Samenvatting - publiekrecht

SAMENVATTING PUBLIEKRECHT L2

1 De federale wetgevende macht
1.1 Onthoud
 De soevereiniteit ligt bij de ‘natie’ – de staat – en dus niet (langer) bij de Koning
 De federale overheid wordt volgens het principe vd ‘scheiding der machten’ (art. 33 Gw.)
o Federale wetgevende macht (art. 36 Gw.)
o Federale uitvoerende macht (art. 37 Gw.)
o Rechterlijke macht (art. 40 Gw.)

1.2 Samenstelling
Federale WM – 3 takken:

 Kamer (federaal parlement)
 Senaat (federaal parlement)
 Koning

1.2.1 Parlement = Kamer & Senaat = verkozen instellingen
 Kamer = rechtstreeks verkozen (art. 61-66 Gw.)
 Senaat = onrechtstreeks verkozen (ze art. 67-73 Gw.)
 Functioneren vrij autonoom

6e staatshervorming (= Senaat hervormd = kamer vd deelstaten geworden) in werking:
verkiezingen 2014

1.2.2 Koning = niet verkozen (art. 85-95 Gw.)
 Praktijk: federale regering want Koning is politiek onbekwaam (om alleen te
handelen) en politiek onverantwoordelijk
 Concreet: Koning moet een wetgevend document formeel ondertekenen, maar de
bevoegde minister moet steeds mee ondertekenen (art. 106 Gw.), waardoor de
minister de volledige verantwoordelijkheid opneemt

Kenmerken verkiezingen:

- Vanaf 18j elke Belg stemrecht
- Stemming = geheim & verplicht
- Vanaf 18 in parlement (en Belg)
- Evenredige vertegenwoordiging
- Land = ingedeeld in kieskringen

SAMENSTELLING

1 Samenstelling – Kamer van Volksvertegenwoordigers (art. 61 – 66 Gw.)

 Kamer = 150 rechtstreeks verkozen volkvertegenwoordigers (art. 63 Gw.)
 Duurtijd (= ‘legislatuur’): (in principe) 5 jaar (art. 65 Gw.)

 Vernieuwing via (federale) verkiezingen; (in principe) elke 5 jaar
o Op dezelfde dag als de verkiezingen voor het Europese parlement
o ‘Vervroegde verkiezingen’ mogelijk (art. 46, eerste en derde lid Gw.)
 Verkiezingen gebeuren per ‘kieskring’ (art. 63, §2-4 Gw.)
1

, = gebied waar op dezelfde kandidaten gestemd kan worden
o Kieskringen verschillen naargelang beleidsniveau in kwestie
o Voor de Kamer: kieskringen vallen samen met de provinciale indeling + Brussels
Hoofdstedelijk Gewest = 11 federale kieskringen
 Per kieskring zijn er een aantal zetels te verdelen
(= volksvertegenwoordigers te verkiezen), afhankelijk vh inwonersaantal vd kieskring
 Kieskringen verklaren verschillen per regio




 11 federale kieskringen: 10 provincies + Brussel
 Aantal aan te duiden volksvertegenwoordigers per
kieskring = afhankelijk v inwonersaantal
  aantal zetels per provincie




 Burgers stemmen in de kieskring waarin ze zijn ingeschreven en kunnen kiezen uit
lijsten met kandidaten (‘kieslijsten’) die in die kieskring opkomen
 Verdeling van de zetels per kieskring volgens systeem van evenredige
vertegenwoordiging (art. 62, tweede lid Gw.)

Kiesdrempel:

 In de kieskring moet min. 5% vd geldig uitgebrachte stemmen worden behaald om
aan de zetelverdeling te kunnen deelnemen
 Geldt per kieskring
 Doel: vermijden versplintering politieke landschap (voorkomen dat kleine partijen zetel
hebben)

1.1 Verkiezingen vd volksvertegenwoordigers
Actief stemrecht (= recht om te kiezen) (art. 61 Gw.)

 Elke stemgerechtigde burger heeft recht op 1 stem = algemeen enkelvoudig stemrecht
o Belgische nationaliteit
o Min. 18 jaar
o Ingeschreven in bevolkingsregister van Belgische gemeente
o Niet ontzet uit stemrecht (bv. wegens veroordeling voor strafbare feiten)

Passief stemrecht (= recht om verkozen te worden) (art. 64 Gw.)

o Belgische nationaliteit
o Min. 18 jaar
o Woonplaats in België
o Genot hebben van de burgerlijke en politieke rechten
 Opkomstplicht (art. 62, derde lid Gw.)
 Stemming is geheim (art. 62, derde lid Gw.)


2

,  Elke politieke partij dient per kieskring een ‘kieslijst’ in
= lijst van kandidaten die in die kieskring voor hun partij opkomen
o Bevat 'kandidaten' + 'opvolgers'
o Sinds 2003: gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op kieslijsten
(zie volgende slide)
 Elke stemgerechtigde ontvangt een ‘oproepingsbrief’
= brief/kaart waarmee stemgerechtigden worden opgeroepen om te komen stemmen
 Op de verkiezingsdag krijgen stemgerechtigden in het ‘stembureau’ in ruil voor hun
oproepingsbrief een ‘stembiljet’ waarmee ze hun stem uitbrengen
 De stemmen worden geteld in ‘stemopnemingsbureaus’ ('telbureaus')

1.2 Stemmen
 Geldig stemmen
o OFWEL op 1 lijst
 een lijststem uitbrengen (= partij kiezen
die je wil, je gaat akkoord met volgorde)
 1 of meerdere voorkeursstemmen (ook wel:
naamstemmen) uitbrengen
o OFWEL blanco stemmen
= voor geen enkele lijst of kandidaat stemmen
 'Lijststem' vs. 'voorkeurstem’
o Lijststem = stem uitgebracht op gehele lijst
o Voorkeurstem = stem uitgebracht op één of
meerdere individuele kandidaten en/of opvolgers
binnen één lijst (bevoordeelt de politicus in
kwestie bij de zetelverdeling)
 Ongeldig stemmen
o Op meer dan 1 lijst stemmen
o Tekeningen/woorden op stembiljet

1.3 Zetelverdeling
 Voor alle verkiezingen in België geldt een systeem v evenredige vertegenwoordiging
(art. 62 Gw.)
= zetels worden verdeeld over de verschillende partijen in verhouding tot het aantal
behaalde stemmen
<> meerderheidsstelsel: alle zetels worden toegekend ad partij die de meeste
stemmen heeft behaald




(altijd een voorzitter = Peter De Roover atm)


3