HOOFDSTUK 8 HET ZENUWSTELSEL EN HET HORMONALE STELSEL
Zenuwstelsel:
Registreren van prikkels binnen en buiten het lichaam
Verwerken prikkels
Geleiding prikkels naar CZS
Zelf prikkels opwekken
Reageren op omstandigheden
Hormonale stelsel (endocriene stelsel)
Reguleert inwendige functies lichaam d.m.v. chemische stoffen hormonen aan bloed
afgegeven.
ZENUWSTELSEL
Structuren van het zenuwstelsel
Samenhangend communicatienet
Bestaat uit:
- Neuronen ( = zenuwcellen), met uitlopers
- Gliacellen steunt en beschermt zenuwcellen.
Neuronen:
Opgebouwd uit 3 delen:
1. Perikaryon cellichaam met kern
2. Dendrieten korte, sterk vertakte uitlopers voor
informatie van cellichaam naar zenuwcel.
3. Axonen lange celuitloper die informatie vanuit cel
afvoert.
Hoofdfuncties zenuwstelsel:
Waarnemen, analyseren, verwerken en verspreiden informatie die in vorm van prikkels op
lichaam inwerkt via zintuigen of chemische veranderingen sensorische cellen
Direct of indirect organiseren en coördineren meeste lichaamsfuncties motorische cellen
Grijze en witte stof:
Grijze stof Cellichamen in groepen bij elkaar met dendrieten en steuncellen.
Witte stof Axonen met laag myeline
Synaps waar axonen en dendrieten contact maken.
Synaps:
Presynaptisch aanvoerende zenuwuitloper
Postsynaptisch afvoerende zenuwuitloper
ertussen = Synaptische spleet.
Informatieoverdracht met elektrische stroompjes =
impuls bij aankomst presynaptisch deel afscheiden
chemische stof = neurotransmitter in
synaptische spleet elektrisch stroompje
postsynaptisch afbraak neurotransmitter.
Indeling zenuwstelsel
, Anatomische indeling aan de hand van de ligging:
Centrale zenuwstelsel (CZS)
o Ruggenmerg
o Hersenstam:
Verlengde merg
De brug
Middenhersenen
o Tussenhersenen
o Grote hersenen
o Kleine hersenen
Perifere zenuwstelsel
o Hersenzenuwen
o Ruggenmergzenuwen
Fysiologische indeling
Willekeurige zenuwstelsel
o Onder invloed wil bewuste handelingen
Onwillekeurige zenuwstelsel (autonoom/vegetatief)
o Niet onder invloed wil orgaanfuncties
Afferente banen sensibel en sensorisch informatie van zintuigen naar hersenen
Sensibel = prikkels vanuit lichaam
Sensorisch = prikkels vanuit zintuigen, buiten lichaam.
Efferente banen motorisch informatie van hersenen naar motorische cellen ruggenmerg
beweging spieren.
ANATOMISCHE INDELING VAN HET ZENUWSTELSEL
Grote hersenen
= cerebrum twee hersenhelften = hemisferen verbonden door een balk = corpus callosum.
Elk hemisfeer hersenkwabben:
- Lobus frontalis voorhoofdskwab
- Lobus parietalis wand of zijkwab
- Lobus temporalis slaapkwab
- Lobus occipitalis achterhoofdskwab
Grijze stof buitenrand cellichamen cortex
Witte stof binnenin
ruggenmerg andersom
Voorhoofdskwab en zijkwab gescheiden door centrale groef hierachter belangrijke schorsvelden:
Sensibele schors sensibele impulsen binnen
Sensorische schors bijv. achter achterhoofdskwab waar lichtprikkels binnenkomen
Schorsveld voor centrale groef motorische schors willekeurige bewegingen
Verbindingen:
Tussen:
Diverse schorsvelden
Beide hersenhelften via de hersenbalk
Beide optische centra in achterhoofdslob
Grote en kleine hersenen
Zenuwstelsel:
Registreren van prikkels binnen en buiten het lichaam
Verwerken prikkels
Geleiding prikkels naar CZS
Zelf prikkels opwekken
Reageren op omstandigheden
Hormonale stelsel (endocriene stelsel)
Reguleert inwendige functies lichaam d.m.v. chemische stoffen hormonen aan bloed
afgegeven.
ZENUWSTELSEL
Structuren van het zenuwstelsel
Samenhangend communicatienet
Bestaat uit:
- Neuronen ( = zenuwcellen), met uitlopers
- Gliacellen steunt en beschermt zenuwcellen.
Neuronen:
Opgebouwd uit 3 delen:
1. Perikaryon cellichaam met kern
2. Dendrieten korte, sterk vertakte uitlopers voor
informatie van cellichaam naar zenuwcel.
3. Axonen lange celuitloper die informatie vanuit cel
afvoert.
Hoofdfuncties zenuwstelsel:
Waarnemen, analyseren, verwerken en verspreiden informatie die in vorm van prikkels op
lichaam inwerkt via zintuigen of chemische veranderingen sensorische cellen
Direct of indirect organiseren en coördineren meeste lichaamsfuncties motorische cellen
Grijze en witte stof:
Grijze stof Cellichamen in groepen bij elkaar met dendrieten en steuncellen.
Witte stof Axonen met laag myeline
Synaps waar axonen en dendrieten contact maken.
Synaps:
Presynaptisch aanvoerende zenuwuitloper
Postsynaptisch afvoerende zenuwuitloper
ertussen = Synaptische spleet.
Informatieoverdracht met elektrische stroompjes =
impuls bij aankomst presynaptisch deel afscheiden
chemische stof = neurotransmitter in
synaptische spleet elektrisch stroompje
postsynaptisch afbraak neurotransmitter.
Indeling zenuwstelsel
, Anatomische indeling aan de hand van de ligging:
Centrale zenuwstelsel (CZS)
o Ruggenmerg
o Hersenstam:
Verlengde merg
De brug
Middenhersenen
o Tussenhersenen
o Grote hersenen
o Kleine hersenen
Perifere zenuwstelsel
o Hersenzenuwen
o Ruggenmergzenuwen
Fysiologische indeling
Willekeurige zenuwstelsel
o Onder invloed wil bewuste handelingen
Onwillekeurige zenuwstelsel (autonoom/vegetatief)
o Niet onder invloed wil orgaanfuncties
Afferente banen sensibel en sensorisch informatie van zintuigen naar hersenen
Sensibel = prikkels vanuit lichaam
Sensorisch = prikkels vanuit zintuigen, buiten lichaam.
Efferente banen motorisch informatie van hersenen naar motorische cellen ruggenmerg
beweging spieren.
ANATOMISCHE INDELING VAN HET ZENUWSTELSEL
Grote hersenen
= cerebrum twee hersenhelften = hemisferen verbonden door een balk = corpus callosum.
Elk hemisfeer hersenkwabben:
- Lobus frontalis voorhoofdskwab
- Lobus parietalis wand of zijkwab
- Lobus temporalis slaapkwab
- Lobus occipitalis achterhoofdskwab
Grijze stof buitenrand cellichamen cortex
Witte stof binnenin
ruggenmerg andersom
Voorhoofdskwab en zijkwab gescheiden door centrale groef hierachter belangrijke schorsvelden:
Sensibele schors sensibele impulsen binnen
Sensorische schors bijv. achter achterhoofdskwab waar lichtprikkels binnenkomen
Schorsveld voor centrale groef motorische schors willekeurige bewegingen
Verbindingen:
Tussen:
Diverse schorsvelden
Beide hersenhelften via de hersenbalk
Beide optische centra in achterhoofdslob
Grote en kleine hersenen
