HOOFDSTUK 3
De opbouw van de aarde
Paragraaf 3.1
Chemische samenstelling Welke materialen in iedere laag
Fysische samenstelling De hardheid van de lagen
1) Aardkorst > lithosfeer ‘vast’ (ook bovenste laag van de aardmantel)
-drijft op de aardmantel
-Oceanische aardkorst> zwaar, dik en bestaat uit basalt.
-Continentale aardkorst> licht, dun en bestaat uit graniet.
2) Aardmantel> asthenosfeer ‘stroperig’
-binnenmantel: mesosfeer -buitenmantel: asthenosfeer (plastisch voor klein deel gesmolten)
-Convectiestromen= zijn stromen in de aardmantel die warmte van de aardkern naar de
aardkorst uitwisselen. (Gesteente warmt op> zet uit + wordt lichter > stijgt op > onder de
aardkorst koelt gesteente af > krimpt + wordt zwaarder > zakt
3) Aardkern> kernfusie, warmte wordt meegegeven aan de aardmantel, deze zorgt voor
convectiestromen. GEVOLG: platentektoniek
-binnenkern: vast, druk hoog, radioactief ijzer/uranium -buitenkern: vloeibaar, druk laag
- hoge druk van de aardkern werkt smeltpunt verhogend: daarom vast.
Actualiteitsprincipe= processen verliepen in het verleden hetzelfde als processen tegenwoordig.
Pangea= supercontinent (dat aan elkaar heeft gelegen), door het naar elkaar toe bewegen van
verschillende kleinere continenten.
Opbouw van de aarde= bewezen met het scannen van de aardbevingstrillingen. (bepalen,
seismologen)
Aardwetenschap= wetenschap die zich bezighoudt met de processen in en op de aarde en de
gevolgen daarvan. (hydrosfeer/atmosfeer)
Geomorfologie= wetenschap die de vorming van het landschap bestudeert en de processen die
daarbij een rol spelen.
Geologische tijdschaal= De indeling van de geschiedenis van de aarde in tijdvakken.
1
, Paragraaf 3.2
-beweging van de ene plaat heeft gevolg op de beweging van andere platen.
Subductiezone
1) Convergente plaatbeweging: ><
- 2 continentale platen, botsing, duwen elkaar omhoog. GEVOLG: plooiingsgebergte
(aardkorst staat hier onder druk)
- Oceanische/continentale plaat> oceanische korst(zwaar) duikt onder de continentale
korst (lichter) de asthenosfeer in (verdwijning van oceaanbodem). GEVOLG:
subductiezone. Ontstaat een spleet in de aardkorst deze noem je trog (diepste punt in de
zeebodem), als deze breuk in de oceaan ligt noem je het een diepzeetrog.
- 2 oceanische platen, subductie, de oudere/zwaardere plaat duikt onder de
jongere/lichtere plaat.
2) Divergente plaatbeweging:<>
- 2 aardplaten bewegen uit elkaar, ontstaat breuk, er komt magma bij de breuk omhoog,
dit koelt af en stolt. GEVOLG: nieuwe aardkorst
- MID-Oceanische rug (spreidingszone)
3) Transforme plaatbeweging:>> <>
- Aardplaten schuren langs elkaar
- Aardplaten bewegen in tegengestelde richting van elkaar of aardplaten bewegen zelfde
richting in met verschillende snelheden.
- Ontstaat geen vulkanisme, WEL AARDBEVINGEN, door de druk
- BVB: infrastructuur die niet meer recht ligt.
Platentektoniek: beweging van de aardplaten
1) Door de convectiestromen bewegen de aardplaten.
2) Door ridge-push en slab-pull bewegen de aardplaten ook.
-ridge push: kracht die optreedt bij de MID oceanische rug waar oceanische lithosfeer door
zijn gewicht de rest van de aardplaat zijdelings>>> wegduwt.
-beweging blijft steeds verder gaan, omdat er steeds een breuk ontstaat door de divergente
beweging die moet worden opgevuld met nieuw magma> vormt nieuwe oceanische
lithosfeer.
-slab pull: wegzakkende oceanische lithosfeer trekt door zijn gewicht de rest van de
aardplaat met zich mee de mantel in. (door zwaartekracht)
Oceaanbodem ontstaat continu en verdwijnt, terwijl de continenten blijven bestaan en aangroeien.
- Deel van wegduikende basalt tijdens proces van subductie wordt samen met water
omgesmolten tot een nieuw, lichter gesteente, dat opstijgt en wordt toegevoegd aan het
continent.
2
De opbouw van de aarde
Paragraaf 3.1
Chemische samenstelling Welke materialen in iedere laag
Fysische samenstelling De hardheid van de lagen
1) Aardkorst > lithosfeer ‘vast’ (ook bovenste laag van de aardmantel)
-drijft op de aardmantel
-Oceanische aardkorst> zwaar, dik en bestaat uit basalt.
-Continentale aardkorst> licht, dun en bestaat uit graniet.
2) Aardmantel> asthenosfeer ‘stroperig’
-binnenmantel: mesosfeer -buitenmantel: asthenosfeer (plastisch voor klein deel gesmolten)
-Convectiestromen= zijn stromen in de aardmantel die warmte van de aardkern naar de
aardkorst uitwisselen. (Gesteente warmt op> zet uit + wordt lichter > stijgt op > onder de
aardkorst koelt gesteente af > krimpt + wordt zwaarder > zakt
3) Aardkern> kernfusie, warmte wordt meegegeven aan de aardmantel, deze zorgt voor
convectiestromen. GEVOLG: platentektoniek
-binnenkern: vast, druk hoog, radioactief ijzer/uranium -buitenkern: vloeibaar, druk laag
- hoge druk van de aardkern werkt smeltpunt verhogend: daarom vast.
Actualiteitsprincipe= processen verliepen in het verleden hetzelfde als processen tegenwoordig.
Pangea= supercontinent (dat aan elkaar heeft gelegen), door het naar elkaar toe bewegen van
verschillende kleinere continenten.
Opbouw van de aarde= bewezen met het scannen van de aardbevingstrillingen. (bepalen,
seismologen)
Aardwetenschap= wetenschap die zich bezighoudt met de processen in en op de aarde en de
gevolgen daarvan. (hydrosfeer/atmosfeer)
Geomorfologie= wetenschap die de vorming van het landschap bestudeert en de processen die
daarbij een rol spelen.
Geologische tijdschaal= De indeling van de geschiedenis van de aarde in tijdvakken.
1
, Paragraaf 3.2
-beweging van de ene plaat heeft gevolg op de beweging van andere platen.
Subductiezone
1) Convergente plaatbeweging: ><
- 2 continentale platen, botsing, duwen elkaar omhoog. GEVOLG: plooiingsgebergte
(aardkorst staat hier onder druk)
- Oceanische/continentale plaat> oceanische korst(zwaar) duikt onder de continentale
korst (lichter) de asthenosfeer in (verdwijning van oceaanbodem). GEVOLG:
subductiezone. Ontstaat een spleet in de aardkorst deze noem je trog (diepste punt in de
zeebodem), als deze breuk in de oceaan ligt noem je het een diepzeetrog.
- 2 oceanische platen, subductie, de oudere/zwaardere plaat duikt onder de
jongere/lichtere plaat.
2) Divergente plaatbeweging:<>
- 2 aardplaten bewegen uit elkaar, ontstaat breuk, er komt magma bij de breuk omhoog,
dit koelt af en stolt. GEVOLG: nieuwe aardkorst
- MID-Oceanische rug (spreidingszone)
3) Transforme plaatbeweging:>> <>
- Aardplaten schuren langs elkaar
- Aardplaten bewegen in tegengestelde richting van elkaar of aardplaten bewegen zelfde
richting in met verschillende snelheden.
- Ontstaat geen vulkanisme, WEL AARDBEVINGEN, door de druk
- BVB: infrastructuur die niet meer recht ligt.
Platentektoniek: beweging van de aardplaten
1) Door de convectiestromen bewegen de aardplaten.
2) Door ridge-push en slab-pull bewegen de aardplaten ook.
-ridge push: kracht die optreedt bij de MID oceanische rug waar oceanische lithosfeer door
zijn gewicht de rest van de aardplaat zijdelings>>> wegduwt.
-beweging blijft steeds verder gaan, omdat er steeds een breuk ontstaat door de divergente
beweging die moet worden opgevuld met nieuw magma> vormt nieuwe oceanische
lithosfeer.
-slab pull: wegzakkende oceanische lithosfeer trekt door zijn gewicht de rest van de
aardplaat met zich mee de mantel in. (door zwaartekracht)
Oceaanbodem ontstaat continu en verdwijnt, terwijl de continenten blijven bestaan en aangroeien.
- Deel van wegduikende basalt tijdens proces van subductie wordt samen met water
omgesmolten tot een nieuw, lichter gesteente, dat opstijgt en wordt toegevoegd aan het
continent.
2
