45
Soorten gevaarlijke stoffen:.......................................................................................................................................................................................................................................46
Veiligheidsinformatieblad:..........................................................................................................................................................................................................................................46
Werkinstructiekaart (WIK):.........................................................................................................................................................................................................................................46
Chemiekaart:..............................................................................................................................................................................................................................................................46
Opslag gevaarlijke stoffen:.........................................................................................................................................................................................................................................46
Maatregelen gevaarlijke stoffen:................................................................................................................................................................................................................................46
Maatregelen volgens arbeidshygiënische strategie voor gevaarlijke stoffen:............................................................................................................................................................46
Week A6: Beroepsziekten, beeldschermwerk, KANS, PBM’s, veiligheidscultuur, interventies, veranderstrategieën........................................47
3
, LD A6.1: De student weet wat wordt verstaan onder een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) en welk veiligheidsniveau het inneemt in de
arbeidshygiënische strategie............................................................................................................................................................................................... 47
Algemene eisen aan persoonlijke beschermingsmiddelen:.......................................................................................................................................................................................47
Technische en ergonomische eisen aan pbm:...........................................................................................................................................................................................................47
Pbm: aanschaf en gebruik:........................................................................................................................................................................................................................................47
Keuze voor pbm:........................................................................................................................................................................................................................................................47
Levenscyclus pbm:....................................................................................................................................................................................................................................................47
LD A6.2: De student kan de belangrijkste persoonlijke beschermingsmiddelen benoemen en welke verschillende typen er zijn en bij welke
risico’s ze worden gebruikt. (Gehoorbescherming, valbescherming, adembescherming, handschoenen en veiligheidsschoenen)........................48
Arbobesluit art 8.3:.....................................................................................................................................................................................................................................................48
Arbowet artikel 11b:...................................................................................................................................................................................................................................................48
Adembescherming:....................................................................................................................................................................................................................................................48
PBM: Hand- en armbescherming:..............................................................................................................................................................................................................................50
PBM: Been- en voetbescherming:.............................................................................................................................................................................................................................50
LD A6.3: De student kan in een casus risico’s en beroepsziekten identificeren en maatregelen formuleren ter voorkoming ervan.........................50
LD A6.4: De student kan een analyse maken van de veiligheidscultuur van een organisatie en aan de hand van de veiligheidscultuurladder......50
Relatie organisatiecultuur met veilig werken:............................................................................................................................................................................................................50
Wat is een veiligheidscultuur:.....................................................................................................................................................................................................................................51
Brain-based safety (BBS):.........................................................................................................................................................................................................................................51
Relatie BBS en veiligheidscultuur:.............................................................................................................................................................................................................................51
Belangrijkste redenen om te werken aan veiligheidscultuur:.....................................................................................................................................................................................52
2 Typen veiligheidscultuur: controle versus leren:.....................................................................................................................................................................................................52
De 6 basisprincipes van een succesvolle aanpak:....................................................................................................................................................................................................53
Veiligheidsklimaat:.....................................................................................................................................................................................................................................................53
Zwakke veiligheidscultuur:.........................................................................................................................................................................................................................................53
Veiligheidscultuurladder:............................................................................................................................................................................................................................................53
LD A6.5: De student kan de meest voorkomende veranderstrategieën noemen en uitleggen in het kader van het bereiken van een goed werkend
veiligheidsmanagement en een goede veiligheidscultuur................................................................................................................................................ 55
LD A6.6: De student kan de gezondheidsrisico’s van beeldschermwerk, waaronder KANS, benoemen en toelichten, en kan de oorzaken en
preventieve maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie bij beeldschermwerk benoemen en toelichten..................................................55
RSI: Repetitive Strain Injury.......................................................................................................................................................................................................................................55
KANS: Klachten aan armen, nek en schouders........................................................................................................................................................................................................55
Maatregelen KANS:...................................................................................................................................................................................................................................................55
Literatuur + bruikbare bronnen:...................................................................................................................................................................................56
4
, Link naar HSE SDU:
Veilig werken in organisaties https://hse.sdu.nl/content/p1-428065
Week A1: introductie
LD1 De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen
LD2 De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd
benoemd en uitleggen
LD3 De student kan artikelen 8, 10 en 11 van de Arbowet benoemen en uitleggen
LD4 De student kan uitleggen wat arbobeleid is en uit welke elementen het is opgebouwd
LD5 De student kan de motieven opnoemen die werkgevers hebben voor het voeren van een arbobeleid
LD6 De student kent de taken en bevoegdheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie in het kader van
handhaving van de Arbowet
LD7 De student kan de invloeden uitleggen van interne- en externe eisen en factoren op een organisatie
aan de hand van het Destep model
LD8 De student kan het Destep model toepassen op een casus over arbeidsveiligheid
LD9 De student kan het doel van een arbomanagementsysteem toelichten
LD10 De student kan uitleg geven over de samenhang tussen de Arbowet en arbomanagementsystemen
LD11 De student kan de PDCA-cirkel van Deming uitleggen en toepassen op
arbeidsveiligheidsvraagstukken
LD A1.1: De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen
Arbowetgeving: “iedere wetgever is verplicht om een arbobeleid te voeren dat is gericht op zo goed mogelijke
arbeidsomstandigheden” onderdeel van het arbobeleid is het opstellen van een risico-inventarisatie en evaluatie en
een plan van aanpak.
2 soorten benadering arbeidsveiligheid
Sociaal Fysiek
Veilig werken met andere mensen in een veilige Veilig werken met materialen en middelen zonder schade te
werkomgeving veroorzaken of te ondervinden.
Vaak subjectieve veiligheid
Hoe veilig voelt het?
Risicofactoren arbeidsongevallen met verzuim:
- Fysiek zwaar werk zoen
- Intern en/of extern ongewenst gedrag op werk
- Emotioneel zwaar werk
- Werken met gevaarlijke stoffen
- Moeilijkheidsgraad van het werk
Kenmerken arbeidsongevallen met verzuim:
- Vaker man dan vrouw
- Ouderen vaker dan jongeren/middengroep
- Vaker middelhoogopgeleiden dan hoogopgeleiden
- Migratieachtergrond hangt niet samen met het krijgen van een arbeidsongeval
- Werknemers van zeer kleine bedrijven (<10 medewerkers) en middelgrote bedrijven (50-250 medewerkers)
hebben een grotere kans dan werknemers van grote bedrijven (250 medewerkers of meer)
Herkomst Arbowetgeving:
1874: kinderwetje van van Houten, verbod kinderarbeid onder 12 jaar + eerste aanzet voor betere
arbeidsomstandigheden
1889: arbeidswet, bescherming arbeid van vrouw en kind + instellen arbeidsinspectie
1895: veiligheidswet, eerste veiligheidswet ter bescherming van mannen, van toepassing op werkplaats en fabriek
1911: arbeidswet, uitbreiding bevoegdheden en werkzaamheden van de arbeidsinspectie
1934: veiligheidswet: werken met gevaarlijke stoffen en elektrische en agrarische industrie toegevoegd
1980: arbowet, toenemende verantwoordelijkheden en verplichtingen om een plan van aanpak op te stellen, niet
alleen de veiligheid fysiek waarborgen maar ook administratief, beleidsmatig en planmatig
5
, Opbouw wettelijk kader arboregelgeving:
1) Arbowet
Kaderwet is raamwet. Voorschriften zijn globaal, regels zijn algemeen. Biedt wel een
doel voor de organisatie en werkgever, maar biedt geen middel.
Biedt werknemer en werkgever ruimte om zelf invulling te geven aan gezond en
veilig werken.
2) Arbobesluit
Gebaseerd op de arbowet. Kent eenzelfde hoofdstukindeling en regelt de indeling
van de arbeidsomstandigheden.
± 90% op basis van EU-regelgeving
± 10% op basis van Nederlandse wetgeving
3) Arboregeling
Gebaseerd op arbobesluit. Hoofdstukindeling is gelijk aan die van het arbobesluit en geeft meer details met betrekking
tot de arbowet en arbobesluit.
4) Arbocatalogus
Wordt opgesteld door de werkgever en werknemer. De werkgever, werknemer en de branche zijn samen
verantwoordelijk.
NEN-normen en arboinformatiebladen
Arboinformatiebladen = publicatie die is uitgegeven onder toezicht van ministerie van SZW, die voor
werkgever en werknemer de arbowetgeving inzichtelijk en toegankelijk maakt. Geven achtergrondinformatie
van arbobeleidsregels, zijn informaties en gedetailleerd.
Werkwijze is niet verplicht, veiligheidsniveau is wel verplicht
NEN = Nederlandse Normalisatie Instituut, stimuleert de ontwikkeling van normen voor producten, diensten
en processen.
Na toetsing van de arbocatalogus door de overheid vervallen arbobeleidsregels voor die branche.
Toetsing door Nederlandse Arbeidsinspectie. Toetsingscriteria zijn:
- Beschrijving werkgebied of branche
- Werkgever en werknemer vertegenwoordigd door opstellers
- Catalogus beschikbaar voor werkgever en werknemer
- Voldoet aan doelvoorschriften
- Is begrijpelijk, logisch en is niet in strijd met de wet
Doel: intrekking alle arbobeleidsregels, mits alle arbocatalogi gereed en geldt voor alle bedrijfstakken/branches.
Werknemer en werkgever beschrijven op eigen initiatief hoe te voldoen aan de doelvoorschriften van de overheid
voor gezond en veilig werken.
Beschrijft technieken en manieren, goede praktijken, normen en handleidingen voor gezond en veilig werken.
Onderscheid publiek en privaat domein
Publiek Privaat
Overheid Werknemers en werkgevers
Stelt wettelijk kader Samen afspreken wijze van invulling bedrijf o.b.v.
Beschermingsniveau: van middel naar doelvoorschrift doelvoorschriften Nederlandse Arbeidsinspectie
Handleiding door de Nederlandse Arbeidsinspectie Vastlegging in arbocatalogus
Toetsing door Nederlandse Arbeidsinspectie
LD A1.2: De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd
benoemd en uitleggen
Beleidsdossier ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid) t.a.v. de arbowet:
- Gezonde en veilige arbeidsomstandigheden zorgen voor minder ziekte/arbeidsongeschikte werknemers
- Minder kosten voor ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid
- Overheid stelt minimale arbeidsomstandigheden
- Werkgever en werknemer vullen dit zelf verder aan en in
- Hulpmiddel: risico-inventarisatie en -evaluatie + arbodeskundige
Arbowet artikel 3: De redelijkerwijs clausule
1 De werkgever zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers inzake alle met arbeid verbonden
aspecten + voert daarbij een beleid dat is gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden, waarbij hij, gelet
op de stand van de wetenschap en professionele dienst, het volgende in acht neemt;
a. Tenzij dit redelijkerwijs niet kan worden gevergd organiseert de werkgever de arbeid zodanig dat daarvan
geen nadelige invloed uitgaat op de veiligheid en gezondheid van de werknemer
b. Tenzij dit redelijkerwijs niet kan worden gevergd worden de gevaren en risico’s voor de veiligheid of de
gezondheid van de werknemer zoveel mogelijk in eerste aanleg bij de bron daarvan voorkomen of
beperkt.
Arbobeleid:
6
LD A1.1: De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen.................................................................................... 5
2 soorten benadering arbeidsveiligheid.......................................................................................................................................................................................................................5
Risicofactoren arbeidsongevallen met verzuim:..........................................................................................................................................................................................................5
Kenmerken arbeidsongevallen met verzuim:...............................................................................................................................................................................................................5
Herkomst Arbowetgeving:............................................................................................................................................................................................................................................5
Opbouw wettelijk kader arboregelgeving:....................................................................................................................................................................................................................6
Onderscheid publiek en privaat domein.......................................................................................................................................................................................................................6
LD A1.2: De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd benoemd en uitleggen.....................6
Beleidsdossier ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid) t.a.v. de arbowet:...............................................................................................................................................6
Arbowet artikel 3: De redelijkerwijs clausule................................................................................................................................................................................................................6
Arbobeleid:...................................................................................................................................................................................................................................................................6
LD A1.3: De student kan artikelen 8, 10 en 11 van de Arbowet benoemen en uitleggen.................................................................................................. 7
Artikel 8 Arbowet: Voorlichting en onderricht...............................................................................................................................................................................................................7
Artikel 10 Arbowet: Voorkomen van gevaar voor derden.............................................................................................................................................................................................7
Artikel 11 Arbowet: Algemene verplichtingen van de werknemers..............................................................................................................................................................................7
LD A1.4: De student kan uitleggen wat arbobeleid is en uit welke elementen het is opgebouwd................................................................................... 7
Systematisch aanpak arbobeleid: 5W-model...............................................................................................................................................................................................................7
.....................................................................................................................................................................................................................................................................................7
Volgens arbowet regelt werkgever het volgende:........................................................................................................................................................................................................8
Arbobeleid formuleren of evalueren:............................................................................................................................................................................................................................8
Doelvoorschriften: inhoudelijke eisen aan het arbobeleid:..........................................................................................................................................................................................8
LD A1.5: De student kan de motieven opnoemen die werkgevers hebben voor het voeren van een arbobeleid...........................................................8
LD A1.6: De student kent de taken en bevoegdheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie in het kader van handhaving van de Arbowet............8
Geschiedenis van de Nederlandse Arbeidsinspectie:..................................................................................................................................................................................................8
De Arbeidsinspectie nu:...............................................................................................................................................................................................................................................8
Kerntaken Arbeidsinspectie:........................................................................................................................................................................................................................................9
Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op:........................................................................................................................................................................................................9
Werkvelden Nederlandse Arbeidsinspectie – toezicht op en onderzoek naar:............................................................................................................................................................9
Bevoegdheden Nederlandse Arbeidsinspectie:.........................................................................................................................................................................................................10
Arbeidsinspectie: Mix van interventies:......................................................................................................................................................................................................................10
Handhavingsmogelijkheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie:.........................................................................................................................................................................10
Arbeidsinspectie handhaaft actief bij een klacht:.......................................................................................................................................................................................................10
LD A1.7: De student kan de invloeden uitleggen van interne- en externe eisen en factoren op een organisatie aan de hand van het DESTEP-
model...................................................................................................................................................................................................................................... 10
LD A1.9: De student kan het doel van een arbomanagementsysteem toelichten............................................................................................................ 11
Arbomanagementsysteem:........................................................................................................................................................................................................................................11
Veiligheidschecklist Aannemer (VCA):.......................................................................................................................................................................................................................11
NEN-ISO-45001: 2018...............................................................................................................................................................................................................................................11
Gezond en veilig werken (G&VW).............................................................................................................................................................................................................................11
LD A1.11: De student kan de PDCA-cirkel van Deming uitleggen en toepassen op arbeidsveiligheidsvraagstukken................................................11
Visgraatmodel:...........................................................................................................................................................................................................................................................11
Week A2: Actoren arbobeleid, kosten en baten, organisatiecultuur........................................................................................................................13
LD A2.1: De student kan de belangrijkste actoren en hun rol binnen een organisatie t.a.v. het veiligheidsbeleid en je kunt hun taken en
verantwoordelijkheden uitleggen........................................................................................................................................................................................ 13
Werkgever..................................................................................................................................................................................................................................................................13
Werknemer.................................................................................................................................................................................................................................................................13
Ondernemingsraad....................................................................................................................................................................................................................................................13
Leidinggevende..........................................................................................................................................................................................................................................................14
Verschillende actoren/belanghebbende....................................................................................................................................................................................................................14
3 leidende principes arboveiligheid:...........................................................................................................................................................................................................................14
LD A2.2: De student kan eisen aan de wettelijke deskundige bijstand uitleggen en vertalen naar hun taken en verantwoordelijkheden binnen een
organisatie: preventiemedewerker, arbodeskundige, arbodienst, BHV........................................................................................................................... 14
LD A2.3: De student kan de gezondheidsrisico’s van geluid en lawaai, de interventiewaardes voor schadelijk geluid en de preventieve
maatregelen voor geluid volgens de arbeidshygiënische strategie benoemen en toelichten.......................................................................................15
Verplichte actiegrens: 80 db(a)..................................................................................................................................................................................................................................15
Geluidsniveau van 85 db(a)+.....................................................................................................................................................................................................................................15
Geluidsniveau van 87db(a) of hoger..........................................................................................................................................................................................................................15
Risico-inventarisatie en evaluatie voor geluid:...........................................................................................................................................................................................................15
Normen voor lawaai (in tabel):...................................................................................................................................................................................................................................16
Preventieve maatregelen voor gehoorschade volgens AHS:....................................................................................................................................................................................16
LD A2.4: De student weet wat strategisch, tactisch en operationeel niveau (planniveau) betekent in een organisatie en kunt dit koppelen aan de
taken en verantwoordelijkheden binnen het arbobeleid.................................................................................................................................................... 16
LD A2.6: De student kan de kosten en baten van veiligheid in organisaties omschrijven en toelichten (direct/indirect, financieel/niet financieel,
bedrijfskosten en opbrengsten versus individuele kosten en opbrengsten).................................................................................................................. 16
, LD A2.8: De student kan het organisatiecultuurmodel/ui-model van Hofstede toepassen en op basis van het model interventies toelichten........18
Het ui-model van Hofstede........................................................................................................................................................................................................................................18
Cultuurdimensies:......................................................................................................................................................................................................................................................18
Week A4: Procesanalyse, RI&E, PvA, Arbeidshygiënische Strategie......................................................................................................................20
LD A4.1: De student kent de wettelijke eisen die worden gesteld aan de inventarisatie en evaluatie van risico’s (artikel 5 arbowet)......................20
Wettelijk kader/wetgeving:.........................................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 3: redelijkerwijs clausule + arbeidshygiënische strategie.................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 5: ri&e inclusief pva...........................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 13: preventiemedewerker.................................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 14: aanvullende deskundige bijstand................................................................................................................................................................................................20
Arbowet artikel 15: Bedrijfshulpverlening..................................................................................................................................................................................................................21
Arbeidshygiënische strategie:....................................................................................................................................................................................................................................21
LD A4.2: De student kent het verschil tussen gevaar en risico......................................................................................................................................... 21
Knelpunt:....................................................................................................................................................................................................................................................................21
Risico:........................................................................................................................................................................................................................................................................21
Gevaar:......................................................................................................................................................................................................................................................................21
LD A4.3: De student kan de gevaren en risico’s binnen bedrijven in kaart brengen middels het uitvoeren van een RI&E.........................................21
Arbowet artikel 5: RI&E inclusief PvA:.......................................................................................................................................................................................................................21
Cruciale stap in arbobeleid: Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E):....................................................................................................................................................................21
Aandachtspunten ri&e................................................................................................................................................................................................................................................23
Stappenplan risico-inventarisatie en -evaluatie.........................................................................................................................................................................................................23
LD A4.4: De student kan risico’s beoordelen aan de hand van een risicobeoordelingsmethode..................................................................................25
Risicobeoordeling – Kinney & Wiruth:........................................................................................................................................................................................................................25
Prioriteren van maatregelen.......................................................................................................................................................................................................................................25
LD A4.5: De student kent de verschillende niveaus van de arbeidshygiënische strategie (AHS) en kunt de AHS toepassen in een casus.............25
LD A4.6: De student kan de uitkomsten van een RI&E vertalen naar een PVA voor de organisatie..............................................................................26
LD A4.7: De student kan de verschillende stappen van een procesanalyse beschrijven en toelichten........................................................................26
Frederick Winslow Taylor:..........................................................................................................................................................................................................................................26
Jules Henry Fayol:.....................................................................................................................................................................................................................................................26
Procesdenken vanuit economie:................................................................................................................................................................................................................................26
Stappen procesanalyse (volgens Bressers):.............................................................................................................................................................................................................26
LD A4.8: De student kan het verschil tussen het primaire, secundaire en bestuurlijke proces uitleggen....................................................................26
LD A4.9: De student kan een proces analyseren en hier een schematisch weergave van maken.................................................................................27
Procesdenken vanuit veiligheid.................................................................................................................................................................................................................................28
LD A4.11: De student kan het begrip psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en de verschillende onderwerpen van PSA definiëren en toelichten,
de student kan ook de oorzaken en de preventieve maatregelen bij PSA benoemen en toelichten.............................................................................28
Wettelijk kader PSA:..................................................................................................................................................................................................................................................28
Arbowet artikel 3.2:....................................................................................................................................................................................................................................................28
Aanpak PSA door ministerie van SZW:.....................................................................................................................................................................................................................28
Arbobesluit artikel 2.15:.............................................................................................................................................................................................................................................28
PSA: Agressie en geweld:..........................................................................................................................................................................................................................................29
Seksuele intimidatie:..................................................................................................................................................................................................................................................29
Discriminatie:.............................................................................................................................................................................................................................................................29
Pesten:.......................................................................................................................................................................................................................................................................30
Werkdruk....................................................................................................................................................................................................................................................................30
Werkstress:................................................................................................................................................................................................................................................................31
PSA: algemene maatregelen:....................................................................................................................................................................................................................................31
Week A5: Arbeidsongevallen, Bedrijfshulpverlening.................................................................................................................................................32
LD A5.1: De student kan de definities van een arbeidsongeval en een beroepsziekte benoemen en het verschil tussen beide begrippen
toelichten............................................................................................................................................................................................................................... 32
Het arbeidsongeval:...................................................................................................................................................................................................................................................32
De beroepsziekte:......................................................................................................................................................................................................................................................32
Verschil arbeidsongeval en beroepsziekte:...............................................................................................................................................................................................................32
LD A5.2: De student kent de wettelijke eisen die gesteld worden aan het melden en registreren van ongevallen en beroepsrisico’s (artikel 9
Arbowet)................................................................................................................................................................................................................................. 32
Melding en registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten volgens Artikel 9 Arbowet:...................................................................................................................................32
Artikel 11: Algemene verplichtingen van de werknemers:.........................................................................................................................................................................................32
Melding en registratie van ongevallen en beroepsziekten:........................................................................................................................................................................................32
Consequenties overtreden Arbowet:..........................................................................................................................................................................................................................33
LD A5.3: De student kent de motieven voor het doen van een ongevalsonderzoek, kan een aantal veel toegepaste ongevalsmethodieken
opnoemen en kan benoemen wat de basis risicofactoren zijn......................................................................................................................................... 33
2
, Motieven voor het doen van een ongevalsonderzoek:..............................................................................................................................................................................................33
Inhoud werkgeversrapportage volgens Nederlandse Arbeidsinspectie:....................................................................................................................................................................33
Beoordeling van de werkgeversrapportage door de Nederlandse Arbeidsinspectie:................................................................................................................................................34
Ijsbergtheorie:............................................................................................................................................................................................................................................................34
De ongevalsanalyse:..................................................................................................................................................................................................................................................34
Doelen en motieven voor ongevalsanalyse:..............................................................................................................................................................................................................34
Ongevalsmethodieken: S137-methode:....................................................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: 5 keer waarom model (5 times why)....................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: tripod....................................................................................................................................................................................................................................36
Ongevalsmethodieken: overig:..................................................................................................................................................................................................................................36
Basisrisicofactoren (BRF):.........................................................................................................................................................................................................................................36
Basisrisicofactoren tripod:..........................................................................................................................................................................................................................................37
Oude werkwijze ongevalsonderzoek door Nederlandse Arbeidsinspectie:...............................................................................................................................................................37
Nieuwe werkwijze ongevalsonderzoek door Nederlandse Arbeidsinspectie:............................................................................................................................................................37
LD A5.4: De student kent de wettelijke eisen die gesteld worden aan de deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening (Artikel 15
Arbowet)................................................................................................................................................................................................................................. 38
Artikel 15 Arbowet:.....................................................................................................................................................................................................................................................38
Scenariobeschrijving:.................................................................................................................................................................................................................................................38
LD A5.5: De student kent de begrippen; bedrijfsnoodplan, bedrijfshulpverleningsplan en het ontruimingsplan en weet wanneer je welk plan in
een organisatie gebruikt....................................................................................................................................................................................................... 39
Het noodplan:.............................................................................................................................................................................................................................................................39
Het ontruimingsplan...................................................................................................................................................................................................................................................39
Het aanvalsplan.........................................................................................................................................................................................................................................................39
Het bedrijfsnoodplan..................................................................................................................................................................................................................................................39
Het bedrijfshulpverleningsplan...................................................................................................................................................................................................................................39
Stappenplan voor het bedrijfsnoodplan:....................................................................................................................................................................................................................39
LD A5.6: De student kan uitleggen van restrisico’s zijn en wat de relatie is tussen de risico-inventarisatie en -evaluatie en een
bedrijfshulpverleningsplan................................................................................................................................................................................................... 40
Arbowet artikel 3 lid 1:................................................................................................................................................................................................................................................40
Risicobeeld: het vaststellen van risico’s en gevaren:................................................................................................................................................................................................40
LD A5.7: De student kan benoemen welke elementen in een bedrijfshulpverleningsplan moeten...............................................................................41
Blusmiddelen:............................................................................................................................................................................................................................................................41
Brand:.........................................................................................................................................................................................................................................................................41
Soorten blustoestellen:..............................................................................................................................................................................................................................................41
Werking + neveneffecten blustoestellen:...................................................................................................................................................................................................................41
Plaatsing blustoestellen:............................................................................................................................................................................................................................................41
De EHBO-trommel:....................................................................................................................................................................................................................................................41
LD A5.9: De student kan het begrip werken op hoogte definiëren en toelichten, kan de risico’s bij werken op hoogte en de preventieve
maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie benoemen en toelichten........................................................................................................... 42
Gevaren van werken op hoogte:................................................................................................................................................................................................................................42
Risico’s van werken op hoogte:.................................................................................................................................................................................................................................42
Ladder:.......................................................................................................................................................................................................................................................................42
...................................................................................................................................................................................................................................................................................42
Arbeidshygiënische strategie bij werken op hoogte:..................................................................................................................................................................................................44
Persoonlijke beschermingsmiddelen bij werken op hoogte:......................................................................................................................................................................................44
Harness suspension trauma – hangtrauma...............................................................................................................................................................................................................44
LD A5.10: De student kan de gezondheids- en veiligheidsrisico’s bij het werken met gevaarlijke stoffen benoemen en toelichten, de
grenswaarden en de preventieve maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie bij het werken met gevaarlijke stoffen benoemen en
toelichten............................................................................................................................................................................................................................... 44
Aanvullende risico-inventarisatie en -evaluatie:.........................................................................................................................................................................................................44
Beroepsziekten als gevolg van gevaarlijke stoffen:...................................................................................................................................................................................................44
Grenswaarde:............................................................................................................................................................................................................................................................45
Effecten gevaarlijke stoffen:.......................................................................................................................................................................................................................................45
Toxiciteit: letale dosis of concentratie:........................................................................................................................................................................................................................45
Herkenning van gevaarlijke stoffen:...........................................................................................................................................................................................................................45
Soorten gevaarlijke stoffen:.......................................................................................................................................................................................................................................46
Veiligheidsinformatieblad:..........................................................................................................................................................................................................................................46
Werkinstructiekaart (WIK):.........................................................................................................................................................................................................................................46
Chemiekaart:..............................................................................................................................................................................................................................................................46
Opslag gevaarlijke stoffen:.........................................................................................................................................................................................................................................46
Maatregelen gevaarlijke stoffen:................................................................................................................................................................................................................................46
Maatregelen volgens arbeidshygiënische strategie voor gevaarlijke stoffen:............................................................................................................................................................46
Week A6: Beroepsziekten, beeldschermwerk, KANS, PBM’s, veiligheidscultuur, interventies, veranderstrategieën........................................47
3
, LD A6.1: De student weet wat wordt verstaan onder een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) en welk veiligheidsniveau het inneemt in de
arbeidshygiënische strategie............................................................................................................................................................................................... 47
Algemene eisen aan persoonlijke beschermingsmiddelen:.......................................................................................................................................................................................47
Technische en ergonomische eisen aan pbm:...........................................................................................................................................................................................................47
Pbm: aanschaf en gebruik:........................................................................................................................................................................................................................................47
Keuze voor pbm:........................................................................................................................................................................................................................................................47
Levenscyclus pbm:....................................................................................................................................................................................................................................................47
LD A6.2: De student kan de belangrijkste persoonlijke beschermingsmiddelen benoemen en welke verschillende typen er zijn en bij welke
risico’s ze worden gebruikt. (Gehoorbescherming, valbescherming, adembescherming, handschoenen en veiligheidsschoenen)........................48
Arbobesluit art 8.3:.....................................................................................................................................................................................................................................................48
Arbowet artikel 11b:...................................................................................................................................................................................................................................................48
Adembescherming:....................................................................................................................................................................................................................................................48
PBM: Hand- en armbescherming:..............................................................................................................................................................................................................................50
PBM: Been- en voetbescherming:.............................................................................................................................................................................................................................50
LD A6.3: De student kan in een casus risico’s en beroepsziekten identificeren en maatregelen formuleren ter voorkoming ervan.........................50
LD A6.4: De student kan een analyse maken van de veiligheidscultuur van een organisatie en aan de hand van de veiligheidscultuurladder......50
Relatie organisatiecultuur met veilig werken:............................................................................................................................................................................................................50
Wat is een veiligheidscultuur:.....................................................................................................................................................................................................................................51
Brain-based safety (BBS):.........................................................................................................................................................................................................................................51
Relatie BBS en veiligheidscultuur:.............................................................................................................................................................................................................................51
Belangrijkste redenen om te werken aan veiligheidscultuur:.....................................................................................................................................................................................52
2 Typen veiligheidscultuur: controle versus leren:.....................................................................................................................................................................................................52
De 6 basisprincipes van een succesvolle aanpak:....................................................................................................................................................................................................53
Veiligheidsklimaat:.....................................................................................................................................................................................................................................................53
Zwakke veiligheidscultuur:.........................................................................................................................................................................................................................................53
Veiligheidscultuurladder:............................................................................................................................................................................................................................................53
LD A6.5: De student kan de meest voorkomende veranderstrategieën noemen en uitleggen in het kader van het bereiken van een goed werkend
veiligheidsmanagement en een goede veiligheidscultuur................................................................................................................................................ 55
LD A6.6: De student kan de gezondheidsrisico’s van beeldschermwerk, waaronder KANS, benoemen en toelichten, en kan de oorzaken en
preventieve maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie bij beeldschermwerk benoemen en toelichten..................................................55
RSI: Repetitive Strain Injury.......................................................................................................................................................................................................................................55
KANS: Klachten aan armen, nek en schouders........................................................................................................................................................................................................55
Maatregelen KANS:...................................................................................................................................................................................................................................................55
Literatuur + bruikbare bronnen:...................................................................................................................................................................................56
4
, Link naar HSE SDU:
Veilig werken in organisaties https://hse.sdu.nl/content/p1-428065
Week A1: introductie
LD1 De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen
LD2 De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd
benoemd en uitleggen
LD3 De student kan artikelen 8, 10 en 11 van de Arbowet benoemen en uitleggen
LD4 De student kan uitleggen wat arbobeleid is en uit welke elementen het is opgebouwd
LD5 De student kan de motieven opnoemen die werkgevers hebben voor het voeren van een arbobeleid
LD6 De student kent de taken en bevoegdheden van de Nederlandse Arbeidsinspectie in het kader van
handhaving van de Arbowet
LD7 De student kan de invloeden uitleggen van interne- en externe eisen en factoren op een organisatie
aan de hand van het Destep model
LD8 De student kan het Destep model toepassen op een casus over arbeidsveiligheid
LD9 De student kan het doel van een arbomanagementsysteem toelichten
LD10 De student kan uitleg geven over de samenhang tussen de Arbowet en arbomanagementsystemen
LD11 De student kan de PDCA-cirkel van Deming uitleggen en toepassen op
arbeidsveiligheidsvraagstukken
LD A1.1: De student kan de opbouw en doelstelling van de Arbowet- en regelgeving uitleggen
Arbowetgeving: “iedere wetgever is verplicht om een arbobeleid te voeren dat is gericht op zo goed mogelijke
arbeidsomstandigheden” onderdeel van het arbobeleid is het opstellen van een risico-inventarisatie en evaluatie en
een plan van aanpak.
2 soorten benadering arbeidsveiligheid
Sociaal Fysiek
Veilig werken met andere mensen in een veilige Veilig werken met materialen en middelen zonder schade te
werkomgeving veroorzaken of te ondervinden.
Vaak subjectieve veiligheid
Hoe veilig voelt het?
Risicofactoren arbeidsongevallen met verzuim:
- Fysiek zwaar werk zoen
- Intern en/of extern ongewenst gedrag op werk
- Emotioneel zwaar werk
- Werken met gevaarlijke stoffen
- Moeilijkheidsgraad van het werk
Kenmerken arbeidsongevallen met verzuim:
- Vaker man dan vrouw
- Ouderen vaker dan jongeren/middengroep
- Vaker middelhoogopgeleiden dan hoogopgeleiden
- Migratieachtergrond hangt niet samen met het krijgen van een arbeidsongeval
- Werknemers van zeer kleine bedrijven (<10 medewerkers) en middelgrote bedrijven (50-250 medewerkers)
hebben een grotere kans dan werknemers van grote bedrijven (250 medewerkers of meer)
Herkomst Arbowetgeving:
1874: kinderwetje van van Houten, verbod kinderarbeid onder 12 jaar + eerste aanzet voor betere
arbeidsomstandigheden
1889: arbeidswet, bescherming arbeid van vrouw en kind + instellen arbeidsinspectie
1895: veiligheidswet, eerste veiligheidswet ter bescherming van mannen, van toepassing op werkplaats en fabriek
1911: arbeidswet, uitbreiding bevoegdheden en werkzaamheden van de arbeidsinspectie
1934: veiligheidswet: werken met gevaarlijke stoffen en elektrische en agrarische industrie toegevoegd
1980: arbowet, toenemende verantwoordelijkheden en verplichtingen om een plan van aanpak op te stellen, niet
alleen de veiligheid fysiek waarborgen maar ook administratief, beleidsmatig en planmatig
5
, Opbouw wettelijk kader arboregelgeving:
1) Arbowet
Kaderwet is raamwet. Voorschriften zijn globaal, regels zijn algemeen. Biedt wel een
doel voor de organisatie en werkgever, maar biedt geen middel.
Biedt werknemer en werkgever ruimte om zelf invulling te geven aan gezond en
veilig werken.
2) Arbobesluit
Gebaseerd op de arbowet. Kent eenzelfde hoofdstukindeling en regelt de indeling
van de arbeidsomstandigheden.
± 90% op basis van EU-regelgeving
± 10% op basis van Nederlandse wetgeving
3) Arboregeling
Gebaseerd op arbobesluit. Hoofdstukindeling is gelijk aan die van het arbobesluit en geeft meer details met betrekking
tot de arbowet en arbobesluit.
4) Arbocatalogus
Wordt opgesteld door de werkgever en werknemer. De werkgever, werknemer en de branche zijn samen
verantwoordelijk.
NEN-normen en arboinformatiebladen
Arboinformatiebladen = publicatie die is uitgegeven onder toezicht van ministerie van SZW, die voor
werkgever en werknemer de arbowetgeving inzichtelijk en toegankelijk maakt. Geven achtergrondinformatie
van arbobeleidsregels, zijn informaties en gedetailleerd.
Werkwijze is niet verplicht, veiligheidsniveau is wel verplicht
NEN = Nederlandse Normalisatie Instituut, stimuleert de ontwikkeling van normen voor producten, diensten
en processen.
Na toetsing van de arbocatalogus door de overheid vervallen arbobeleidsregels voor die branche.
Toetsing door Nederlandse Arbeidsinspectie. Toetsingscriteria zijn:
- Beschrijving werkgebied of branche
- Werkgever en werknemer vertegenwoordigd door opstellers
- Catalogus beschikbaar voor werkgever en werknemer
- Voldoet aan doelvoorschriften
- Is begrijpelijk, logisch en is niet in strijd met de wet
Doel: intrekking alle arbobeleidsregels, mits alle arbocatalogi gereed en geldt voor alle bedrijfstakken/branches.
Werknemer en werkgever beschrijven op eigen initiatief hoe te voldoen aan de doelvoorschriften van de overheid
voor gezond en veilig werken.
Beschrijft technieken en manieren, goede praktijken, normen en handleidingen voor gezond en veilig werken.
Onderscheid publiek en privaat domein
Publiek Privaat
Overheid Werknemers en werkgevers
Stelt wettelijk kader Samen afspreken wijze van invulling bedrijf o.b.v.
Beschermingsniveau: van middel naar doelvoorschrift doelvoorschriften Nederlandse Arbeidsinspectie
Handleiding door de Nederlandse Arbeidsinspectie Vastlegging in arbocatalogus
Toetsing door Nederlandse Arbeidsinspectie
LD A1.2: De student kan Artikel 3 (arbobeleid) van de Arbowet en de begrippen die daarin worden genoemd
benoemd en uitleggen
Beleidsdossier ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid) t.a.v. de arbowet:
- Gezonde en veilige arbeidsomstandigheden zorgen voor minder ziekte/arbeidsongeschikte werknemers
- Minder kosten voor ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid
- Overheid stelt minimale arbeidsomstandigheden
- Werkgever en werknemer vullen dit zelf verder aan en in
- Hulpmiddel: risico-inventarisatie en -evaluatie + arbodeskundige
Arbowet artikel 3: De redelijkerwijs clausule
1 De werkgever zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers inzake alle met arbeid verbonden
aspecten + voert daarbij een beleid dat is gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden, waarbij hij, gelet
op de stand van de wetenschap en professionele dienst, het volgende in acht neemt;
a. Tenzij dit redelijkerwijs niet kan worden gevergd organiseert de werkgever de arbeid zodanig dat daarvan
geen nadelige invloed uitgaat op de veiligheid en gezondheid van de werknemer
b. Tenzij dit redelijkerwijs niet kan worden gevergd worden de gevaren en risico’s voor de veiligheid of de
gezondheid van de werknemer zoveel mogelijk in eerste aanleg bij de bron daarvan voorkomen of
beperkt.
Arbobeleid:
6
