Morele oordeelsvorming. Kennistoets 4.1
Les 3.1: beeld van de mens
Na deze les kun je:
o verschillende mensbeelden herkennen
o verschillende mensbeelden in morele casussen herkennen
o benoemen wat het verband is tussen mensbeelden en technologie.
- Filosoferen betekent diep nadenken, doordenken of overdenken, een wijsgerige
bespiegeling houden
De filosofie wordt vanuit de oudheid (o.a. door Plato) in drie grote afdelingen gesplitst:
o De metafysica: de kennis van het meest wezenlijke van alles wat bestaat. Het gaat niet zozeer
om datgene wat je ziet, want dat zijn slechts onderdelen van het totaal, maar het gaat om
het allesomvattende weten.
o De praktisch normatieve filosofie: de waardeleer met de ethiek als kern, die iets zegt over
wat goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist is.
o De logica, kennisleer en methodologie: de kritische instantie binnen de filosofie, waarbinnen
men onderzoekt of iets wat men beweert ook daadwerkelijk geldig is.
- Het gaat in de filosofie dus om het definiëren, verhelderen en verduidelijken van
begrippen. De filosofie is de wetenschap die bijdraagt aan de zorgvuldigheid
waarmee we iets beweren en de logica van wat we beweren.
- De metafysica zal uitspraken proberen te doen over zaken als ‘het leven en het mens
zijn’ en deze uitspraken zijn doorgaans van een hoog abstractieniveau en niet direct
te koppelen aan een bepaalde bewering maar aan meer overstijgende visies op het
‘leven en zijn in deze wereld’. Bijvoorbeeld: de mens heeft een vrije wil en kan een
groot deel van zijn leven zelf vorm en inhoud geven.
- De antropologie is het wetenschapsgebied dat de herkomst, het wezen en de
toekomst van de mens bestudeert. Antropologie is de studie van de
natuurhistorische ontwikkeling van de mens.
- Binnen de antropologie worden het ontstaan van de mens, de evolutie, de genetica,
de mutaties, de selectie en de afstamming van de mens nader onderzocht en
beschreven (fysische antropologie).
- Het is van belang om in het verplegen goed inzicht te krijgen in wat de culturele
antropologie aandraagt over de begrippen ziekte, ziektegedrag en ziektebeleving in
de verschillende culturen.
Hoofdstuk 3 uit boek:
- Ethiek; nadenken of samen spreken over het menselijk handelen en het samenleven
van mensen, en wat daarin ‘’goed’’ of ‘’kwaad’’ is.
- Ieder mens bestaat als persoon uit de volgende vier dimensies:
o Een lichamelijke dimensie; wassen, eten, rust
o Een psychische dimensie; troost
o Een sociale dimensie, die zorg vraagt als; opvang familie, aandacht voor de
verandering in relaties die ziekte en zorgen met zich meebrengen
o Een spirituele dimensie; een gesprek over de zin van het leven, samen
bidden.
, - We willen meer spreken over visies op mensen in het algemeen, in hun geheel,
kortom over mensbeelden.
Twee mensbeelden;
- De autonome mens (neo-liberale mensbeeld), dominante mensbeeld
o mensen zijn zelfstandig
o vrijheid
o zelfontplooiing
o gelijke kansen
o autonomie
o individuele rechten
o de grootste bedreiging voor deze mens is; inmenging in zijn bestaansvrijheid
o mens in onafhankelijk
o komt op voor eigen belangen vrijheid
o rechtvaardigheid
- de zorgende mens
o sociaal
o relationeel; met elkaar oplossen
o zorgen voor elkaar
o grootste bedreiging is verlatenheid
o oog voor de toekomst
o verschillende stromingen; christelijk, socialistisch, humanistisch
o mens is verbonden zijn
o verantwoordelijkheid
o concrete verantwoordelijkheid
o persoonlijke aansprakelijkheid; ik voel me verantwoordelijk
- dilemma’s zijn problemen waarbij beide alternatieven goede kanten maar ook
nadelige kanten hebben, als je kiest voor het ene, kunnen we niet meer kiezen voor
het andere.
- Kohlbergs model
- De moraliteit van Amy is een moraliteit van zorg, terwijl die van Jake de logica van de
moraliteit van rechtvaardigheid volgt.
- Liberale denkwijze; autonoom mensbeeld.
- Relationele mensbeeld
Onderscheid tussen moraal en moraliteit:
- Moraal; de gewoonten van een gemeenschap of gebruiken van een groep en de
gedeelde opvattingen over wat gedaan behoort te worden. Moraal is dan wat
gedaan behoort te worden. volgens onze normen
- Moraliteit; behalve de gemeenschappelijke moraal heeft iedereen ook een
persoonlijke moraliteit. Daarmee bedoelen we de eigen houding of overtuiging van
een individu, dat ervoor kiest om al dan niet die gewoonten van een groep of een
gemeenschap te volgen.
- Ethiek is een hulpmiddel om na te denken over moraal en moraliteit.
Les:
Vier verschillende dimensies:
- Lichamelijke: fysieke
- Psychische: gedachten delen
- Sociale: omgeving, cultuur
Les 3.1: beeld van de mens
Na deze les kun je:
o verschillende mensbeelden herkennen
o verschillende mensbeelden in morele casussen herkennen
o benoemen wat het verband is tussen mensbeelden en technologie.
- Filosoferen betekent diep nadenken, doordenken of overdenken, een wijsgerige
bespiegeling houden
De filosofie wordt vanuit de oudheid (o.a. door Plato) in drie grote afdelingen gesplitst:
o De metafysica: de kennis van het meest wezenlijke van alles wat bestaat. Het gaat niet zozeer
om datgene wat je ziet, want dat zijn slechts onderdelen van het totaal, maar het gaat om
het allesomvattende weten.
o De praktisch normatieve filosofie: de waardeleer met de ethiek als kern, die iets zegt over
wat goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist is.
o De logica, kennisleer en methodologie: de kritische instantie binnen de filosofie, waarbinnen
men onderzoekt of iets wat men beweert ook daadwerkelijk geldig is.
- Het gaat in de filosofie dus om het definiëren, verhelderen en verduidelijken van
begrippen. De filosofie is de wetenschap die bijdraagt aan de zorgvuldigheid
waarmee we iets beweren en de logica van wat we beweren.
- De metafysica zal uitspraken proberen te doen over zaken als ‘het leven en het mens
zijn’ en deze uitspraken zijn doorgaans van een hoog abstractieniveau en niet direct
te koppelen aan een bepaalde bewering maar aan meer overstijgende visies op het
‘leven en zijn in deze wereld’. Bijvoorbeeld: de mens heeft een vrije wil en kan een
groot deel van zijn leven zelf vorm en inhoud geven.
- De antropologie is het wetenschapsgebied dat de herkomst, het wezen en de
toekomst van de mens bestudeert. Antropologie is de studie van de
natuurhistorische ontwikkeling van de mens.
- Binnen de antropologie worden het ontstaan van de mens, de evolutie, de genetica,
de mutaties, de selectie en de afstamming van de mens nader onderzocht en
beschreven (fysische antropologie).
- Het is van belang om in het verplegen goed inzicht te krijgen in wat de culturele
antropologie aandraagt over de begrippen ziekte, ziektegedrag en ziektebeleving in
de verschillende culturen.
Hoofdstuk 3 uit boek:
- Ethiek; nadenken of samen spreken over het menselijk handelen en het samenleven
van mensen, en wat daarin ‘’goed’’ of ‘’kwaad’’ is.
- Ieder mens bestaat als persoon uit de volgende vier dimensies:
o Een lichamelijke dimensie; wassen, eten, rust
o Een psychische dimensie; troost
o Een sociale dimensie, die zorg vraagt als; opvang familie, aandacht voor de
verandering in relaties die ziekte en zorgen met zich meebrengen
o Een spirituele dimensie; een gesprek over de zin van het leven, samen
bidden.
, - We willen meer spreken over visies op mensen in het algemeen, in hun geheel,
kortom over mensbeelden.
Twee mensbeelden;
- De autonome mens (neo-liberale mensbeeld), dominante mensbeeld
o mensen zijn zelfstandig
o vrijheid
o zelfontplooiing
o gelijke kansen
o autonomie
o individuele rechten
o de grootste bedreiging voor deze mens is; inmenging in zijn bestaansvrijheid
o mens in onafhankelijk
o komt op voor eigen belangen vrijheid
o rechtvaardigheid
- de zorgende mens
o sociaal
o relationeel; met elkaar oplossen
o zorgen voor elkaar
o grootste bedreiging is verlatenheid
o oog voor de toekomst
o verschillende stromingen; christelijk, socialistisch, humanistisch
o mens is verbonden zijn
o verantwoordelijkheid
o concrete verantwoordelijkheid
o persoonlijke aansprakelijkheid; ik voel me verantwoordelijk
- dilemma’s zijn problemen waarbij beide alternatieven goede kanten maar ook
nadelige kanten hebben, als je kiest voor het ene, kunnen we niet meer kiezen voor
het andere.
- Kohlbergs model
- De moraliteit van Amy is een moraliteit van zorg, terwijl die van Jake de logica van de
moraliteit van rechtvaardigheid volgt.
- Liberale denkwijze; autonoom mensbeeld.
- Relationele mensbeeld
Onderscheid tussen moraal en moraliteit:
- Moraal; de gewoonten van een gemeenschap of gebruiken van een groep en de
gedeelde opvattingen over wat gedaan behoort te worden. Moraal is dan wat
gedaan behoort te worden. volgens onze normen
- Moraliteit; behalve de gemeenschappelijke moraal heeft iedereen ook een
persoonlijke moraliteit. Daarmee bedoelen we de eigen houding of overtuiging van
een individu, dat ervoor kiest om al dan niet die gewoonten van een groep of een
gemeenschap te volgen.
- Ethiek is een hulpmiddel om na te denken over moraal en moraliteit.
Les:
Vier verschillende dimensies:
- Lichamelijke: fysieke
- Psychische: gedachten delen
- Sociale: omgeving, cultuur
