Samenvatting sociale psychologie
Hoorcollege 1:
Sociale psychologie; De wetenschappelijke studie van de manier waarop
de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed
door de werkelijke of voorgestelde aanwezigheid van andere mensen.
Wetenschappelijk onderzoek; is onderzoek dat strikt volgens de
methodologische regels voor onderzoek die binnen dat vakgebied gelden
is uitgevoerd.
De wetenschappelijke methode; is een systematische manier om kennis te
vergaren. De gevolgde methodes variëren tussen de formele, empirische
en sociale wetenschappen. ... Nauwkeurigheid (accuratesse) en logisch
redeneren zijn binnen alle wetenschappen een vereiste.
Bij sociale psychologie worden aannames en concepten wetenschappelijk
getest.
Geen meningen en/of volkswijsheden!!
Gedrag; bestudeert vaak d.m.v. observaties
Gevoelens en gedachten; hebben veel invloed op het zichtbare gedrag en
worden bestudeerd vaak d.m.v. vragenlijsten.
Bewuste beïnvloeding; social influence, Robert Cialdini
Onbewuste beïnvloeding; Priming
Verklaren van gedrag:
Micro welke karaktereigenschap zorgt ervoor dat mensen eerder
gewelddadig gedrag gaan vertonen
Meso In welke sociale context leidt stress tot gewelddadig gedrag
Macro Hoe kan het dat er in sommige landen zoveel geweld is tussen
mensen (hoe hangen maatschappelijke factoren daarmee samen
,Persoonlijkheidspsychologie versus sociale psycholgie;
• Micro Persoonlijkheids psychologie
• Meso Sociale psychologie
• Macro Sociologie
Aannames die worden gemaakt
1. De macht van situatie – Bystander-effect
Fundamentele attributiefout; de neiging om ons eigen en andermans
gedrag volledig toe te schrijven aan persoonlijkheidstrekken, en de macht
van de situatie te onderschatten (micro-niveau)
2. Interpretatie van de situatie
Basisprincipes van informatieverwerking:
A. Betekenisgeving ( wat vind ik er zelf van)
B. Cognitieve efficiëntie (kan ik dit snel verstandelijk begrijpen)
C. Motivationele vertekening ( wat doet dit qua gevoel bij mij..)
Voorbeelden
A. Lettervolgorde. Alleen de eerste en de laatste letter moeten op de
juiste plek staan om een woord te kunnen lezen.
B. Een drugverslaafde vond geld en stopte het in zijn zak (meerderheid
onthield dit), hij gaf het terug aan de eigenaar (minderheid onthield
dit).
C. Behoefte om ons goed te voelen over ons zelf. Motief van
eigenwaarde en motief van consistentie.
,Hoorcollege 2:
Cognitie; “Het vermogen tot kennisverwerving door waarneming en het
verwerken van de daarmee opgedane informatie door het denken”.
Sociale cognitie, mens en computer;
De computer heeft ideeën over de psyche beïnvloedt en heeft op
sommige vlakken het intellect van de mens voorbijgestreefd
“.. Mensen kunnen.. Veel beter dan computers de nuances in
menselijk gedrag begrijpen en bedoelingen, wensen en verlangens
van medemensen ontcijferen” (Aronson, 2022).
Typen sociale cognitie;
1. Automatisch denken; snel, moeiteloos, geen bewuste controle
2. Gecontroleerd denken; aandacht, inspanning, gecontroleerd,
keuze, concentratie, ‘langzaam’
Automatisch denken als type sociale cognitie;
- Emotionele empathie: daadwerkelijk meevoelen hoe een ander zich voelt
- Cognitieve empathie: begrijpen hoe een ander zich voelt (verwant aan
theory of mind)
Veelal d.m.v. een schema:
mentale structuur die mensen gebruiken om hun kennis te organiseren
rond thema’s of objecten:
Voorbeeld van schema
‘hond’ = ‘dier, 4 poten, trouw, kwispelen, aardig’ (of: ‘gevaarlijk,
hondenpoep’)
Schema’s beïnvloeden hoe (veelal) ambigue sociale informatie wordt
geïnterpreteerd
Veelal d.m.v. een script:
schema over specifieke gebeurtenissen, oftewel een beschrijving van hoe
zo’n gebeurtenis verloopt (bv. hoe je te gedragen in een restaurant)
, Wat bepaalt welk schema, concept of script je gebruikt?
De mate van toegankelijk van dit schema (mate waarin je aan ze
wordt herinnerd, bv door een ervaring (recent of structureel):
Een schema of concept kan permanent toegankelijker zijn, maar kan ook
tijdelijk toegankelijker worden gemaakt. Dit noemen we ‘priming’
Door schema’s -> perseveratie-effect; we hechten veel belang aan de
correctheid van onze schema's, zo wordt schema-inconsistente info bv.
(iig na langere tijd) sneller vergeten
- Schema’s kunnen ‘selffulfilling prophecies’ worden (PYGMALION EFFECT)
Pygmalion effect -> een leraar heeft fictieve iq-scores gegeven aan zijn
leerlingen.
“Goede” leerlingen presteren ook echt beter.
Andere methoden voor automatisch denken;
Zeigarnik effect (onvoltooide doelen blijven automatisch denken
beheersen)
Lichaam & geest priming (ijskoffie = koud, citroengeur = schoon)
Keuze kent drie condities;
1. Onmiddellijke keuze
2. Bewuste keuze
3. Onbewuste keuze
Andere vorm van automatisch denken;
Heuristieken: “mentale binnendoorweggetjes” om tot conclusies te
komen
Representatieveheurisken -> Waarschijnlijkheidsschatting wordt beïnvloed
door representatieve informatie
- Bijvoorbeeld: Iemand reist vaak naar Azië en leest veel boeken -> je
gaat ervan uit dat hij hoogleraar Chinees is i.p.v. beroepen als prof
voetballer of ambtenaar.
- Maar de kans is eigenlijk groter dat hij ambtenaar is aangezien er
veel meer ambtenaren dan hoogleraar Chinese dichtkunst zijn.
Hoorcollege 1:
Sociale psychologie; De wetenschappelijke studie van de manier waarop
de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed
door de werkelijke of voorgestelde aanwezigheid van andere mensen.
Wetenschappelijk onderzoek; is onderzoek dat strikt volgens de
methodologische regels voor onderzoek die binnen dat vakgebied gelden
is uitgevoerd.
De wetenschappelijke methode; is een systematische manier om kennis te
vergaren. De gevolgde methodes variëren tussen de formele, empirische
en sociale wetenschappen. ... Nauwkeurigheid (accuratesse) en logisch
redeneren zijn binnen alle wetenschappen een vereiste.
Bij sociale psychologie worden aannames en concepten wetenschappelijk
getest.
Geen meningen en/of volkswijsheden!!
Gedrag; bestudeert vaak d.m.v. observaties
Gevoelens en gedachten; hebben veel invloed op het zichtbare gedrag en
worden bestudeerd vaak d.m.v. vragenlijsten.
Bewuste beïnvloeding; social influence, Robert Cialdini
Onbewuste beïnvloeding; Priming
Verklaren van gedrag:
Micro welke karaktereigenschap zorgt ervoor dat mensen eerder
gewelddadig gedrag gaan vertonen
Meso In welke sociale context leidt stress tot gewelddadig gedrag
Macro Hoe kan het dat er in sommige landen zoveel geweld is tussen
mensen (hoe hangen maatschappelijke factoren daarmee samen
,Persoonlijkheidspsychologie versus sociale psycholgie;
• Micro Persoonlijkheids psychologie
• Meso Sociale psychologie
• Macro Sociologie
Aannames die worden gemaakt
1. De macht van situatie – Bystander-effect
Fundamentele attributiefout; de neiging om ons eigen en andermans
gedrag volledig toe te schrijven aan persoonlijkheidstrekken, en de macht
van de situatie te onderschatten (micro-niveau)
2. Interpretatie van de situatie
Basisprincipes van informatieverwerking:
A. Betekenisgeving ( wat vind ik er zelf van)
B. Cognitieve efficiëntie (kan ik dit snel verstandelijk begrijpen)
C. Motivationele vertekening ( wat doet dit qua gevoel bij mij..)
Voorbeelden
A. Lettervolgorde. Alleen de eerste en de laatste letter moeten op de
juiste plek staan om een woord te kunnen lezen.
B. Een drugverslaafde vond geld en stopte het in zijn zak (meerderheid
onthield dit), hij gaf het terug aan de eigenaar (minderheid onthield
dit).
C. Behoefte om ons goed te voelen over ons zelf. Motief van
eigenwaarde en motief van consistentie.
,Hoorcollege 2:
Cognitie; “Het vermogen tot kennisverwerving door waarneming en het
verwerken van de daarmee opgedane informatie door het denken”.
Sociale cognitie, mens en computer;
De computer heeft ideeën over de psyche beïnvloedt en heeft op
sommige vlakken het intellect van de mens voorbijgestreefd
“.. Mensen kunnen.. Veel beter dan computers de nuances in
menselijk gedrag begrijpen en bedoelingen, wensen en verlangens
van medemensen ontcijferen” (Aronson, 2022).
Typen sociale cognitie;
1. Automatisch denken; snel, moeiteloos, geen bewuste controle
2. Gecontroleerd denken; aandacht, inspanning, gecontroleerd,
keuze, concentratie, ‘langzaam’
Automatisch denken als type sociale cognitie;
- Emotionele empathie: daadwerkelijk meevoelen hoe een ander zich voelt
- Cognitieve empathie: begrijpen hoe een ander zich voelt (verwant aan
theory of mind)
Veelal d.m.v. een schema:
mentale structuur die mensen gebruiken om hun kennis te organiseren
rond thema’s of objecten:
Voorbeeld van schema
‘hond’ = ‘dier, 4 poten, trouw, kwispelen, aardig’ (of: ‘gevaarlijk,
hondenpoep’)
Schema’s beïnvloeden hoe (veelal) ambigue sociale informatie wordt
geïnterpreteerd
Veelal d.m.v. een script:
schema over specifieke gebeurtenissen, oftewel een beschrijving van hoe
zo’n gebeurtenis verloopt (bv. hoe je te gedragen in een restaurant)
, Wat bepaalt welk schema, concept of script je gebruikt?
De mate van toegankelijk van dit schema (mate waarin je aan ze
wordt herinnerd, bv door een ervaring (recent of structureel):
Een schema of concept kan permanent toegankelijker zijn, maar kan ook
tijdelijk toegankelijker worden gemaakt. Dit noemen we ‘priming’
Door schema’s -> perseveratie-effect; we hechten veel belang aan de
correctheid van onze schema's, zo wordt schema-inconsistente info bv.
(iig na langere tijd) sneller vergeten
- Schema’s kunnen ‘selffulfilling prophecies’ worden (PYGMALION EFFECT)
Pygmalion effect -> een leraar heeft fictieve iq-scores gegeven aan zijn
leerlingen.
“Goede” leerlingen presteren ook echt beter.
Andere methoden voor automatisch denken;
Zeigarnik effect (onvoltooide doelen blijven automatisch denken
beheersen)
Lichaam & geest priming (ijskoffie = koud, citroengeur = schoon)
Keuze kent drie condities;
1. Onmiddellijke keuze
2. Bewuste keuze
3. Onbewuste keuze
Andere vorm van automatisch denken;
Heuristieken: “mentale binnendoorweggetjes” om tot conclusies te
komen
Representatieveheurisken -> Waarschijnlijkheidsschatting wordt beïnvloed
door representatieve informatie
- Bijvoorbeeld: Iemand reist vaak naar Azië en leest veel boeken -> je
gaat ervan uit dat hij hoogleraar Chinees is i.p.v. beroepen als prof
voetballer of ambtenaar.
- Maar de kans is eigenlijk groter dat hij ambtenaar is aangezien er
veel meer ambtenaren dan hoogleraar Chinese dichtkunst zijn.
