Samenvatting Nederlands
· Leerstof toetsweek havo 4
1. Mens en taal
∙ Waar stelt taal ons toe in staat?
Taal stelt ons in staat om gedachten vorm te geven en met anderen te delen. Dankzij taal kunnen we
het hebben over gevoelens, vriendschap of de dood, over hypothetische zaken (wat als) en over
onwaarheden zoals leugens en fantasieën.
∙ Kan je met taal de directe werkelijkheid ontstijgen? Leg uit.
Ja, want de taal helpt ons om uit ons hoofd te komen door bijvoorbeeld het uitspreken van je
gedachten, gevoelens of uitvindingen.
· Wat is taal?
Een complex systeem van betekenisvolle klanken.
· Wat is taal niet?
Taal is niet universeel.
· Is taal productief?
Ja, want klanken zijn de bouwsteentjes voor woorden en woorden zijn de bouwsteentjes voor
zinnen. Die bouwstenen kun je steeds weer op nieuwe manieren met elkaar combineren. Zo kun je
iedere denkbare boodschap overbrengen.
· Geef voorbeelden van aangeleerde en aangeboren taal.
Aangeleerd : Een van oorsprong Nederlandse baby die in Brazilië opgroeit bij Braziliaanse ouders zal
Portugees leren spreken, niet Nederlands.
Aangeboren : Voor dieren geldt dit niet. Instinctief zal een schaap blaten en een paard hinniken, zelfs
als ze nooit bij een ander soortgenoot hebben gezien of door een koe zijn opgevoed.
· Wat maakt de menselijke taal uniek. Geef een voorbeeld waarbij je mensentaal vergelijkt
met dierentaal.
Menselijke taal is uniek, omdat wij als mens een rijk instrument tot onze beschikking hebben,
waarmee we niet alleen de wereld om ons heen kunnen beschrijven, maar ook onze eigen gevoelens
en gedachten, en iedere denkbare fantasie. Een bij communiceert door middel van dansen, mensen
kunnen daar middel van dansen ook communiceren.
· Begrenst taal ons wereldbeeld? Leg uit
Ja, want de grenzen van taal zijn ook de grenzen van denken, en dus ook de grenzen van de
belevingswereld. Door verschillende structuren van talen kunnen gebruikers ook anders naar de
wereld kijken.
· Leg de Sapier-Whorfhypothese uit.
De stelling dat taal bepaald hoe wij denken.
· Denkt een Nederlander anders dan een Rus? Leg uit
, Nee, want onze moedertaal zorgt er niet voor dat ons wereldbeeld op een onvergelijkbare of
onvoorstelbare manier verschilt van die van sprekers van andere landen.
· Heeft de taal die we spreken invloed op ons?
Ja, de taal die je spreekt, beïnvloedt waar je aandacht naartoe gaat tijdens het waarnemen.
· Wat is een ander woord voor taalwetenschap?
Linguïstiek.
· Waarom is taalwetenschap belangrijk?
Wat is taal en hoe heeft het zich ontwikkeld? Hoe mensen talen leren, wat daarbij mis kan gaan en
waarom mensen soms hun taal verliezen. Hoe gebruiken mensen taal? Hoe kan het dat mensen
elkaar (niet) begrijpen, welke verschillen zijn er tussen taalgebruikers en welke regels leggen
taalgebruikers elkaar op? Dat zijn allemaal dingen waar linguïsten zich mee bezig houden.
2. Ontstaan van taal
· Waar komt taal vandaan?
Daar wordt al eeuwen over gespeculeerd maar we zijn er nog steeds niet over uit.
· Hoe is taal volgens de middeleeuwse christelijke Europeanen ontstaan?
De taal Hebreeuws was door god aan adam gegeven toen hij in het eerste Bijbelboek, Genesis, alles
om hem heen een naam moest geven.
· Wie bedacht de stamboomtheorie?
August Schleicher, een taalkundige.
· Leg de stamboomtheorie uit
Schleicher creëerde een stamboom voor taal door taal te vergelijken. Hij liet zien dat bepaalde talen
meer op elkaar lijken dan andere, en maakte zo een soort stamboom.
· Welke theorie had Darwin over taal?
Volgens Darwin was taal noch gegeven door God, noch uitgevonden door de mens.
· Wat is vergelijkende taalkunde
Door verschillende taalfamilies met elkaar te vergelijken, zou je uitspraken kunnen doen over de
herkomst van talen. Deze methode is uitgegroeid tot wat we nu vergelijkende taalkunde noemen.
· Welke theorie over taal heeft Michael Thomasello?
De evolutie van taal komt voort uit samenwerking en het vermogen tot gedeelde aandacht. Als je
ergens naar wijst, kijkt een kat naar je vinger. Een mens snapt dat hij de wijsvinger moet volgen en
zijn aandacht moet vestigen op het aangewezen object of tafereel – een voorwaarde om erover te
communiceren.
· Wat zegt Daniel Everett over taal?
· Leerstof toetsweek havo 4
1. Mens en taal
∙ Waar stelt taal ons toe in staat?
Taal stelt ons in staat om gedachten vorm te geven en met anderen te delen. Dankzij taal kunnen we
het hebben over gevoelens, vriendschap of de dood, over hypothetische zaken (wat als) en over
onwaarheden zoals leugens en fantasieën.
∙ Kan je met taal de directe werkelijkheid ontstijgen? Leg uit.
Ja, want de taal helpt ons om uit ons hoofd te komen door bijvoorbeeld het uitspreken van je
gedachten, gevoelens of uitvindingen.
· Wat is taal?
Een complex systeem van betekenisvolle klanken.
· Wat is taal niet?
Taal is niet universeel.
· Is taal productief?
Ja, want klanken zijn de bouwsteentjes voor woorden en woorden zijn de bouwsteentjes voor
zinnen. Die bouwstenen kun je steeds weer op nieuwe manieren met elkaar combineren. Zo kun je
iedere denkbare boodschap overbrengen.
· Geef voorbeelden van aangeleerde en aangeboren taal.
Aangeleerd : Een van oorsprong Nederlandse baby die in Brazilië opgroeit bij Braziliaanse ouders zal
Portugees leren spreken, niet Nederlands.
Aangeboren : Voor dieren geldt dit niet. Instinctief zal een schaap blaten en een paard hinniken, zelfs
als ze nooit bij een ander soortgenoot hebben gezien of door een koe zijn opgevoed.
· Wat maakt de menselijke taal uniek. Geef een voorbeeld waarbij je mensentaal vergelijkt
met dierentaal.
Menselijke taal is uniek, omdat wij als mens een rijk instrument tot onze beschikking hebben,
waarmee we niet alleen de wereld om ons heen kunnen beschrijven, maar ook onze eigen gevoelens
en gedachten, en iedere denkbare fantasie. Een bij communiceert door middel van dansen, mensen
kunnen daar middel van dansen ook communiceren.
· Begrenst taal ons wereldbeeld? Leg uit
Ja, want de grenzen van taal zijn ook de grenzen van denken, en dus ook de grenzen van de
belevingswereld. Door verschillende structuren van talen kunnen gebruikers ook anders naar de
wereld kijken.
· Leg de Sapier-Whorfhypothese uit.
De stelling dat taal bepaald hoe wij denken.
· Denkt een Nederlander anders dan een Rus? Leg uit
, Nee, want onze moedertaal zorgt er niet voor dat ons wereldbeeld op een onvergelijkbare of
onvoorstelbare manier verschilt van die van sprekers van andere landen.
· Heeft de taal die we spreken invloed op ons?
Ja, de taal die je spreekt, beïnvloedt waar je aandacht naartoe gaat tijdens het waarnemen.
· Wat is een ander woord voor taalwetenschap?
Linguïstiek.
· Waarom is taalwetenschap belangrijk?
Wat is taal en hoe heeft het zich ontwikkeld? Hoe mensen talen leren, wat daarbij mis kan gaan en
waarom mensen soms hun taal verliezen. Hoe gebruiken mensen taal? Hoe kan het dat mensen
elkaar (niet) begrijpen, welke verschillen zijn er tussen taalgebruikers en welke regels leggen
taalgebruikers elkaar op? Dat zijn allemaal dingen waar linguïsten zich mee bezig houden.
2. Ontstaan van taal
· Waar komt taal vandaan?
Daar wordt al eeuwen over gespeculeerd maar we zijn er nog steeds niet over uit.
· Hoe is taal volgens de middeleeuwse christelijke Europeanen ontstaan?
De taal Hebreeuws was door god aan adam gegeven toen hij in het eerste Bijbelboek, Genesis, alles
om hem heen een naam moest geven.
· Wie bedacht de stamboomtheorie?
August Schleicher, een taalkundige.
· Leg de stamboomtheorie uit
Schleicher creëerde een stamboom voor taal door taal te vergelijken. Hij liet zien dat bepaalde talen
meer op elkaar lijken dan andere, en maakte zo een soort stamboom.
· Welke theorie had Darwin over taal?
Volgens Darwin was taal noch gegeven door God, noch uitgevonden door de mens.
· Wat is vergelijkende taalkunde
Door verschillende taalfamilies met elkaar te vergelijken, zou je uitspraken kunnen doen over de
herkomst van talen. Deze methode is uitgegroeid tot wat we nu vergelijkende taalkunde noemen.
· Welke theorie over taal heeft Michael Thomasello?
De evolutie van taal komt voort uit samenwerking en het vermogen tot gedeelde aandacht. Als je
ergens naar wijst, kijkt een kat naar je vinger. Een mens snapt dat hij de wijsvinger moet volgen en
zijn aandacht moet vestigen op het aangewezen object of tafereel – een voorwaarde om erover te
communiceren.
· Wat zegt Daniel Everett over taal?
