KINDER – EN JEUGDPSYCHIATRIE LES 1 : DIAGNOSTIEK
• Diagnostiek en behandeling van psychiatrische stoornissen bij kinderen en adolescenten (0-18j)
• Problemen op vlak van:
o Lichamelijk functioneren
o Ontwikkeling
o Gedrag
o Emoties
o Relaties
CASUS DANNY 9 JAAR
• Reden van aanmelding: gedragsproblemen (luistert niet, druk en onrustig, opstandig gedrag).
Mama vraagt hulp!
• Wat gaan we doen?
o Anamnese gedrag
▪ Wanneer
▪ Uitlokkende factoren/ situaties waarin het erger is
▪ Voorbeelden
▪ Perspectief Danny: hoe kijkt hij ernaar? Waarom doe je dit?
• Hij kan mss niet zoveel vertellen: situatie speelt een rol bij de dokter, nog
maar 9 jaar (moeilijk om naar zichzelf vanuit helikopter te bekijken)
▪ School: relaties met andere kinderen, resultaten
▪ Hoe gaat de familie ermee om, gezinssituatie en gezinsdynamiek (hebben andere
kinderen ook problemen – Nee, zus is zeer braaf)
▪ Gezondheid: is hij ziek geweest?
▪ Familiale voorgeschiedenis
▪ ZS, middelenmisbruik, bevalling zelf ?
▪ Ontwikkeling (terug in de tijd): mijlpalen niet gehaald?
▪ Papa bevragen
▪ Opvoedingsstijl (straffen en beloning)
• Ouders hebben mss ook gedragsproblemen want kinderen doen andere
mensen na
o Jongens die niet altijd luisteren, druk en opstandig → niet perse niet – pluis
• Documentaire toont:
o Chaotisch kind en chaotische ouders
o Negatief gedrag wordt beloond (hij mocht iets gaan kiezen , ze kiezen voor rust maar op
lange termijn averechts effect) → weinig begrenzing van ouders
▪ Gezinsdynamiek: zus betaalt er grote prijs voor, papa verstopt zich op het toilet (ik
wou soms dat je dood was) ➔ ouders zitten op hun tandvlees
▪ Onenigheid tussen de ouders qua opvoeding
o Wat zou hulp kunnen bieden?
▪ Negatief gedrag niet belonen
▪ Minder chaos bij ouders
▪ Kort op bal spelen, duidelijke grenzen trekken
▪ Meer structuur
▪ Consequent zijn
▪ Uitlaatklep waarin hij zijn energie kwijt te raken ➔ wat zijn z’n hobby en wat doet
hij in vrije tijd?
, ▪ Ze wil niet echt diagnose maar ze wil wel hulp en dat is wel nodig !!
▪ Wellicht al lang aan de hand (merk je aan gedrag van de ouders)
▪ Danny heeft geen vrienden (en vriendin van zus al beledigd) → lijkt hem wel te
raken als zijn zus aanhaalt dat hij geen vrienden heeft
• Fragment 2
o Ze zoeken hulp bij arts en directrice (voelen zich alleen en onbegrepen)
o Als het moeilijk gaat met kind → kijken naar ouders (niet dat zij oorzaak zijn)
o Pijnlijk voor ouders dat ze zich onbegrepen voelen
o Juf was best consequent (probeert gedrag te begrenzen → escalatie)
▪ Succes van grenzen stellen ligt bij kind en niet bij ouders
o Andere kinderen kennen zijn problemen al en hij heeft al een reputatie
▪ Als ze niks doen: krijgen ook onder de voeten (5x meer dan gewone kinderen)
o Radeloze vrouw en ze loopt gwn weg (ijzer smeden als het koud is)
▪ Les verstoord, bang zijn van Danny, verontschuldigingen nodig (herstelactie)
o Andere ouders tonen ook weinig begrip
• Tips
o Het is makkelijker om goed gedrag aan te leren dan slecht gedrag af te leren
o Verhouding opmerking – compliment: 1/7 ➔ zelfvertrouwen en groei aanmoedigen (maar
ook wat begrenzen → balans is hier zoek)
o Kinderen: leren emoties onder controle krijgen en taalontwikkeling → indien dit niet zo
goed verloopt: agressie loopt door (als er niks gebeurt: kans groot dat hij in gevangenis
komt)
o De dag van vandaag: we kennen wel al wat de goede opvoeding is
• Laatste fragment
o Als het moeilijk gaat met 1 van gezinsleden → dan moet de rest er ook last van hebben
o Hard tegen onzacht (emoties nemen het over en kunnen niet meer nadenken) → papa
heeft wel ijzer gesmeed als het heet was
▪ Papa is eigenlijk tegen agressie en heeft spijt
o Danny vertelt iets over binnenkant
▪ Onmacht: het spijt me, ik wil dit ook niet zo
▪ Als ik niet geboren was, dan was dit niet gebeurd: zeer verdrietige jongen
▪ Kind met gedragsproblemen ➔ kind dat zich slecht in zijn vel voelt tot bewijs
van het tegendeel (heel verdrietig en ongelukkig)
PROBLEEM VERSUS STOORNIS
• Probleem stoornis
o Niet passen bij de leeftijd
▪ Separatie (geen afscheid kunnen nemen van mama: op jonge leeftijd normaal)
▪ Stilzitten, aandacht en concentratie
o Niet te corrigeren (hardnekkigheid) → niet als het maar 1 keer gebeurt
o Algemeen functioneren ernstig nadelig beïnvloeden
o Het kind zelf en/of zijn omgeving doen lijden
o Ontwikkeling doen stagneren (door moeilijkheden met educatie/ sociaal contact)
• Ouders worden betrokken bij behandeling
o Hoe jonger het kind, hoe meer hulp via de ouders/ leerkrachten (grootste deel van
behandeling ligt bij ouders en omgeving)
o Ouders zijn zelden/ nooit oorzaak van het probleem maar wel altijd deel van de oplossing
▪ Onvoorwaardelijke liefde: veel kans om te oefenen (ouders en kinderen kunnen
veel van elkaar incasseren)
, • Categoriaal vs. dimensioneel
o Categoriaal → DSM5 (pas sinds 1980 ook verwezen naar kinderen en jongeren)
▪ Ouders zijn niks met een diagnose maar willen er verhaal op maat
• Wat zijn uitlokkende factoren en wat maakt dat hij zo is?
o Dimensioneel → glijdende schalen
▪ Niet alles kan in categorieën (niet zo zwart – wit)
▪ Gedrag is soms cultureel bepaald
DSM V CLASSIFICATIE
• Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
o Verstandelijke beperking, communicatiestoornissen
o ASS, ADHD, specifieke leerstoornis
o Motorische stoornissen (DCD)
o Ticstoornissen
o Andere
• Depressieve stemmingsstoornissen
• Angststoornissen
• Psychotrauma – en stressgerelateerde stoornissen
• Dissociatieve stoornissen
• Somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
• Voedings- en eetstoornissen
• Slaap-waakstoornissen
• Genderdysforie
• Disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen
• Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
• Stoornissen in de zindelijkheid (Enuresis en encopresis)
• Andere problemen die een reden voor zorg kunnen zijn
o Relatieproblemen
o Misbruik en verwaarlozing
o Problemen met het onderwijs
• ➔ niet altijd omdat kind het moeilijk heeft dat het probleem daar zit (niet altijd kindfactoren) →
soms normale reactie van kind op ziekmakende omgeving
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL + ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
• SES: armoede → veel kwetsbaarder
voor kinderpsychiatrische problemen
• Om inschatting te maken van kind →
alle 3 de domeinen bevragen
• Diagnostiek en behandeling van psychiatrische stoornissen bij kinderen en adolescenten (0-18j)
• Problemen op vlak van:
o Lichamelijk functioneren
o Ontwikkeling
o Gedrag
o Emoties
o Relaties
CASUS DANNY 9 JAAR
• Reden van aanmelding: gedragsproblemen (luistert niet, druk en onrustig, opstandig gedrag).
Mama vraagt hulp!
• Wat gaan we doen?
o Anamnese gedrag
▪ Wanneer
▪ Uitlokkende factoren/ situaties waarin het erger is
▪ Voorbeelden
▪ Perspectief Danny: hoe kijkt hij ernaar? Waarom doe je dit?
• Hij kan mss niet zoveel vertellen: situatie speelt een rol bij de dokter, nog
maar 9 jaar (moeilijk om naar zichzelf vanuit helikopter te bekijken)
▪ School: relaties met andere kinderen, resultaten
▪ Hoe gaat de familie ermee om, gezinssituatie en gezinsdynamiek (hebben andere
kinderen ook problemen – Nee, zus is zeer braaf)
▪ Gezondheid: is hij ziek geweest?
▪ Familiale voorgeschiedenis
▪ ZS, middelenmisbruik, bevalling zelf ?
▪ Ontwikkeling (terug in de tijd): mijlpalen niet gehaald?
▪ Papa bevragen
▪ Opvoedingsstijl (straffen en beloning)
• Ouders hebben mss ook gedragsproblemen want kinderen doen andere
mensen na
o Jongens die niet altijd luisteren, druk en opstandig → niet perse niet – pluis
• Documentaire toont:
o Chaotisch kind en chaotische ouders
o Negatief gedrag wordt beloond (hij mocht iets gaan kiezen , ze kiezen voor rust maar op
lange termijn averechts effect) → weinig begrenzing van ouders
▪ Gezinsdynamiek: zus betaalt er grote prijs voor, papa verstopt zich op het toilet (ik
wou soms dat je dood was) ➔ ouders zitten op hun tandvlees
▪ Onenigheid tussen de ouders qua opvoeding
o Wat zou hulp kunnen bieden?
▪ Negatief gedrag niet belonen
▪ Minder chaos bij ouders
▪ Kort op bal spelen, duidelijke grenzen trekken
▪ Meer structuur
▪ Consequent zijn
▪ Uitlaatklep waarin hij zijn energie kwijt te raken ➔ wat zijn z’n hobby en wat doet
hij in vrije tijd?
, ▪ Ze wil niet echt diagnose maar ze wil wel hulp en dat is wel nodig !!
▪ Wellicht al lang aan de hand (merk je aan gedrag van de ouders)
▪ Danny heeft geen vrienden (en vriendin van zus al beledigd) → lijkt hem wel te
raken als zijn zus aanhaalt dat hij geen vrienden heeft
• Fragment 2
o Ze zoeken hulp bij arts en directrice (voelen zich alleen en onbegrepen)
o Als het moeilijk gaat met kind → kijken naar ouders (niet dat zij oorzaak zijn)
o Pijnlijk voor ouders dat ze zich onbegrepen voelen
o Juf was best consequent (probeert gedrag te begrenzen → escalatie)
▪ Succes van grenzen stellen ligt bij kind en niet bij ouders
o Andere kinderen kennen zijn problemen al en hij heeft al een reputatie
▪ Als ze niks doen: krijgen ook onder de voeten (5x meer dan gewone kinderen)
o Radeloze vrouw en ze loopt gwn weg (ijzer smeden als het koud is)
▪ Les verstoord, bang zijn van Danny, verontschuldigingen nodig (herstelactie)
o Andere ouders tonen ook weinig begrip
• Tips
o Het is makkelijker om goed gedrag aan te leren dan slecht gedrag af te leren
o Verhouding opmerking – compliment: 1/7 ➔ zelfvertrouwen en groei aanmoedigen (maar
ook wat begrenzen → balans is hier zoek)
o Kinderen: leren emoties onder controle krijgen en taalontwikkeling → indien dit niet zo
goed verloopt: agressie loopt door (als er niks gebeurt: kans groot dat hij in gevangenis
komt)
o De dag van vandaag: we kennen wel al wat de goede opvoeding is
• Laatste fragment
o Als het moeilijk gaat met 1 van gezinsleden → dan moet de rest er ook last van hebben
o Hard tegen onzacht (emoties nemen het over en kunnen niet meer nadenken) → papa
heeft wel ijzer gesmeed als het heet was
▪ Papa is eigenlijk tegen agressie en heeft spijt
o Danny vertelt iets over binnenkant
▪ Onmacht: het spijt me, ik wil dit ook niet zo
▪ Als ik niet geboren was, dan was dit niet gebeurd: zeer verdrietige jongen
▪ Kind met gedragsproblemen ➔ kind dat zich slecht in zijn vel voelt tot bewijs
van het tegendeel (heel verdrietig en ongelukkig)
PROBLEEM VERSUS STOORNIS
• Probleem stoornis
o Niet passen bij de leeftijd
▪ Separatie (geen afscheid kunnen nemen van mama: op jonge leeftijd normaal)
▪ Stilzitten, aandacht en concentratie
o Niet te corrigeren (hardnekkigheid) → niet als het maar 1 keer gebeurt
o Algemeen functioneren ernstig nadelig beïnvloeden
o Het kind zelf en/of zijn omgeving doen lijden
o Ontwikkeling doen stagneren (door moeilijkheden met educatie/ sociaal contact)
• Ouders worden betrokken bij behandeling
o Hoe jonger het kind, hoe meer hulp via de ouders/ leerkrachten (grootste deel van
behandeling ligt bij ouders en omgeving)
o Ouders zijn zelden/ nooit oorzaak van het probleem maar wel altijd deel van de oplossing
▪ Onvoorwaardelijke liefde: veel kans om te oefenen (ouders en kinderen kunnen
veel van elkaar incasseren)
, • Categoriaal vs. dimensioneel
o Categoriaal → DSM5 (pas sinds 1980 ook verwezen naar kinderen en jongeren)
▪ Ouders zijn niks met een diagnose maar willen er verhaal op maat
• Wat zijn uitlokkende factoren en wat maakt dat hij zo is?
o Dimensioneel → glijdende schalen
▪ Niet alles kan in categorieën (niet zo zwart – wit)
▪ Gedrag is soms cultureel bepaald
DSM V CLASSIFICATIE
• Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
o Verstandelijke beperking, communicatiestoornissen
o ASS, ADHD, specifieke leerstoornis
o Motorische stoornissen (DCD)
o Ticstoornissen
o Andere
• Depressieve stemmingsstoornissen
• Angststoornissen
• Psychotrauma – en stressgerelateerde stoornissen
• Dissociatieve stoornissen
• Somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
• Voedings- en eetstoornissen
• Slaap-waakstoornissen
• Genderdysforie
• Disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen
• Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
• Stoornissen in de zindelijkheid (Enuresis en encopresis)
• Andere problemen die een reden voor zorg kunnen zijn
o Relatieproblemen
o Misbruik en verwaarlozing
o Problemen met het onderwijs
• ➔ niet altijd omdat kind het moeilijk heeft dat het probleem daar zit (niet altijd kindfactoren) →
soms normale reactie van kind op ziekmakende omgeving
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL + ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
• SES: armoede → veel kwetsbaarder
voor kinderpsychiatrische problemen
• Om inschatting te maken van kind →
alle 3 de domeinen bevragen
