Sociologie & rechtssociologie
Prof: Jonathan Bernaerts & Margot Van Leuvenhaege
Sociologie
Deel 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied? LES 1
Hoofdstuk 0 : inleiding
Sociologie= Leer van mensen onder elkaar die verbonden zijn
= studie van de samenleving
Voorbeelden:
1) Adel, clerus, het volk sieyès staten generaal leiden frankrijk
Derde stand: minst te zeggen -> sieyès wil dat zij meer zeggenschap hebben
Normatieve wetenschap: hoe zou het moeten zijn? derde stand meer
inspraak (= waardeoordeel)
Staten generaal veranderd
Impirie = proefondervindelijk (werkelijkheid)
2) August compte beschrijving van alle wetenschappen
Sociologie belangrijkste wetenschap want leert over samenleving
Grondlegger van de sociologie
Hoofdstuk 1 : Een beeld van een titel
Speelveld = samenleving
spelers: binnen en buiten speelveld (bv: gevangene)
Spelregels: regels vh recht, sociale regels, samenlevingsregels; gedragsregels, …
Waar?: Op speelveld: publieke- private ruimte
Positie spelers: student, docent, kind, … niet onveranderlijk = evolueert
Rollen: verwachting docent veel verwachtingen bv
Status: waardering advocaat > poetshulp bv
Hiërarchie: formeel / informeel
Wetenschapper eigen positionaliteit !!
identiteit en sociale positie zijn opgebouwd uit elementen en als
wetenschapper moet je er van bewust zijn dat die elementen waaruit dit is
opgebouwd een rol gaat spelen bij onderzoek of bij het kijken naar de
werkelijkheid. Factoren die deel uitmaken van uw identiteit bepalen hoe je
de wereld waarneemt en hoe de wereld jou ziet
, Verklaring: bewust zijn over positie en dus bewust over ander perspectief naar
bepaald onderzoek. Bv: racisme/ discriminatie zelf behoren dan gaat dit
onderzoek helemaal anders zijn, meer betrokken, …
Zie ppt kader dimensies van positionaliteit
Intersectionaliteit = verschillende elementen gaan elkaar ook nog beïnvloeden
en versterken en dan specifieke op het vlak van discriminatie en ongelijkheid.
Bv: in Amerika: enkel donkere vrouwen ontslagen rechtbank maar rechtbank
kon enkel rekening houden met die wetgeving antidiscriminatiewetgeving voor
1 aspect (niet voorzien op een combinatie) juridisch gezien geen discriminatie
Verschil: positionaliteit individu en intersectionaliteit veel duidelijker de link met
discriminatie en ongelijkheid
Hoofdstuk 2 : het dagelijks leven door de sociologische lens
Sociologische lens= men moet verder onderzoek doen waardoor men meer
gaat waarnemen dan men op het eerste moment ziet Dieper niveau
Sociologische verbeelding: Mills
= begrijpt wat men door die lens ziet, de werkelijkheid staat niet op zich maar
staan in verband met sociale structuren (geschiedenis, historie, …)
= het vermogen om te begrijpen dat iemands persoonlijke situatie in verband
staat met maatschappelijke krachten en de ruimere historische context
Componenten:
Geschiedenis: Hoe kwam de samenleving tot stand?
Biografie: Wie zijn de mensen in de samenleving?
Sociale structuur: Hoe werkt de samenleving via instituties?
Bv: Heel wat jongeren volgen vandaag universitair onderwijs (biografie). Dit is niet
louter het resultaat van de intelligentie van die jongeren. De samenleving en haar
beroepenstructuur (sociale structuur) beïnvloedt de wens van jongeren om
universitair onderwijs te volgen. Bedrijven vragen naar hooggeschoolde
werknemers. Dit heeft te maken met het industrialisatieproces van de 19de eeuw
waardoor een grotere kennisbehoefte ontstond (geschiedenis).
Bv: Heel wat mensen leven in armoede (biografie). Dit is niet louter het gevolg
van persoonlijke tegenslagen (ziekte, gebrek aan opleiding, financiële gevolgen
van een ongeluk of echtscheiding…), maar er spelen ook structurele kwesties,
zoals een gebrek aan goedbetaalde jobs voor laaggeschoolden, sociale
ongelijkheid en discriminatie op de arbeidsmarkt (sociale structuur). Deze
structurele processen hangen op hun beurt samen met tal van historische
gebeurtenissen, zoals de opkomst van het kapitalisme of het koloniaal verleden
van een land of regio (historisch).
, Afstand werkelijkheid (= voorwaarde)
Concreet: men moet de schijnbare vanzelfsprekendheden van het
dagelijkse leven overstijgen. De dagelijkse werkelijkheid / iemands
individuele ervaring (biografie) moet in haar ruimere historische (geschiedenis)
en sociale context (sociale structuur) worden geplaatst. En dat kan alleen door
afstand te nemen van vanzelfsprekendheden, zoals routines.
niet eenvoudig, want routineus handelen (gedrag) en denken (common sense)
zijn diep ingebed in het dagelijks leven.
LES 2
1.2.1 selectieve waarneming
Common sense= routines in denken gezond verstand
positief voor dagelijks leven maar vertekend beeld werkelijkheid
Reden: nemen werkelijkheid selectief waar vanuit eigen positie in wereld
kenmerken die selectieve waarheid verklaren:
1. fysieke en sociale beperkingen
= we zijn niet overal dus missen stukken informatie (ook bv: gehandicapten, …)
2. belangen
= mensen hebben bepaalde belangen te verdedigen
3. kennis en informatie
= info over persoon of toestand is bepalend voor wat je waarneemt
4. voorkeur en afkeer
= voor personen en toestanden sociaal bepaald
Socialisatieproces: proces waarbij een individu zich in de omgang met anderen de
cultuur van zijn omgeving eigen maakt
1.2.2 Referentiekaders
= sociale bril (synoniem)
= Selectieve waarneming begint niet altijd weer opnieuw. Vanuit onze eerdere
ervaringen bouwen we een raamwerk op dat onze latere waarnemingen zal
beïnvloeden.
Prof: Jonathan Bernaerts & Margot Van Leuvenhaege
Sociologie
Deel 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied? LES 1
Hoofdstuk 0 : inleiding
Sociologie= Leer van mensen onder elkaar die verbonden zijn
= studie van de samenleving
Voorbeelden:
1) Adel, clerus, het volk sieyès staten generaal leiden frankrijk
Derde stand: minst te zeggen -> sieyès wil dat zij meer zeggenschap hebben
Normatieve wetenschap: hoe zou het moeten zijn? derde stand meer
inspraak (= waardeoordeel)
Staten generaal veranderd
Impirie = proefondervindelijk (werkelijkheid)
2) August compte beschrijving van alle wetenschappen
Sociologie belangrijkste wetenschap want leert over samenleving
Grondlegger van de sociologie
Hoofdstuk 1 : Een beeld van een titel
Speelveld = samenleving
spelers: binnen en buiten speelveld (bv: gevangene)
Spelregels: regels vh recht, sociale regels, samenlevingsregels; gedragsregels, …
Waar?: Op speelveld: publieke- private ruimte
Positie spelers: student, docent, kind, … niet onveranderlijk = evolueert
Rollen: verwachting docent veel verwachtingen bv
Status: waardering advocaat > poetshulp bv
Hiërarchie: formeel / informeel
Wetenschapper eigen positionaliteit !!
identiteit en sociale positie zijn opgebouwd uit elementen en als
wetenschapper moet je er van bewust zijn dat die elementen waaruit dit is
opgebouwd een rol gaat spelen bij onderzoek of bij het kijken naar de
werkelijkheid. Factoren die deel uitmaken van uw identiteit bepalen hoe je
de wereld waarneemt en hoe de wereld jou ziet
, Verklaring: bewust zijn over positie en dus bewust over ander perspectief naar
bepaald onderzoek. Bv: racisme/ discriminatie zelf behoren dan gaat dit
onderzoek helemaal anders zijn, meer betrokken, …
Zie ppt kader dimensies van positionaliteit
Intersectionaliteit = verschillende elementen gaan elkaar ook nog beïnvloeden
en versterken en dan specifieke op het vlak van discriminatie en ongelijkheid.
Bv: in Amerika: enkel donkere vrouwen ontslagen rechtbank maar rechtbank
kon enkel rekening houden met die wetgeving antidiscriminatiewetgeving voor
1 aspect (niet voorzien op een combinatie) juridisch gezien geen discriminatie
Verschil: positionaliteit individu en intersectionaliteit veel duidelijker de link met
discriminatie en ongelijkheid
Hoofdstuk 2 : het dagelijks leven door de sociologische lens
Sociologische lens= men moet verder onderzoek doen waardoor men meer
gaat waarnemen dan men op het eerste moment ziet Dieper niveau
Sociologische verbeelding: Mills
= begrijpt wat men door die lens ziet, de werkelijkheid staat niet op zich maar
staan in verband met sociale structuren (geschiedenis, historie, …)
= het vermogen om te begrijpen dat iemands persoonlijke situatie in verband
staat met maatschappelijke krachten en de ruimere historische context
Componenten:
Geschiedenis: Hoe kwam de samenleving tot stand?
Biografie: Wie zijn de mensen in de samenleving?
Sociale structuur: Hoe werkt de samenleving via instituties?
Bv: Heel wat jongeren volgen vandaag universitair onderwijs (biografie). Dit is niet
louter het resultaat van de intelligentie van die jongeren. De samenleving en haar
beroepenstructuur (sociale structuur) beïnvloedt de wens van jongeren om
universitair onderwijs te volgen. Bedrijven vragen naar hooggeschoolde
werknemers. Dit heeft te maken met het industrialisatieproces van de 19de eeuw
waardoor een grotere kennisbehoefte ontstond (geschiedenis).
Bv: Heel wat mensen leven in armoede (biografie). Dit is niet louter het gevolg
van persoonlijke tegenslagen (ziekte, gebrek aan opleiding, financiële gevolgen
van een ongeluk of echtscheiding…), maar er spelen ook structurele kwesties,
zoals een gebrek aan goedbetaalde jobs voor laaggeschoolden, sociale
ongelijkheid en discriminatie op de arbeidsmarkt (sociale structuur). Deze
structurele processen hangen op hun beurt samen met tal van historische
gebeurtenissen, zoals de opkomst van het kapitalisme of het koloniaal verleden
van een land of regio (historisch).
, Afstand werkelijkheid (= voorwaarde)
Concreet: men moet de schijnbare vanzelfsprekendheden van het
dagelijkse leven overstijgen. De dagelijkse werkelijkheid / iemands
individuele ervaring (biografie) moet in haar ruimere historische (geschiedenis)
en sociale context (sociale structuur) worden geplaatst. En dat kan alleen door
afstand te nemen van vanzelfsprekendheden, zoals routines.
niet eenvoudig, want routineus handelen (gedrag) en denken (common sense)
zijn diep ingebed in het dagelijks leven.
LES 2
1.2.1 selectieve waarneming
Common sense= routines in denken gezond verstand
positief voor dagelijks leven maar vertekend beeld werkelijkheid
Reden: nemen werkelijkheid selectief waar vanuit eigen positie in wereld
kenmerken die selectieve waarheid verklaren:
1. fysieke en sociale beperkingen
= we zijn niet overal dus missen stukken informatie (ook bv: gehandicapten, …)
2. belangen
= mensen hebben bepaalde belangen te verdedigen
3. kennis en informatie
= info over persoon of toestand is bepalend voor wat je waarneemt
4. voorkeur en afkeer
= voor personen en toestanden sociaal bepaald
Socialisatieproces: proces waarbij een individu zich in de omgang met anderen de
cultuur van zijn omgeving eigen maakt
1.2.2 Referentiekaders
= sociale bril (synoniem)
= Selectieve waarneming begint niet altijd weer opnieuw. Vanuit onze eerdere
ervaringen bouwen we een raamwerk op dat onze latere waarnemingen zal
beïnvloeden.
