Duidelijke samenvatting De Geo hoofdstuk 2 Van bergen naar de zee, inclusief BB nummers

Samenvatting Aardrijkskunde hoofdstuk 2 VWO 2
Van de bergen naar de zee


Paragraaf 1 De vorming van de Alpen

Leerdoelen:
1. Hoe de Alpen zijn gevormd.
2. Wat de verschillen zijn tussen een oud en een jong gebergte en waardoor die
verschillen zijn ontstaan.
3. Wat het verschil is tussen verwering en erosie.

Het ontstaan van de Alpen
De Alpen = hoogste gebergte van Europa -> 100 miljoen jaar geleden was hier een tropische
zee.
Verloop:
1. Dode resten van planen en dieren zonken naar de zeebodem en stapelden op.
2. De lagen die ontstonden werden bedenkt door zand en stenen die door rivieren naar
de zee werden gebracht.
3. Zo vormden dikke lagen sedimentgesteenten = gesteente dat ontstaan is uit materiaal
dat is aangevoerd door ijs, water en wind.

Door krachten die de aardkorst van binnenuit verandert (= endogene krachten) zijn er
breuken in de aardkorst ontstaan.
 Hierdoor is de aardkorst verdeeld in een aantal schollen of platen, waarop oceanen
en continenten liggen.
 Schollen bewegen; kunnen langs elkaar glijden of bewegen en op elkaar botsen ->
hierdoor ontstaan gebergten.

Ontstaan Alpen (= plooiingsgebergte)
80 miljoen jaar geleden -> plaat waarop Afrika lag bewoog naar het
noorden -> de plaat duwde sedimentgesteente in de tropische zee
(tussen Europa en Afrika) -> de zeebodem kreukelde, boog,
plooide en brak.
30 miljoen jaar geleden -> de plaat bereikte Europa, waardoor de
Alpen tegen Europa aan werden geduwd: deel van Europa
rimpelde, het gesteente werd geplooid en de plooiruggen
vormden bergen = Alpen

Endogene krachten (binnenuit) -> platen verschuiven ->
sedimentgesteente verschuift -> plooiruggen gevormd -> ontstaan
van gebergten

Metamorfe gesteenten = gesteenten die een gedaantewisseling
ondergaan: door hoge druk en hoge temperatuur kan kalksteen in
miljoenen jaren veranderen in marmer (vaak gebruikt als
bouwmateriaal).

, Verwering
De alpen is een jong gebergte (30 miljoen jaar oud).
Kenmerken jonge gebergten:
- Hoog
- Steile hellingen
- Spitse bergtoppen
- Diepe dalen
Kenmerken oude gebergten:
- Lager
- Flauwe hellingen
- Afgeronde toppen
 Reden van deze kenmerken: exogene krachten = in de loop van miljoenen jaren
zorgen zij ervoor dat hard gesteente wordt afgesleten, rotsblokken worden
verbrokkeld tot grind en grind vergruist tot zand en klei = verwering.
Verweringsmateriaal = het puin wat ontstaat bij verwering (en vaak blijft liggen).
Exogene kracht = kracht die de aardkorst van buitenaf verandert.
Erosie
Verweringsmateriaal dat onder invloed van zwaartekracht van een helling afrolt of schuift,
gletsjers, rivieren de zee of de wind nemen dit mee naar andere plekken -> tijdens transport
hiervan wordt het landschap verder afgebroken = Erosie.

Hoe vlakker een gebied hoe meer verwering en erosie heeft plaatsgevonden.
 Dus bij oude gebergten meer verwerking en erosie.

Sedimentatie = Als het vervoerde materiaal door gletsjers, rivieren, de zee of de wind wordt
neergelegd op een plaats en daar het landschap weer wordt opgebouwd.

Exogene krachten (buitenaf) -> verwering -> verweringsmateriaal -> erosie -> sedimentatie.


Paragraaf 2 De vorming Rivieren van ijs

Leerdoelen:
1. Hoe een gletsjer bijdraagt aan de afbraak en de opbouw van het landschap
2. Wat de kenmerken zijn van de bovenloop van de Rijn.
3. Hoe de waterval van Schaffhausen is ontstaan

Het ontstaan van gletsjers
1000den jaren geleden (ijstijd of glaciaal) -> Alpen bedenkt met Gletsjers = ijs rivieren, die
langzaam naar beneden gleden.
Grote meren in de Alpenlanden (Gardameer, Comomeer) zijn door die gletsjers uitgeslepen
en later gevuld door smeltwater.

In ijstijd -> veel neerslag in vorm van sneeuw.
Door telkens ontdooien en vriezen -> sneeuw wordt firn = korrelige, overjarige, ijsachtige
sneeuw.