HOOFDSTUK 7
DE ECONOMISCHE SPRONG VAN EUROPA
1680-1800 Toenemende kritiek op sociale en economische ongelijkheid (verlichting)
1750-1850 Industriële revolutie, begin van modern kapitalisme
1800-1870 opkomst liberalisme en nationalisme
1870-1900 intensivering van het koloniaal bestuur (modern imperialisme)
Kenmerkend aspecten:
Industriële revolutie:
- Kwam vanaf 1750 vanuit Groot Brittannië (GB)
- Grote verandering in de wereld na de landbouwrevolutie in prehistorie
- Verplaatsing van handarbeid thuis of kleine werkplaatsen naar door stoomkracht aangedreven
machines àINDUSTRIELE REVOLUTIE
Oorzaak gevolg van industriële revolutie:
Industriële revolutie legde in westerse wereld de basis voor industriële samenleving en opkomst van
politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en
feminisme
Nationalisme:
Franse soldaten die vochten in revolutionaire oorlogen (na 1789) bleken gemotiveerder dan soldaten
van tegenstandersàFransen vochten als burgers voor belangen van hun vaderland en niet als
huursoldaat of in belang van hun vorst zoals tegenstanders. Deze verbondenheid was nieuwà
NATIONALISME
Gevolgen voor toenmalige samenleving: opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen:
liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme
Modern Imperialisme:
Vanaf 1870: Europese landen veroverden Afrika en Aziëàkoloniën. Industriële revolutie en
nationalisme in Europa speelden grote rol. In hoog tempo werden in koloniën wegen en havens
aangelegd
Moderne vorm van imperialisme hield verband met de industrialisatie. Grondstoffen voor
industrialisatie werden uit Afrikaanse en Aziatische koloniën gehaald.
7.1 De industriële revolutie
In 1751 schreef Engelse Genootschap ter Bevordering van Ambachten een prijsvraag uit; voor het
uitvinden van een spinapparaat àreden: om hogere productie te krijgen en minder spinners nodig
hebben (lagere arbeidskosten)
Economisch voordeel was dat er meer productie was en lagere kosten.
Nadeel: minder spinners nodigà mensen geen inkomen (niet goed op sociaal en uiteindelijk
economisch niveau), en overlast voor milieu en natuur, omgeving ging door grote fabrieken er
anders uitzien en lawaai door geluid (machines)
Van thuiswerkplaats naar fabriek
Tweede helft 18e eeuw groeide economie forsàverandering van aard vd economie.
Werkte sneller, maar leidde ook tot andere manier van productie.
Verandering van Agrarisch-Urbane samenleving naar industriële samenleving
Agrarisch-Urbane samenleving: Verandering van kleinschalige en handmatige
productie waarmee mensen hun geld mee verdienen
industriële samenleving Naar gemechaniseerde massaproductie,
industrie is belangrijkste middel van bestaan
BELANGRIJKSTE VERSCHIL TUSSEN BOVENSTAANDE TWEE BEGRIPPEN KENNEN!
Economische groei
Engeland:
- Rond 1700 woonde bijna 80% van bevolking op platteland
- Om bij te verdienen werkten veel plattelanders als spinners of wevers voor koopman-
kapitalisten
- Koopmankapitalistenàlieten op platteland goedkoop wollen stoffen maken om die met winst
te verkopen aan steden of buitenland
- Steden relatief klein (behalve London)
- In steden woonden bestuurders, handelaren en gespecialiseerde ambachtslieden
, - Groei Engelse economie veroorzaakt door 3 samenhangende factoren:
1. Opbrengsten landbouw steeg heel hoog, als gevolg van toepassen wetenschappelijke
kennis en introductie nieuwe gewassen en betere landbouwwerktuigen
2. Bevolking groeide snel doordat er meer voedsel was en betere ziektebestrijding.
Bevolkingsgroei gunstig voor boeren en handelarenàvraag naar voedsel en goedkope
kleding stegen
3. Koloniën Azië en Amerika produceerden steeds meer goedkope grondstoffen (o.a. ruwe
katoen) Gaf impuls aan ondernemers in textielnijverheid.
Waarom bevolkingsgroei gunstig voor textielfabrieken:
- De groeiende bevolking kon als arbeider in de fabrieken werken
- vormde een afzetmarkt voor de fabrieksproducten.
Textielindustrie
- Winsten uit landbouw en handel werd gebruikt voor verbetering textielproductie
- Ondernemers brachten textielproductie onder in speciale fabrieken (huisnijverheid werd
minder doordat er nu machines waren die het werk deden)
- Grote aantallen producten van zelfde kwaliteit mogelijk àhuisspinners en wervers konden
hier niet mee concurrerenàhuisnijverheid verdween
- Eerste spinapparaten werkten op waterkracht
- Op waterkracht gaf de beperking dat fabrieken dus langs beken en rivieren moesten
staanàhierdoor gauw genoeg geen plekken meer voor nieuwe fabrieken!!!
- Stoomkracht goed alternatiefà in 1782 stoommachine werd ingezet in textielfabrieken
Gevolgen voor de rest van de economie
- Andere bedrijfstakken gingen ook stoommachines gebruiken
- Hierdoor groeien ook de mijnbouw en ijzerindustrieàwerden ook belangrijke pijlers van
Economie
- In gebieden met steenkool en ijzererts ontwikkelden zich kleine dorpjes en stadjes tot enorme
fabriekssteden met honderdduizenden inwoners
- Kanalen en spoorwegen werden aangelegd om grondstoffen en eindproducten aan- of af te
voerenàlandschap veranderde!!!! In het landschap verschenen:
* spoorwegen (met stoomtreinen);
* kanalen (met schepen).
Zowel de spoorwegen als de kanalen stonden in verband met de industrialisatie, want ze
waren bedoeld voor het vervoer van grondstoffen, producten en personen.
- Bovenstaande ontwikkelingenàindustrialisatie
- Sociaal had industrialisatie grote gevolgen: plattelandsbewoners naar nieuwe fabriekssteden
vertrokkenàdeze mensen vormden een nieuwe sociale groepàarbeidersklasse
Waarom groeiden mijnbouw en ijzerindustrie:
De stoommachines in de fabrieken (en de gebouwen zelf) waren van ijzer en gebruikten steenkool als
brandstof. Naarmate er meer fabrieken kwamen, was er dus meer behoefte aan ijzer en steenkool, die
beide in mijnen werden gedolven.
Arbeidersklasse;
- Plattelandsbewoners die in steden gingen wonen om te werken
- Werk en leefomstandigheden beroerd
- Kleine woningen, geen toilet
- Iedereen woonde dicht op elkaar
- Hierdoor verspreiden ziekten zich snel
- Mensen maakten lange werkdagen
- Kinderen moesten ook werken
- Tijd of geld was er niet voor onderwijs
DUS: De arbeiders werkten en woonden in de nieuwe fabriekssteden. Daar waren de
leefomstandigheden heel slecht. Arbeiders woonden dicht op elkaar, waardoor de kans op
ziekten groot was. In de fabrieken maakten arbeiders lange uren; ze kregen geen of weinig
onderwijs.
Industriële revolutie: de ontwikkelingen in de textielindustrie en al de gevolgen daarvan waren erg
ingrijpend voor economie en samenleving
Modern Kapitalisme en economisch liberalisme
In de periode van industriële revolutie ontstonden het modern kapitalisme en economisch liberalisme
DE ECONOMISCHE SPRONG VAN EUROPA
1680-1800 Toenemende kritiek op sociale en economische ongelijkheid (verlichting)
1750-1850 Industriële revolutie, begin van modern kapitalisme
1800-1870 opkomst liberalisme en nationalisme
1870-1900 intensivering van het koloniaal bestuur (modern imperialisme)
Kenmerkend aspecten:
Industriële revolutie:
- Kwam vanaf 1750 vanuit Groot Brittannië (GB)
- Grote verandering in de wereld na de landbouwrevolutie in prehistorie
- Verplaatsing van handarbeid thuis of kleine werkplaatsen naar door stoomkracht aangedreven
machines àINDUSTRIELE REVOLUTIE
Oorzaak gevolg van industriële revolutie:
Industriële revolutie legde in westerse wereld de basis voor industriële samenleving en opkomst van
politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en
feminisme
Nationalisme:
Franse soldaten die vochten in revolutionaire oorlogen (na 1789) bleken gemotiveerder dan soldaten
van tegenstandersàFransen vochten als burgers voor belangen van hun vaderland en niet als
huursoldaat of in belang van hun vorst zoals tegenstanders. Deze verbondenheid was nieuwà
NATIONALISME
Gevolgen voor toenmalige samenleving: opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen:
liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme
Modern Imperialisme:
Vanaf 1870: Europese landen veroverden Afrika en Aziëàkoloniën. Industriële revolutie en
nationalisme in Europa speelden grote rol. In hoog tempo werden in koloniën wegen en havens
aangelegd
Moderne vorm van imperialisme hield verband met de industrialisatie. Grondstoffen voor
industrialisatie werden uit Afrikaanse en Aziatische koloniën gehaald.
7.1 De industriële revolutie
In 1751 schreef Engelse Genootschap ter Bevordering van Ambachten een prijsvraag uit; voor het
uitvinden van een spinapparaat àreden: om hogere productie te krijgen en minder spinners nodig
hebben (lagere arbeidskosten)
Economisch voordeel was dat er meer productie was en lagere kosten.
Nadeel: minder spinners nodigà mensen geen inkomen (niet goed op sociaal en uiteindelijk
economisch niveau), en overlast voor milieu en natuur, omgeving ging door grote fabrieken er
anders uitzien en lawaai door geluid (machines)
Van thuiswerkplaats naar fabriek
Tweede helft 18e eeuw groeide economie forsàverandering van aard vd economie.
Werkte sneller, maar leidde ook tot andere manier van productie.
Verandering van Agrarisch-Urbane samenleving naar industriële samenleving
Agrarisch-Urbane samenleving: Verandering van kleinschalige en handmatige
productie waarmee mensen hun geld mee verdienen
industriële samenleving Naar gemechaniseerde massaproductie,
industrie is belangrijkste middel van bestaan
BELANGRIJKSTE VERSCHIL TUSSEN BOVENSTAANDE TWEE BEGRIPPEN KENNEN!
Economische groei
Engeland:
- Rond 1700 woonde bijna 80% van bevolking op platteland
- Om bij te verdienen werkten veel plattelanders als spinners of wevers voor koopman-
kapitalisten
- Koopmankapitalistenàlieten op platteland goedkoop wollen stoffen maken om die met winst
te verkopen aan steden of buitenland
- Steden relatief klein (behalve London)
- In steden woonden bestuurders, handelaren en gespecialiseerde ambachtslieden
, - Groei Engelse economie veroorzaakt door 3 samenhangende factoren:
1. Opbrengsten landbouw steeg heel hoog, als gevolg van toepassen wetenschappelijke
kennis en introductie nieuwe gewassen en betere landbouwwerktuigen
2. Bevolking groeide snel doordat er meer voedsel was en betere ziektebestrijding.
Bevolkingsgroei gunstig voor boeren en handelarenàvraag naar voedsel en goedkope
kleding stegen
3. Koloniën Azië en Amerika produceerden steeds meer goedkope grondstoffen (o.a. ruwe
katoen) Gaf impuls aan ondernemers in textielnijverheid.
Waarom bevolkingsgroei gunstig voor textielfabrieken:
- De groeiende bevolking kon als arbeider in de fabrieken werken
- vormde een afzetmarkt voor de fabrieksproducten.
Textielindustrie
- Winsten uit landbouw en handel werd gebruikt voor verbetering textielproductie
- Ondernemers brachten textielproductie onder in speciale fabrieken (huisnijverheid werd
minder doordat er nu machines waren die het werk deden)
- Grote aantallen producten van zelfde kwaliteit mogelijk àhuisspinners en wervers konden
hier niet mee concurrerenàhuisnijverheid verdween
- Eerste spinapparaten werkten op waterkracht
- Op waterkracht gaf de beperking dat fabrieken dus langs beken en rivieren moesten
staanàhierdoor gauw genoeg geen plekken meer voor nieuwe fabrieken!!!
- Stoomkracht goed alternatiefà in 1782 stoommachine werd ingezet in textielfabrieken
Gevolgen voor de rest van de economie
- Andere bedrijfstakken gingen ook stoommachines gebruiken
- Hierdoor groeien ook de mijnbouw en ijzerindustrieàwerden ook belangrijke pijlers van
Economie
- In gebieden met steenkool en ijzererts ontwikkelden zich kleine dorpjes en stadjes tot enorme
fabriekssteden met honderdduizenden inwoners
- Kanalen en spoorwegen werden aangelegd om grondstoffen en eindproducten aan- of af te
voerenàlandschap veranderde!!!! In het landschap verschenen:
* spoorwegen (met stoomtreinen);
* kanalen (met schepen).
Zowel de spoorwegen als de kanalen stonden in verband met de industrialisatie, want ze
waren bedoeld voor het vervoer van grondstoffen, producten en personen.
- Bovenstaande ontwikkelingenàindustrialisatie
- Sociaal had industrialisatie grote gevolgen: plattelandsbewoners naar nieuwe fabriekssteden
vertrokkenàdeze mensen vormden een nieuwe sociale groepàarbeidersklasse
Waarom groeiden mijnbouw en ijzerindustrie:
De stoommachines in de fabrieken (en de gebouwen zelf) waren van ijzer en gebruikten steenkool als
brandstof. Naarmate er meer fabrieken kwamen, was er dus meer behoefte aan ijzer en steenkool, die
beide in mijnen werden gedolven.
Arbeidersklasse;
- Plattelandsbewoners die in steden gingen wonen om te werken
- Werk en leefomstandigheden beroerd
- Kleine woningen, geen toilet
- Iedereen woonde dicht op elkaar
- Hierdoor verspreiden ziekten zich snel
- Mensen maakten lange werkdagen
- Kinderen moesten ook werken
- Tijd of geld was er niet voor onderwijs
DUS: De arbeiders werkten en woonden in de nieuwe fabriekssteden. Daar waren de
leefomstandigheden heel slecht. Arbeiders woonden dicht op elkaar, waardoor de kans op
ziekten groot was. In de fabrieken maakten arbeiders lange uren; ze kregen geen of weinig
onderwijs.
Industriële revolutie: de ontwikkelingen in de textielindustrie en al de gevolgen daarvan waren erg
ingrijpend voor economie en samenleving
Modern Kapitalisme en economisch liberalisme
In de periode van industriële revolutie ontstonden het modern kapitalisme en economisch liberalisme
