Grondslagen van Recht
~ Samenvatting ~
Week 1 ~ Wat is recht?
Wat is recht? (3 perspectieven)
I. Regels
II. Idealen
III. Maatschappelijke belangen
Er is geen 1 duidelijk antwoord op deze vraag.
Rechtsregels
Een rechtsregel is een algemene rechtsnorm. Het is een algemene bepaling in het recht die in
beginsel een bindende werking heeft. Rechtsregels hebben een aantal functies in ons dagelijks
leven:
I. Het verschaffen van informatie.
II. Ze leren ons hoe we ons moeten gedragen en wat we van anderen mogen verwachten.
De meeste rechtsregels hebben invloed op het gedrag van de burgers, maar er zijn ook andere
regels die betrekking hebben op de organisatie van een rechtssysteem. Belangrijke soorten in
rechtsregels vastgelegde normen zijn:
I. Gedragsnormen
II. Sanctienormen
III. Bevoegdheidsverlenende normen
Gedragsnormen, komen vooral voor bij het strafrecht. Deze soort rechtsregels kunnen een
gedraging gebieden, verbieden of toestaan.
Sanctienormen, deze norm geeft aan wat degene die zich niet aan een gedragsnorm houdt te
wachten staat en dus welke gevolgen er verbonden zijn aan een schending. Bijvoorbeeld een
straf, zoals een boete. Vaak zijn gedragsnormen en sanctienormen aan elkaar gekoppeld.
De bevoegdheidsverlendende norm, deze norm geeft staatsorganen een bepaalde macht. Die
macht kan inhouden dat een staatsorgaan rechten en plichten vaststelt of bepaalde
handelingen verricht.
Sociale regels
Naast rechtsregels heb je ook sociale regels. Dit zijn ongeschreven regels, die staan voor wat
we in uiteenlopende situaties en omstandigheden normaal vinden. Deze regels hebben invloed
op het gedrag van de mens. Maar het is ook zo dat de sociale regels per persoon/groep kan
verschillen, de een is het wel eens met abortus en de ander niet. Een aantal voorbeelden zijn:
- Algemeen aanvaarde regels in het maatschappelijk verkeer
- Groepsregels
- Morele regels
- Regels van beroepsethiek
Rechtsregels en sociale regels worden niet altijd afzonderlijk van elkaar gezien; soms
overlappen ze elkaar. Rechtsregels verbieden ook wat sociaal onaanvaardbaar wordt
gevonden. Zo is diefstal niet alleen wettelijk verboden, maar ook sociaal onaanvaardbaar.
, Rechtssysteem
Juridische regels en instituten fungeren als een systeem dat de samenleving en het sociale
leven ordent en stuurt. Welke functies heeft een rechtssysteem?
I. Het scheppen van sociale orde
II. Het bevorderen van niet-gewelddadige conflictbeslechting
III. Het garanderen van de individuele ontplooiing en autonomie van burgers
IV. Het bewerkstelligen van een zo rechtvaardig mogelijke verdeling van schaarse
goederen in de samenleving
V. Het kanaliseren van sociale verandering
Functies van staatsorganen
De staat heeft een belangrijke rol bij de doelen van het rechtssysteem. Dit doet zij doormiddel
van een aantal organen, die bepaalde functies hebben. De belangrijkste functies zijn:
- Wetgeving: het vaststellen van algemene regels.
- Bestuur: geeft vorm en uitvoering aan regels en ziet toe op naleving van deze regels.
- Rechtspraak: oordeelt of er een overtreding van deze regels heeft plaatsgevonden.
Positief recht Wenselijk/ideaal recht
Bestaand, vastgesteld, geldend recht. Wordt gewenst door groep of individu.
6 onderscheidingen in het recht
Objectief Subjectief
Het geheel van rechtsregels. Een aanspraak of bevoegdheid.
(Familierecht) (Het recht op privacy)
Internationaal recht Nationaal recht
Recht tussen staten. Recht dat geldt binnen een staat waarin hij is
Recht van internationale organisaties. vastgelegd.
Publiek recht Privaat recht
Recht m.b.t. relatie overheid en burger. Recht m.b.t. burgers onderling.
(Staats-, bestuurs- en strafrecht) (Overeenkomsten-, goederen-,
aansprakelijkheids- en familierecht.)
Dwingend recht Aanvullend recht
Regels waarvan niet kan worden afgeweken. Regels voor als betrokkenen zelf niets
Dient vaak algemeen belang. hebben geregeld.
Is meer gericht op een partij.
(“Van bepalingen in deze afdelen mag niet Overeenkomstenrecht.
ten nadele van… worden afgeweken”)
(“…tenzij anders geregeld”, “Tenzij anders
bepaald…” en “... kan worden afgeweken”)
Materieel recht Formeel recht
Regels m.b.t. rechten, plichten en Regels om materieel recht te handhaven.
bevoegdheden. (De inhoud) (Procesrecht)
Vertelt hoe je je dient te gedragen.
~ Samenvatting ~
Week 1 ~ Wat is recht?
Wat is recht? (3 perspectieven)
I. Regels
II. Idealen
III. Maatschappelijke belangen
Er is geen 1 duidelijk antwoord op deze vraag.
Rechtsregels
Een rechtsregel is een algemene rechtsnorm. Het is een algemene bepaling in het recht die in
beginsel een bindende werking heeft. Rechtsregels hebben een aantal functies in ons dagelijks
leven:
I. Het verschaffen van informatie.
II. Ze leren ons hoe we ons moeten gedragen en wat we van anderen mogen verwachten.
De meeste rechtsregels hebben invloed op het gedrag van de burgers, maar er zijn ook andere
regels die betrekking hebben op de organisatie van een rechtssysteem. Belangrijke soorten in
rechtsregels vastgelegde normen zijn:
I. Gedragsnormen
II. Sanctienormen
III. Bevoegdheidsverlenende normen
Gedragsnormen, komen vooral voor bij het strafrecht. Deze soort rechtsregels kunnen een
gedraging gebieden, verbieden of toestaan.
Sanctienormen, deze norm geeft aan wat degene die zich niet aan een gedragsnorm houdt te
wachten staat en dus welke gevolgen er verbonden zijn aan een schending. Bijvoorbeeld een
straf, zoals een boete. Vaak zijn gedragsnormen en sanctienormen aan elkaar gekoppeld.
De bevoegdheidsverlendende norm, deze norm geeft staatsorganen een bepaalde macht. Die
macht kan inhouden dat een staatsorgaan rechten en plichten vaststelt of bepaalde
handelingen verricht.
Sociale regels
Naast rechtsregels heb je ook sociale regels. Dit zijn ongeschreven regels, die staan voor wat
we in uiteenlopende situaties en omstandigheden normaal vinden. Deze regels hebben invloed
op het gedrag van de mens. Maar het is ook zo dat de sociale regels per persoon/groep kan
verschillen, de een is het wel eens met abortus en de ander niet. Een aantal voorbeelden zijn:
- Algemeen aanvaarde regels in het maatschappelijk verkeer
- Groepsregels
- Morele regels
- Regels van beroepsethiek
Rechtsregels en sociale regels worden niet altijd afzonderlijk van elkaar gezien; soms
overlappen ze elkaar. Rechtsregels verbieden ook wat sociaal onaanvaardbaar wordt
gevonden. Zo is diefstal niet alleen wettelijk verboden, maar ook sociaal onaanvaardbaar.
, Rechtssysteem
Juridische regels en instituten fungeren als een systeem dat de samenleving en het sociale
leven ordent en stuurt. Welke functies heeft een rechtssysteem?
I. Het scheppen van sociale orde
II. Het bevorderen van niet-gewelddadige conflictbeslechting
III. Het garanderen van de individuele ontplooiing en autonomie van burgers
IV. Het bewerkstelligen van een zo rechtvaardig mogelijke verdeling van schaarse
goederen in de samenleving
V. Het kanaliseren van sociale verandering
Functies van staatsorganen
De staat heeft een belangrijke rol bij de doelen van het rechtssysteem. Dit doet zij doormiddel
van een aantal organen, die bepaalde functies hebben. De belangrijkste functies zijn:
- Wetgeving: het vaststellen van algemene regels.
- Bestuur: geeft vorm en uitvoering aan regels en ziet toe op naleving van deze regels.
- Rechtspraak: oordeelt of er een overtreding van deze regels heeft plaatsgevonden.
Positief recht Wenselijk/ideaal recht
Bestaand, vastgesteld, geldend recht. Wordt gewenst door groep of individu.
6 onderscheidingen in het recht
Objectief Subjectief
Het geheel van rechtsregels. Een aanspraak of bevoegdheid.
(Familierecht) (Het recht op privacy)
Internationaal recht Nationaal recht
Recht tussen staten. Recht dat geldt binnen een staat waarin hij is
Recht van internationale organisaties. vastgelegd.
Publiek recht Privaat recht
Recht m.b.t. relatie overheid en burger. Recht m.b.t. burgers onderling.
(Staats-, bestuurs- en strafrecht) (Overeenkomsten-, goederen-,
aansprakelijkheids- en familierecht.)
Dwingend recht Aanvullend recht
Regels waarvan niet kan worden afgeweken. Regels voor als betrokkenen zelf niets
Dient vaak algemeen belang. hebben geregeld.
Is meer gericht op een partij.
(“Van bepalingen in deze afdelen mag niet Overeenkomstenrecht.
ten nadele van… worden afgeweken”)
(“…tenzij anders geregeld”, “Tenzij anders
bepaald…” en “... kan worden afgeweken”)
Materieel recht Formeel recht
Regels m.b.t. rechten, plichten en Regels om materieel recht te handhaven.
bevoegdheden. (De inhoud) (Procesrecht)
Vertelt hoe je je dient te gedragen.
