VOLLEDIGE SAMENVATTING basisbegrippen van het recht (15/20 eerste zit)

Basisbegrippen van het recht Gerd Verschelden:


Pwp: basisbegrippen vh recht pwp les 1:
Algemeen: Groen: extra rood: niet zeker of het juist is

Prof : Gerd Verschelden
8 november = proefexamen
14 december = examenvoorbereiding
Leermateriaal: boek + pwps
https://quizlet.com/_bve4a1?x=1jqt&i=4krfv6 Wachtwoord: BBR-2023-24
*Hoofdstuk 1 van deel 5 niet kennen in het boek. Dus geen begrippen in
het Duits en frans leren.*
*2/20 voc van de begrippe die we moeten kennen*


Dia 38 – 48:
Rechtstheorie
=
algemene rechtsleer (wat is recht?)
+
rechtsvinding (hoe kunnen we het recht kennen)


recht = een geheel van gedragsregelen
➔ Niet alle rechtsregels zijn gericht naar iedereen


Aanvullende regels = een reeks juridische regels die automatisch van
toepassing zijn op een situatie of overeenkomst, tenzij de betrokken
partijen expliciet andere afspraken maken.
➔ Rechten dat je van je kunt afwijken


Dwingende regels = wettelijke bepalingen en regels die verplicht zijn en
niet kunnen worden overtreden of gewijzigd door individuen of partijen via
contracten of overeenkomsten.
➔ Regels waar je nooit mag van afwijken, ze zijn fundamenteel
➔ Vb: afstammingsrecht, ouderlijk gezag, …

1

, Recht:
• voor de formulering, toepassing en afdwinging van de gedragsregels
• Via wetgevende organen
• doel: de ordening van de maatschappij (schade vermeiden en
maatschappij in orde brengen)
• De kwaliteit van deze ordening is afhankelijk van drie parameters:
1. Rechtszekerheid
2. Rechtsvaardigheid
3. Doeltreffend

Rechtszekerheid:

Juridisch-technische vereisten:

• Voorspelbaarheid

• (cf het adagium/gezegde Nemo censetur ignorare legem)

= iedereen wordt geacht de wet te kennen

➔ Dit is niet houdbaar omdat er elke dag nieuwe wetten komen (97876 pgs
regelgeving
➔ Conclusie: onmogelijk om alle regels te kennen zelf binnen een bepaald
vakgebied

• vastheid

• algemeenheid (uitzonderingen nemen de bovenhand waardoor er
geen duidelijkheid is)

• onderlinge consistentie

*Hieruit concluderen we dus dat de rechtszekerheid in België zoek is.*



Rechtvaardigheid:

• Rechtvaardigheid verandert in de loop der tijd, maar er zijn altijd
fundamentele waarden die gerespecteerd moeten worden.



Doeltreffendheid:
• Middelen aangepast aan de doelstellingen
• Controle van doeltreffendheid is niet aanwezig in België




2

,*Rechtsregelen worden gehandhaafd door of krachtens het maatschappelijk
gezag*
• Uitvoerende macht
• Rechterlijke macht

- Initiatief tot handhaving is verschillend in privaatrecht en publiekrecht
Publiekrecht = is een tak van het rechtssysteem die zich richt op de
verhoudingen tussen de overheid en individuen, evenals de regels en
voorschriften die de overheid bevoegd zijn om op te stellen en te handhaven.
• Staat schiet ingang bij het publiekrecht, ligt in de handen van de
overheid


Privaatrecht = is een tak van het rechtssysteem die betrekking heeft op de
rechten en verplichtingen van individuen en organisaties ten opzichte van elkaar.
• Overheid komt er niet tussen, ligt in de handen van de burger



(continentaal) recht is dus:
• een geheel van gedragsregelen en ermee samenhangende
institutionele voorschriften
 wordt niet overal zo bekeken

• uitgevaardigd en gehandhaafd door of krachtens het
maatschappelijk gezag,

• met het oog op een rechtszekere, rechtvaardige en
doeltreffende ordening van de maatschappij



*Jurist moet inspelen op zijn client, vragen wat de client nodig heeft dan
zit je in de interdisciplinariteit.*




3

, Pwp: BASIS_2023_09_28 (rechtssubjecten):


Objectief recht = het geheel van regels en normen die van toepassing zijn op
alle personen in een samenleving, ongeacht hun persoonlijke overtuigingen,
wensen of meningen.


Subjectief recht = het recht dat een individu of een rechtspersoon (bijvoorbeeld
een bedrijf) heeft om iets te doen of te eisen, gebaseerd op het rechtssysteem
van een land.
 Dit recht is "subjectief" omdat het specifiek gerelateerd is
aan een bepaalde persoon of entiteit, en het geeft die
persoon of entiteit de bevoegdheid om bepaalde acties te
ondernemen of om bepaalde prestaties van anderen te eisen.


Publiekrecht = is een tak van het rechtssysteem die zich richt op de
verhoudingen tussen de overheid en individuen, evenals de regels en
voorschriften die de overheid bevoegd zijn om op te stellen en te handhaven.
 Verticale verhouding
 Vb: fiscaal recht, burgerlijk recht, grondwettelijk recht, …


Privaatrecht = is een tak van het rechtssysteem die betrekking heeft op de
rechten en verplichtingen van individuen en organisaties ten opzichte van elkaar.
 Horizontale verhouding


Materieel recht = verwijst naar het deel van het rechtssysteem dat de rechten en
plichten van individuen en organisaties regelt met betrekking tot hun gedrag en
interacties in de samenleving.
 Het omvat de regels en normen die bepalen wat juridisch juist of
onjuist is in verschillende situaties
 Gaat over de inhoud


Formeel recht = verwijst naar het geheel van regels en voorschriften die de
structuur, procedures en processen van een rechtssysteem regelen.
 Gaat over de vorm
 Gaat over de handhaving van het materieel recht


Een gewoonterechtelijke regel = is een regel die voortvloeit uit een bestendig
gebruik waarvan het bindend karakter steun vindt in de algemene
rechtsovertuiging.



4