Taak 5A: Max
Stemmingsstoornis (= een stoornis waarbij iemand lijdt aan extreme, aanhoudende of slecht
gereguleerde emotionele toestanden)
Verschillende soorten stemmingsstoornissen
- Ernstige depressieve stoornis (MDD) (Major Depressive Disorder) (= een vorm van
depressieve stoornis gekenmerkt door vijf of meer stemmingen, cognitieve (bijvoorbeeld
besluiteloosheid, onvermogen om te denken of te concentreren), psychomotorische
(bijvoorbeeld agitatie of retardatie), of somatische (bijvoorbeeld gewichtsverlies,
slaapstoornissen) symptomen die aanwezig zijn geweest tijdens dezelfde periode van 2
weken; ten minste een van de symptomen is het grootste deel van de dag of bijna elke dag
een depressieve stemming, of het grootste deel van de dag, bijna elke dag, aanzienlijk
minder interesse of plezier in alle of bijna alle activiteiten)
- Persisterende depressieve stoornis (P-DD) (Persistent Depressive Disorder) (= een
depressieve stoornis geassocieerd met een depressieve of prikkelbare stemming; over het
algemeen minder ernstig, maar langdurige symptomen (een jaar of meer bij kinderen) dan
gezien bij MDD; en aanzienlijke beperkingen in het functioneren)
o Dysthymie in DSM-IV
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis (DMDD) (Disruptive Mood Dysregulation
Disorder) (= een depressieve stoornis gekenmerkt door frequente en ernstige uitbarstingen
die extreme overreacties op de situatie of provocatie zijn en chronische, aanhoudende
prikkelbare of boze stemming die aanwezig is tussen de ernstige uitbarstingen)
- Bipolaire stoornis (BP) (Bipolar Disorder) – niet kennen voor dit blok
Ernstige depressieve stoornis
Diagnostische criteria (DSM-V): MDD
- Vijf (of meer) van de volgende symptomen waren aanwezig tijdens dezelfde periode van 2
weken en vertegenwoordigen een verandering ten opzichte van eerder functioneren; ten
minste een van de symptomen is ofwel depressieve stemming of verlies van interesse of
plezier
o Opmerking: neem geen symptomen op die duidelijk te wijten zijn aan een andere
medische aandoening
o Depressieve stemming het grootste deel van de dag, bijna elke dag (zoals
aangegeven door een subjectief rapport (bijvoorbeeld voelt zich verdrietig, leeg,
hopeloos) of observatie van anderen (bijvoorbeeld lijkt betraand))
(Opmerking: kan bij kinderen en adolescenten een prikkelbaar humeur zijn)
o Duidelijk verminderde interesse of plezier in alle, of bijna alle, activiteiten het
grootste deel van de dag, bijna elke dag (zoals aangegeven door subjectief verslag of
observatie)
o Aanzienlijk gewichtsverlies wanneer niet op dieet of gewichtstoename (bijvoorbeeld
een verandering van meer dan 5% van het lichaamsgewicht in een maand), of
afname of toename van eetlust bijna elke dag
(Opmerking: overweeg bij kinderen het niet behalen van de verwachte
gewichtstoename)
o Slapeloosheid of hypersomnie bijna elke dag
o Psychomotorische agitatie of retardatie (vertraging) bijna elke dag (waarneembaar
door anderen, niet alleen subjectieve gevoelens van rusteloosheid of afgeremd
worden)
o Vermoeidheid of energieverlies bijna elke dag
, o Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of ongepaste schuld (die misleidend
kunnen zijn) bijna elke dag (niet alleen zelfbenadering of schuldgevoelens over ziek
zijn)
o Verminderd vermogen om te denken of te concentreren, of besluiteloosheid, bijna
elke dag (hetzij door een subjectief verslag of zoals waargenomen door anderen)
o Terugkerende gedachten aan de dood (niet alleen angst om te sterven),
terugkerende zelfmoordgedachten zonder een specifiek plan, of een poging tot
zelfmoord of een specifiek plan om zelfmoord te plegen
- De symptomen veroorzaken klinisch significant leed of stoornis in sociale, beroepsmatige of
andere belangrijke gebieden van functioneren
- De episode kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een stof of aan
een andere medische stoornis
o Opmerking: reacties op een aanzienlijk verlies (bijvoorbeeld rouw, financiële
ondergang, verliezen door een natuurramp, een ernstige medische ziekte of
handicap) kunnen de gevoelens van intens verdriet, piekeren over het verlies,
slapeloosheid, slechte eetlust en gewichtsverlies zijn, zoals vermeld in het eerste
criterium, wat op een depressieve episode kan lijken. Hoewel dergelijke symptomen
begrijpelijk kunnen zijn of geschikt worden geacht voor het verlies, moet de
aanwezigheid van een ernstige depressieve episode naast de normale respons op
een aanzienlijk verlies ook zorgvuldig worden overwogen. Deze beslissing vereist
onvermijdelijk een klinische beoordeling op basis van de geschiedenis van het
individu en de culturele normen voor de uitdrukking van stress in de context van
verlies
- Het optreden van de belangrijkste depressieve episode wordt niet beter verklaard door
schizoaffectieve stoornis, schizofrenie, schizofreniforme stoornis, waanstoornis of andere
gespecificeerde en niet-gespecificeerde schizofreniespectrum en andere psychotische
stoornissen
- Er is nooit een manische episode of hypomane episode geweest
o Opmerking: deze uitsluiting is niet van toepassing als alle manisch-achtige of
hypomanisch-achtige episoden door stoffen worden veroorzaakt of zijn toe te
schrijven aan de fysiologische effecten van een andere medische aandoening
Theorieën van depressie
- Psychodynamische theorie
o Werkelijk of symbolisch verlies van een liefdesobject (bijvoorbeeld verzorger) dat
ambivalent geliefd is; boosheid op liefdesobject keerde naar binnen; overmatige
ernst van de superego; verlies van eigenwaarde
- Hechting theorie
o Onzekere vroege hechtingen; verstoorde interne werkmodellen van zichzelf en
anderen
- Gedragstheorie
o Gebrek of verlies van versterking of kwaliteit van versterking; tekort aan
vaardigheden die nodig zijn om versterking te verkrijgen
- Cognitieve theorie
o Depressieve mindset; vervormde of onaangepaste cognitieve structuren, processen
en producten; negatieve kijk op zichzelf, wereld en toekomst; slecht
probleemoplossend vermogen; hopeloosheid
- Zelfbeheersingstheorie
o Problemen bij het organiseren van gedrag in de richting van lange termijndoelen;
tekorten in zelfcontrole, zelfevaluatie en zelfversterking
- Interpersoonlijke theorie
Stemmingsstoornis (= een stoornis waarbij iemand lijdt aan extreme, aanhoudende of slecht
gereguleerde emotionele toestanden)
Verschillende soorten stemmingsstoornissen
- Ernstige depressieve stoornis (MDD) (Major Depressive Disorder) (= een vorm van
depressieve stoornis gekenmerkt door vijf of meer stemmingen, cognitieve (bijvoorbeeld
besluiteloosheid, onvermogen om te denken of te concentreren), psychomotorische
(bijvoorbeeld agitatie of retardatie), of somatische (bijvoorbeeld gewichtsverlies,
slaapstoornissen) symptomen die aanwezig zijn geweest tijdens dezelfde periode van 2
weken; ten minste een van de symptomen is het grootste deel van de dag of bijna elke dag
een depressieve stemming, of het grootste deel van de dag, bijna elke dag, aanzienlijk
minder interesse of plezier in alle of bijna alle activiteiten)
- Persisterende depressieve stoornis (P-DD) (Persistent Depressive Disorder) (= een
depressieve stoornis geassocieerd met een depressieve of prikkelbare stemming; over het
algemeen minder ernstig, maar langdurige symptomen (een jaar of meer bij kinderen) dan
gezien bij MDD; en aanzienlijke beperkingen in het functioneren)
o Dysthymie in DSM-IV
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis (DMDD) (Disruptive Mood Dysregulation
Disorder) (= een depressieve stoornis gekenmerkt door frequente en ernstige uitbarstingen
die extreme overreacties op de situatie of provocatie zijn en chronische, aanhoudende
prikkelbare of boze stemming die aanwezig is tussen de ernstige uitbarstingen)
- Bipolaire stoornis (BP) (Bipolar Disorder) – niet kennen voor dit blok
Ernstige depressieve stoornis
Diagnostische criteria (DSM-V): MDD
- Vijf (of meer) van de volgende symptomen waren aanwezig tijdens dezelfde periode van 2
weken en vertegenwoordigen een verandering ten opzichte van eerder functioneren; ten
minste een van de symptomen is ofwel depressieve stemming of verlies van interesse of
plezier
o Opmerking: neem geen symptomen op die duidelijk te wijten zijn aan een andere
medische aandoening
o Depressieve stemming het grootste deel van de dag, bijna elke dag (zoals
aangegeven door een subjectief rapport (bijvoorbeeld voelt zich verdrietig, leeg,
hopeloos) of observatie van anderen (bijvoorbeeld lijkt betraand))
(Opmerking: kan bij kinderen en adolescenten een prikkelbaar humeur zijn)
o Duidelijk verminderde interesse of plezier in alle, of bijna alle, activiteiten het
grootste deel van de dag, bijna elke dag (zoals aangegeven door subjectief verslag of
observatie)
o Aanzienlijk gewichtsverlies wanneer niet op dieet of gewichtstoename (bijvoorbeeld
een verandering van meer dan 5% van het lichaamsgewicht in een maand), of
afname of toename van eetlust bijna elke dag
(Opmerking: overweeg bij kinderen het niet behalen van de verwachte
gewichtstoename)
o Slapeloosheid of hypersomnie bijna elke dag
o Psychomotorische agitatie of retardatie (vertraging) bijna elke dag (waarneembaar
door anderen, niet alleen subjectieve gevoelens van rusteloosheid of afgeremd
worden)
o Vermoeidheid of energieverlies bijna elke dag
, o Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of ongepaste schuld (die misleidend
kunnen zijn) bijna elke dag (niet alleen zelfbenadering of schuldgevoelens over ziek
zijn)
o Verminderd vermogen om te denken of te concentreren, of besluiteloosheid, bijna
elke dag (hetzij door een subjectief verslag of zoals waargenomen door anderen)
o Terugkerende gedachten aan de dood (niet alleen angst om te sterven),
terugkerende zelfmoordgedachten zonder een specifiek plan, of een poging tot
zelfmoord of een specifiek plan om zelfmoord te plegen
- De symptomen veroorzaken klinisch significant leed of stoornis in sociale, beroepsmatige of
andere belangrijke gebieden van functioneren
- De episode kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een stof of aan
een andere medische stoornis
o Opmerking: reacties op een aanzienlijk verlies (bijvoorbeeld rouw, financiële
ondergang, verliezen door een natuurramp, een ernstige medische ziekte of
handicap) kunnen de gevoelens van intens verdriet, piekeren over het verlies,
slapeloosheid, slechte eetlust en gewichtsverlies zijn, zoals vermeld in het eerste
criterium, wat op een depressieve episode kan lijken. Hoewel dergelijke symptomen
begrijpelijk kunnen zijn of geschikt worden geacht voor het verlies, moet de
aanwezigheid van een ernstige depressieve episode naast de normale respons op
een aanzienlijk verlies ook zorgvuldig worden overwogen. Deze beslissing vereist
onvermijdelijk een klinische beoordeling op basis van de geschiedenis van het
individu en de culturele normen voor de uitdrukking van stress in de context van
verlies
- Het optreden van de belangrijkste depressieve episode wordt niet beter verklaard door
schizoaffectieve stoornis, schizofrenie, schizofreniforme stoornis, waanstoornis of andere
gespecificeerde en niet-gespecificeerde schizofreniespectrum en andere psychotische
stoornissen
- Er is nooit een manische episode of hypomane episode geweest
o Opmerking: deze uitsluiting is niet van toepassing als alle manisch-achtige of
hypomanisch-achtige episoden door stoffen worden veroorzaakt of zijn toe te
schrijven aan de fysiologische effecten van een andere medische aandoening
Theorieën van depressie
- Psychodynamische theorie
o Werkelijk of symbolisch verlies van een liefdesobject (bijvoorbeeld verzorger) dat
ambivalent geliefd is; boosheid op liefdesobject keerde naar binnen; overmatige
ernst van de superego; verlies van eigenwaarde
- Hechting theorie
o Onzekere vroege hechtingen; verstoorde interne werkmodellen van zichzelf en
anderen
- Gedragstheorie
o Gebrek of verlies van versterking of kwaliteit van versterking; tekort aan
vaardigheden die nodig zijn om versterking te verkrijgen
- Cognitieve theorie
o Depressieve mindset; vervormde of onaangepaste cognitieve structuren, processen
en producten; negatieve kijk op zichzelf, wereld en toekomst; slecht
probleemoplossend vermogen; hopeloosheid
- Zelfbeheersingstheorie
o Problemen bij het organiseren van gedrag in de richting van lange termijndoelen;
tekorten in zelfcontrole, zelfevaluatie en zelfversterking
- Interpersoonlijke theorie
