3 – MUSEUMARCHITECTUUR
Guggenheim New national Centre Pompidou Mercedes Benz
Frank Lloyd gallery Museum
Wright Ludwig Mies
Van der Rohe
Spiraalsgewijs Open plan Open planopbouw Spiraalsgewijs
Parcours opbouw Parcours
Fluïde beweging Fluïde beweging
Inhoud
1. Algemene inleiding
2. Historisch overzicht van museumarchitectuur o.b.v. typologisch onderzoek
a. Pre-typologische fase
b. Typologische fase
c. Anti-typologische verkenningen
d. Post-typologische fase
3. Besluitvorming
4. Tentoonstellingspaviljoenen
,1. Algemene inleiding
- Etymologie van het woord ‘museum’
o Refereert naar een heilige plaats, gewijd aan de 9
musen, de godinnen van kunst en wetenschap
o Komt van Griekse woord mouseion
9 muzen
Godinnen van kunst en wetenschap
Elk van die godinnen heeft iets in handen wet hun specialiteit is
Bv muze van muziek (muziekinstrument)
Bv muze van wetenschap (wereldbol)
- Grondslag van een museum als maatschappelijk instituut:
o Selecteren van kunst
o Verzamelen van kunst
o Conserveren van kunst
- Doelstelling van een museum
o Conserveren (conservatie)
o Documenteren (documentatie)
o Onderrichten (educatie) – museum als opvoedingsinstituut
- Maatschappelijk belang van een museum
o Collectiewaarde -> cultuurbeleid
o Verbindende waarde -> sociaal beleid
o Educatieve waarde -> onderwijsbeleid
o Belevingswaarde -> vrijetijdsbeleid
o Economische waarde -> economisch beleid
, 2. Historisch overzicht van museumarchitectuur o.b.v.
typologisch onderzoek
a. Pre-typologische fase
Pre-typologische fase – de Klassieke Oudheid
Openbare publieke ruimtes met objecten van religieuze, historische of esthetische betekenis
1. Griekse heiligdommen
2. Thesauroi – schatkamers
3. Pinakothekai – ruimte specifiek voor schilderijen (meestal op houten paneel)
4. Mouseion – museum van Alexandrië
Geen sprake van een typologie
Maar wel bepaalde musiale functie zonder dat ze ‘museum” kenden
Publieke openbare ruimtes
- Groot heiligdom van Delphi
o Gebouwd om offers van de bevolking te
ontvangen
o Schatkamer in de vorm van een Griekse tempel
o Weg die leidde naar de grote heilige tempel
o Daarnaast verschillende kleine tempeltjes lineair
opgesteld
In functie van bepaalde God -> altaar
Mensen konden offer brengen
• Dieren, gebruiksvoorwerpen..
Vormde hierdoor soort schatkamer
• Vaak waardevolle dingen
geofferd
Bijna als een soort klein museum met
waardevolle voorwerpen
- Bibliotheek van Alexandrië als onderdeel van het Mouseion – 3e eeuw BC
o Het museum en de bibliotheek vormden samen
het intellectuele leven van de Hellenistische
beschaving
o Eerder te beschouwen als een academie voor
filosofie, letterkunde en natuurkunde
o Soort opleidingscentrum
o Museum maakt deel uit van breder geheel
, Pre-typologische fase – de Renaissance
Reeds in de Renaissance werden privévertrekken voorzien met een specifiek doel met het oog op kennis
en kunst
1. Galleria (voor familieportretten)
2. Archivio (voor staats- en huishouddocumenten)
3. Bibliotheek
Ten tijde van de renaissance: een verschuiving van
Het publieke en collectieve -> private en het individuele
Collecties waren niet meer publiek toegankelijk
Privé eigendom van rijkeren
Vaak stonden de dingen in huis
o Familie portretten (in specifieke ruimtes = galleria)
o Bibliotheken en archieven -> niet voor publiek
Mecenas
o Geldschieter die kunstenaars gaat betalen om privé voor
hem te werken
- Cortile Delle Statue – Vaticaan, Rome – Donato Bramante – 1508
o Wordt beschouwd als het eerste openluchtmuseum
o Voor beeldhouwkunst uit de Pauselijke collectie
o Maakte deel uit van Pauselijk paleis
Belangrijkste vleugel
o Oorspronkelijke ontwerp
1 grote open ruimte met grote trappenpartij
Bedoeling om die volledig aan te leggen waar
beeldhouwwerken werden tentoongesteld
• Privécollectie
• = niet publiek toegankelijk
o Zalen omgevormd tot wat we kennen als museum
o Ondertussen ook al wat uitgebreid
o Pius-Clementine Museum – Michelangelo Simone – 18de eeuw
Sinds 20ste eeuw -> publiek toegankelijk
- Palazzo Medici Riccardi – Firenze – Michelozzo
di Bartolomeo – 1440
o Wordt beschouwd als eerste gebouw,
expliciet als tentoonstellingsruimte
ontworpen
o Palazzo’s die heel specefiek een
tentoonstellingsruimte hebben
o Binnenkoer als tentoonstellingsruimte
o Maar ook op 1ste verdiep
Ruimte statieportretten
Niet publiek toegankelijk ten
tijde van de Renaissance
Guggenheim New national Centre Pompidou Mercedes Benz
Frank Lloyd gallery Museum
Wright Ludwig Mies
Van der Rohe
Spiraalsgewijs Open plan Open planopbouw Spiraalsgewijs
Parcours opbouw Parcours
Fluïde beweging Fluïde beweging
Inhoud
1. Algemene inleiding
2. Historisch overzicht van museumarchitectuur o.b.v. typologisch onderzoek
a. Pre-typologische fase
b. Typologische fase
c. Anti-typologische verkenningen
d. Post-typologische fase
3. Besluitvorming
4. Tentoonstellingspaviljoenen
,1. Algemene inleiding
- Etymologie van het woord ‘museum’
o Refereert naar een heilige plaats, gewijd aan de 9
musen, de godinnen van kunst en wetenschap
o Komt van Griekse woord mouseion
9 muzen
Godinnen van kunst en wetenschap
Elk van die godinnen heeft iets in handen wet hun specialiteit is
Bv muze van muziek (muziekinstrument)
Bv muze van wetenschap (wereldbol)
- Grondslag van een museum als maatschappelijk instituut:
o Selecteren van kunst
o Verzamelen van kunst
o Conserveren van kunst
- Doelstelling van een museum
o Conserveren (conservatie)
o Documenteren (documentatie)
o Onderrichten (educatie) – museum als opvoedingsinstituut
- Maatschappelijk belang van een museum
o Collectiewaarde -> cultuurbeleid
o Verbindende waarde -> sociaal beleid
o Educatieve waarde -> onderwijsbeleid
o Belevingswaarde -> vrijetijdsbeleid
o Economische waarde -> economisch beleid
, 2. Historisch overzicht van museumarchitectuur o.b.v.
typologisch onderzoek
a. Pre-typologische fase
Pre-typologische fase – de Klassieke Oudheid
Openbare publieke ruimtes met objecten van religieuze, historische of esthetische betekenis
1. Griekse heiligdommen
2. Thesauroi – schatkamers
3. Pinakothekai – ruimte specifiek voor schilderijen (meestal op houten paneel)
4. Mouseion – museum van Alexandrië
Geen sprake van een typologie
Maar wel bepaalde musiale functie zonder dat ze ‘museum” kenden
Publieke openbare ruimtes
- Groot heiligdom van Delphi
o Gebouwd om offers van de bevolking te
ontvangen
o Schatkamer in de vorm van een Griekse tempel
o Weg die leidde naar de grote heilige tempel
o Daarnaast verschillende kleine tempeltjes lineair
opgesteld
In functie van bepaalde God -> altaar
Mensen konden offer brengen
• Dieren, gebruiksvoorwerpen..
Vormde hierdoor soort schatkamer
• Vaak waardevolle dingen
geofferd
Bijna als een soort klein museum met
waardevolle voorwerpen
- Bibliotheek van Alexandrië als onderdeel van het Mouseion – 3e eeuw BC
o Het museum en de bibliotheek vormden samen
het intellectuele leven van de Hellenistische
beschaving
o Eerder te beschouwen als een academie voor
filosofie, letterkunde en natuurkunde
o Soort opleidingscentrum
o Museum maakt deel uit van breder geheel
, Pre-typologische fase – de Renaissance
Reeds in de Renaissance werden privévertrekken voorzien met een specifiek doel met het oog op kennis
en kunst
1. Galleria (voor familieportretten)
2. Archivio (voor staats- en huishouddocumenten)
3. Bibliotheek
Ten tijde van de renaissance: een verschuiving van
Het publieke en collectieve -> private en het individuele
Collecties waren niet meer publiek toegankelijk
Privé eigendom van rijkeren
Vaak stonden de dingen in huis
o Familie portretten (in specifieke ruimtes = galleria)
o Bibliotheken en archieven -> niet voor publiek
Mecenas
o Geldschieter die kunstenaars gaat betalen om privé voor
hem te werken
- Cortile Delle Statue – Vaticaan, Rome – Donato Bramante – 1508
o Wordt beschouwd als het eerste openluchtmuseum
o Voor beeldhouwkunst uit de Pauselijke collectie
o Maakte deel uit van Pauselijk paleis
Belangrijkste vleugel
o Oorspronkelijke ontwerp
1 grote open ruimte met grote trappenpartij
Bedoeling om die volledig aan te leggen waar
beeldhouwwerken werden tentoongesteld
• Privécollectie
• = niet publiek toegankelijk
o Zalen omgevormd tot wat we kennen als museum
o Ondertussen ook al wat uitgebreid
o Pius-Clementine Museum – Michelangelo Simone – 18de eeuw
Sinds 20ste eeuw -> publiek toegankelijk
- Palazzo Medici Riccardi – Firenze – Michelozzo
di Bartolomeo – 1440
o Wordt beschouwd als eerste gebouw,
expliciet als tentoonstellingsruimte
ontworpen
o Palazzo’s die heel specefiek een
tentoonstellingsruimte hebben
o Binnenkoer als tentoonstellingsruimte
o Maar ook op 1ste verdiep
Ruimte statieportretten
Niet publiek toegankelijk ten
tijde van de Renaissance
