VERBETERING VAN HET
VOEDINGSPATROON BIJ
JONGEREN VAN 12 TOT 21
JAAR IN DE WIJK HILLESLUIS
Projectverslag minorproject
Opleiding tot verpleegkundige
Minor “Wijkverpleegkundige?! De SPIL in de eerste lijn!
Toetscode: IVGWGZ00P2
Docentbegeleider:
Docent:
Opdrachtgever:
Datum:
,Voorwoord
Voor u ligt het eindverslag Gezond aan de Slag met als onderwerp ‘Verbetering van het
voedingspatroon bij jongeren van 12 tot 21 jaar in de wijk Hillesluis’. Het onderzoek wordt
uitgevoerd in de wijk Hillesluis op Rotterdam-Zuid.
Uit de onderzoeken van de gebiedsvisie van Hillesluis is gebleken dat de wijk een
achterstandswijk is, waarbij de wijk grotendeels bestaat uit jongeren en jonge gezinnen met
enkele kinderen. De gezinnen vallen in een lage sociale economische status (Gemeente
Rotterdam, 2015).
Dit eindverslag is geschreven in het kader van de minor ‘Wijkverpleegkundige?! De spil in de
eerste lijn’ tijdens de opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Rotterdam in opdracht van
Joke Mulder van de organisatie Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie (EMI) gezond
op Zuid.
Van september 2018 tot en met februari 2019 zijn wij bezig geweest met het
literatuuronderzoek en het schrijven van dit eindverslag. Na uitvoerig van een kwantitatief en
kwalitatief onderzoek is de gekozen onderzoeksvraag beantwoord.
Tijdens dit onderzoek hebben wij begeleiding ontvangen van Lizette Littel-Baetens en Pia-
Helder, zij hebben steeds onze vragen beatwoord en gaven feedback om dit projectverslag
op de juiste manier te onderbouwen. Wij willen Lizette en Pia graag bedanken voor de fijne
begeleiding en ondersteuning tijdens dit traject. Daarnaast willen wij ook alle respondenten
bedanken die hebben meegewerkt aan dit onderzoek.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................................. 3
1.1 Opbouw van het verslag ................................................................................................................... 5
1.2 Definiëren van begrippen ......................................................................................................................... 5
1.3 Beroepsinhoud .......................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Methode en werkwijze ......................................................................................................... 6
2.1 Zoekstrategie ............................................................................................................................................. 7
Hoofdstuk 3: Resultaten ............................................................................................................................. 8
3.1 Antwoord op deelvragen .......................................................................................................................... 9
3.2 Antwoord op de Vraagstelling ............................................................................................................... 12
3.3 Interview ................................................................................................................................................... 12
3.4 Relatie tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek ......................................................................... 15
Hoofdstuk 4: Conclusie ............................................................................................................................ 15
Hoofdstuk 5: Beschouwing en Discussie .............................................................................................. 16
5.1 Discussiepunten ...................................................................................................................................... 17
5.2 Aanbevelingen vervolgproject ............................................................................................................... 17
Literatuurlijst .............................................................................................................................................. 18
Bijlage 1. Zoekstrategieformulier ............................................................................................................ 21
Bijlage 2. Beoordeling literatuur ............................................................................................................. 28
Bijlage 3: Wijk-analyse .............................................................................................................................. 31
Bijlage 4: Toestemmingsformulier in een digitale kennisbank ......................................................... 32
Samenvatting
In het eerste semester van het vierde studiejaar van de opleiding HBO- Verpleegkunde op
de Hogeschool Rotterdam wordt de minor ‘Wijkverpleegkundige?! De spil in de eerste lijn!’
gegeven. Tijdens deze minor werd door de opdrachtgever Joke Mulder gevraagd onderzoek
2
, te doen naar verschillende wijken in Rotterdam-Zuid. Dit onderzoek is gericht op de wijk
Hillesluis. Deze wijk staat bekend als achterstandswijk. Hierbij hangen sociaal-
demografische factoren en leefstijlen samen met verschillende gezondheidsproblemen zoals
overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten. Dit is een probleem voor de volksgezondheid
die speciale aandacht verdient (Olaya et al., 2015).
Uit een wijkanalyse door middel van het BRAVO-model kwam naar voren dat er
verschillende Wicked Problems spelen in deze wijk. Het probleem wat in dit onderzoek naar
voren komt is ongezonde voeding dat samengaat met verschillende gezondheidsproblemen
zoals overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten.
De gekozen doelgroep hierbij zijn jongeren tussen 12 en 21 jaar met onvoldoende inzicht op
het eigen voedingspatroon. Er is voor deze doelgroep gekozen omdat uit de onderzoeken
van de gebiedsvisie van Hillesluis is gebleken dat de wijk Hillesluis grotendeels bestaat uit
jongeren en jonge gezinnen met enkele kinderen (Gemeente Rotterdam, 2015).
Een gezonde levensstijl kan worden aangeleerd om in de toekomst langer gezond te blijven
en verschillende gezondheidsproblemen te voorkomen. Dit projectverslag geeft antwoord op
de volgende vraagstelling: ‘Hoe kunnen verpleegkundigen voorkomen dat jongeren tussen
12 en 21 jaar in de wijk Hillesluis gezondheidsproblemen ontwikkelen door een ongezond
voedingspatroon?’
Om de gestelde hoofdvraag te beantwoorden, worden er aanbevelingen gedaan om het
inzicht in een gezond voedingspatroon te verbeteren bij jongeren in de wijk Hillesluis. Dit kan
bijvoorbeeld door het toepassen van E-Health, dieetbegeleiding en scholing.
Het doel van dit project is het bevorderen van een gezond voedingspatroon bij jongeren in de
wijk Hillesluis in Rotterdam-Zuid. Dit houdt in dat de jongeren van deze wijk gezonde keuzes
kunnen maken ten aanzien van hun voedingsgewoonten en dat ze hiervoor voldoende
vaardigheden hebben op het gebied van een gezond voedingspatroon. Op deze manier
wordt het risicovolle gedrag verminderd en komt er meer inzicht in de gevaren van
ongezonde voeding en de risico’s van gezondheidsproblemen op een latere leeftijd (de Jong,
2010).
Er werd gekozen om de hoofdvraag te beantwoorden aan de hand van een literatuurstudie
met nationale en internationale bronnen om de kwaliteit van dit project te waarborgen. Om
ervoor te zorgen dat de gekozen aanbevelingen van toepassing zijn, is er gekozen om een
kwalitatief en kwantitatief onderzoek te doen om de gekozen aanbevelingen sterker te
maken (zie hoofdstuk drie).
Uit het onderzoek blijkt dat samenwerken met verschillende zorgprofessionals in de wijk
succesvol kan zijn om de gezondheid binnen een wijk te bevorderen. Ook om zo veel
mogelijk jongeren te kunnen bereiken, is het organiseren van activiteiten op scholen,
buurthuizen en in de wijk een goede interventie. Daarnaast is het inzetten van E-Health om
de kennis van jongeren te vergroten wat betreft voeding een zinvolle interventie.
Hoofdstuk 1: Inleiding
Zoals in de inleiding beschreven staat, is Joke Mulder de opdrachtgever van dit project. De
minoropdracht die zij heeft opgesteld luidt als volgt: ‘Hoe worden bewoners van een
3
VOEDINGSPATROON BIJ
JONGEREN VAN 12 TOT 21
JAAR IN DE WIJK HILLESLUIS
Projectverslag minorproject
Opleiding tot verpleegkundige
Minor “Wijkverpleegkundige?! De SPIL in de eerste lijn!
Toetscode: IVGWGZ00P2
Docentbegeleider:
Docent:
Opdrachtgever:
Datum:
,Voorwoord
Voor u ligt het eindverslag Gezond aan de Slag met als onderwerp ‘Verbetering van het
voedingspatroon bij jongeren van 12 tot 21 jaar in de wijk Hillesluis’. Het onderzoek wordt
uitgevoerd in de wijk Hillesluis op Rotterdam-Zuid.
Uit de onderzoeken van de gebiedsvisie van Hillesluis is gebleken dat de wijk een
achterstandswijk is, waarbij de wijk grotendeels bestaat uit jongeren en jonge gezinnen met
enkele kinderen. De gezinnen vallen in een lage sociale economische status (Gemeente
Rotterdam, 2015).
Dit eindverslag is geschreven in het kader van de minor ‘Wijkverpleegkundige?! De spil in de
eerste lijn’ tijdens de opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Rotterdam in opdracht van
Joke Mulder van de organisatie Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie (EMI) gezond
op Zuid.
Van september 2018 tot en met februari 2019 zijn wij bezig geweest met het
literatuuronderzoek en het schrijven van dit eindverslag. Na uitvoerig van een kwantitatief en
kwalitatief onderzoek is de gekozen onderzoeksvraag beantwoord.
Tijdens dit onderzoek hebben wij begeleiding ontvangen van Lizette Littel-Baetens en Pia-
Helder, zij hebben steeds onze vragen beatwoord en gaven feedback om dit projectverslag
op de juiste manier te onderbouwen. Wij willen Lizette en Pia graag bedanken voor de fijne
begeleiding en ondersteuning tijdens dit traject. Daarnaast willen wij ook alle respondenten
bedanken die hebben meegewerkt aan dit onderzoek.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................................. 3
1.1 Opbouw van het verslag ................................................................................................................... 5
1.2 Definiëren van begrippen ......................................................................................................................... 5
1.3 Beroepsinhoud .......................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Methode en werkwijze ......................................................................................................... 6
2.1 Zoekstrategie ............................................................................................................................................. 7
Hoofdstuk 3: Resultaten ............................................................................................................................. 8
3.1 Antwoord op deelvragen .......................................................................................................................... 9
3.2 Antwoord op de Vraagstelling ............................................................................................................... 12
3.3 Interview ................................................................................................................................................... 12
3.4 Relatie tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek ......................................................................... 15
Hoofdstuk 4: Conclusie ............................................................................................................................ 15
Hoofdstuk 5: Beschouwing en Discussie .............................................................................................. 16
5.1 Discussiepunten ...................................................................................................................................... 17
5.2 Aanbevelingen vervolgproject ............................................................................................................... 17
Literatuurlijst .............................................................................................................................................. 18
Bijlage 1. Zoekstrategieformulier ............................................................................................................ 21
Bijlage 2. Beoordeling literatuur ............................................................................................................. 28
Bijlage 3: Wijk-analyse .............................................................................................................................. 31
Bijlage 4: Toestemmingsformulier in een digitale kennisbank ......................................................... 32
Samenvatting
In het eerste semester van het vierde studiejaar van de opleiding HBO- Verpleegkunde op
de Hogeschool Rotterdam wordt de minor ‘Wijkverpleegkundige?! De spil in de eerste lijn!’
gegeven. Tijdens deze minor werd door de opdrachtgever Joke Mulder gevraagd onderzoek
2
, te doen naar verschillende wijken in Rotterdam-Zuid. Dit onderzoek is gericht op de wijk
Hillesluis. Deze wijk staat bekend als achterstandswijk. Hierbij hangen sociaal-
demografische factoren en leefstijlen samen met verschillende gezondheidsproblemen zoals
overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten. Dit is een probleem voor de volksgezondheid
die speciale aandacht verdient (Olaya et al., 2015).
Uit een wijkanalyse door middel van het BRAVO-model kwam naar voren dat er
verschillende Wicked Problems spelen in deze wijk. Het probleem wat in dit onderzoek naar
voren komt is ongezonde voeding dat samengaat met verschillende gezondheidsproblemen
zoals overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten.
De gekozen doelgroep hierbij zijn jongeren tussen 12 en 21 jaar met onvoldoende inzicht op
het eigen voedingspatroon. Er is voor deze doelgroep gekozen omdat uit de onderzoeken
van de gebiedsvisie van Hillesluis is gebleken dat de wijk Hillesluis grotendeels bestaat uit
jongeren en jonge gezinnen met enkele kinderen (Gemeente Rotterdam, 2015).
Een gezonde levensstijl kan worden aangeleerd om in de toekomst langer gezond te blijven
en verschillende gezondheidsproblemen te voorkomen. Dit projectverslag geeft antwoord op
de volgende vraagstelling: ‘Hoe kunnen verpleegkundigen voorkomen dat jongeren tussen
12 en 21 jaar in de wijk Hillesluis gezondheidsproblemen ontwikkelen door een ongezond
voedingspatroon?’
Om de gestelde hoofdvraag te beantwoorden, worden er aanbevelingen gedaan om het
inzicht in een gezond voedingspatroon te verbeteren bij jongeren in de wijk Hillesluis. Dit kan
bijvoorbeeld door het toepassen van E-Health, dieetbegeleiding en scholing.
Het doel van dit project is het bevorderen van een gezond voedingspatroon bij jongeren in de
wijk Hillesluis in Rotterdam-Zuid. Dit houdt in dat de jongeren van deze wijk gezonde keuzes
kunnen maken ten aanzien van hun voedingsgewoonten en dat ze hiervoor voldoende
vaardigheden hebben op het gebied van een gezond voedingspatroon. Op deze manier
wordt het risicovolle gedrag verminderd en komt er meer inzicht in de gevaren van
ongezonde voeding en de risico’s van gezondheidsproblemen op een latere leeftijd (de Jong,
2010).
Er werd gekozen om de hoofdvraag te beantwoorden aan de hand van een literatuurstudie
met nationale en internationale bronnen om de kwaliteit van dit project te waarborgen. Om
ervoor te zorgen dat de gekozen aanbevelingen van toepassing zijn, is er gekozen om een
kwalitatief en kwantitatief onderzoek te doen om de gekozen aanbevelingen sterker te
maken (zie hoofdstuk drie).
Uit het onderzoek blijkt dat samenwerken met verschillende zorgprofessionals in de wijk
succesvol kan zijn om de gezondheid binnen een wijk te bevorderen. Ook om zo veel
mogelijk jongeren te kunnen bereiken, is het organiseren van activiteiten op scholen,
buurthuizen en in de wijk een goede interventie. Daarnaast is het inzetten van E-Health om
de kennis van jongeren te vergroten wat betreft voeding een zinvolle interventie.
Hoofdstuk 1: Inleiding
Zoals in de inleiding beschreven staat, is Joke Mulder de opdrachtgever van dit project. De
minoropdracht die zij heeft opgesteld luidt als volgt: ‘Hoe worden bewoners van een
3
