Hoofdstuk 2
Inleiding bestuursrecht
Het bestuur:
- Ordent de samenleving
- Het zorgt voor een goede gang van zaken in de samenleving
- Behartigd het algemeen belang
Uitoefenen bestuurstaak:
Landelijk -> Regering
Ministers
Provinciaal -> Gedeputeerde staten
Provinciale staten
Gemeenten -> College van B&W
Burgemeester
Gemeenteraad
Besturen gebeurt door feitelijke handelingen en door het nemen van besluiten.
In de afgelopen eeuw is de bestuurstaak sterk gegroeid. Geleidelijk aan is er bijna geen onderdeel
van de samenleving meer waarmee de overheid zich door regelgeving niet bemoeid.
In de afgelopen dertig jaar heeft de overheid geprobeerd enigszins terug te treden en sommige
overheidstaken uit te besteden aan andere instellingen.
Het bestuursrecht bestaat uit twee delen:
- Algemeen bestuursrecht
Het algemene bestuursrecht geeft de regels die voor het gehele bestuursrecht van belang
zijn.
- Bijzonder bestuursrecht
Het bijzondere bestuursrecht beschrijft de inhoud van de verschillende onderdelen van het
bestuursrecht.
Rechtsbronnen:
- Internationale verdragen
- Europees recht
- De Grondwet
- Wetten
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
,Hoofdstuk 3
Kernbegrippen in het bestuursrecht
Hoofdrolspelers in het bestuursrecht zijn het bestuursorgaan een de belanghebbende.
Typerend voor een bestuursorgaan is dat het een deel van de bestuurstaak van de overheid
uitoefent.
De taak van het bestuur is het behartigen van het algemeen belang. Om deze bestuurstaak uit te
voeren beschikken bestuursorganen over wettelijke bevoegdheden, zodat ze de medewerking van
burgers en bedrijven zo nodig kunnen afdwingen.
De AWB geeft aan welke instanties bestuursorganen zijn. Ar. 1:1 AWB
- Publiekrechtelijke rechtspersonen (a-organen)
Op grond van de wet ontstaan.
- Privaatrechtelijke rechtspersonen (b-organen)
Opgericht door mensen/organisaties
- Zelfstandige bestuursorgaan (ZBO’s)
Dat zijn de organen van de publiekrechtelijke rechtspersonen (a-organen). Daarnaast kunnen ook de
organen van privaatrechtelijke rechtspersonen bestuursorganen zijn, namelijk als deze rechtspersoon
een deel van de bestuurstaak uitoefent en daarvoor bestuursbevoegdheden hebben gekregen (b-
organen).
ZBO’s
Dit is een bestuursorgaan die zelfstandig een bepaald deel van de bestuurstaak uitvoert en losstaat
van de centrale overheid. Anders gezegd, deze bestuursorgaan staat niet onder het gezag van een
minister. De taken en de bevoegdheden van een ZBO staan altijd in de wet of in een algemene
maatregel van bestuur.
Voorbeelden:
- DUO
- UWV
- Kamer van koophandel
- Commissariaat voor de media
- Rijksuniversiteit Maastricht
A-organen en B-organen:
We noemen de organen van publiekrechtelijke rechtspersonen wel a-organen, en de personen of
colleges met openbaar gezag bekleed b-organen.
a-organen vallen bij alles wat ze doen onder AWB. Voor b-organen geldt de AWB alleen als ze met
hun overheidstaak bezig zijn.
Voorbeeld; Zo is de garagehouder alleen aan het bestuursrecht gebonden als hij een apk-kering
uitvoert en bijvoorbeeld niet als hij een auto verkoopt of een reparatie aan een auto uitvoert.
Belanghebbende art. 1:2 AWB
Belanghebbende is ieder (persoon, instelling of bedrijf) die rechtstreeks met zijn belangen bij een
bestuursbesluit is betrokken.
Het legaliteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel beperken de bestuursbevoegdheden
- Legaliteitsbeginsel:
Het legaliteitsbeginsel houd in dat een bevoegdheid altijd haar basis in de wet moet vinden.
- Specialiteitsbeginsel:
Het specialiteitsbeginsel bepaalt dat een bestuursorgaan zijn bevoegdheid alleen mag
gebruiken voor het doel waarvoor de wet de bevoegdheid heeft gegeven.
,De bevoegdheid van een bestuursorgaan kan ontstaan door:
Attributie
We spreken van attributie als de wet een bestuursorgaan een wettelijke bevoegdheid geeft.
Delegatie
Delegatie wil zeggen dat een bestuursorgaan zijn eigen bevoegdheid overdraagt aan een
ander bestuursorgaan dat deze bevoegdheid voortaan zelfstandig en voor eigen
verantwoordelijkheid uitoefent.
Mandaat
Mandaat is de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. In
geval van mandaat blijft het bestuursorgaan zelf verantwoordelijk voor de besluiten die in
zijn naam worden genomen.
, Hoofdstuk 4
Bestuurshandelingen
De handelingen van een bestuursorgaan bestaan uit feitelijke handelingen en rechtshandelingen.
Rechtshandelingen hebben de bedoeling nieuwe rechten en plichten te scheppen.
Bij feitelijke handelingen is dat niet het geval. Feitelijke handelingen willen alleen veranderingen
brengen in een feitelijke situatie, zonder dat het de bedoeling is dat er nieuwe rechten en plichten
ontstaan.
Er zijn privaatrechtelijke rechtshandelingen, de zich richten op het scheppen van rechten en plichten
in het burgerlijk recht (ook wel privaatrecht genoemd) zoals koopovereenkomsten en
huurovereenkomsten.
Ook zijn er publiekrechtelijke rechtshandelingen die rechten en plichten in het bestuursrecht
scheppen. Deze kunnen alleen door een bestuursorgaan worden verricht.
Besluit:
- Schriftelijke beslissing
- Afkomstig van een bestuursorgaan
- Bevat een publiekrechtelijke rechtshandeling
Als een publiekrechtelijke rechtshandeling op schrift wordt gesteld, is het een besluit. Een besluit is
namelijk een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan die die een publiekrechtelijke
rechtshandeling bevat.
Besluiten kunnen worden verdeeld in besluiten van algemene strekking en beschikkingen.
Besluiten van algemene strekking hebben een algemene werking. Er zijn drie soorten besluiten van
algemene strekking:
- Algemeen verbindende voorschrift
- Beleidsregels
- Plannen
(Bijvoorbeeld een bestemmingsplan)
Beschikkingen zijn besluiten van bestuursorganen die gericht zijn op een of meer individuele
personen of op een concrete zaak.
Inleiding bestuursrecht
Het bestuur:
- Ordent de samenleving
- Het zorgt voor een goede gang van zaken in de samenleving
- Behartigd het algemeen belang
Uitoefenen bestuurstaak:
Landelijk -> Regering
Ministers
Provinciaal -> Gedeputeerde staten
Provinciale staten
Gemeenten -> College van B&W
Burgemeester
Gemeenteraad
Besturen gebeurt door feitelijke handelingen en door het nemen van besluiten.
In de afgelopen eeuw is de bestuurstaak sterk gegroeid. Geleidelijk aan is er bijna geen onderdeel
van de samenleving meer waarmee de overheid zich door regelgeving niet bemoeid.
In de afgelopen dertig jaar heeft de overheid geprobeerd enigszins terug te treden en sommige
overheidstaken uit te besteden aan andere instellingen.
Het bestuursrecht bestaat uit twee delen:
- Algemeen bestuursrecht
Het algemene bestuursrecht geeft de regels die voor het gehele bestuursrecht van belang
zijn.
- Bijzonder bestuursrecht
Het bijzondere bestuursrecht beschrijft de inhoud van de verschillende onderdelen van het
bestuursrecht.
Rechtsbronnen:
- Internationale verdragen
- Europees recht
- De Grondwet
- Wetten
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
,Hoofdstuk 3
Kernbegrippen in het bestuursrecht
Hoofdrolspelers in het bestuursrecht zijn het bestuursorgaan een de belanghebbende.
Typerend voor een bestuursorgaan is dat het een deel van de bestuurstaak van de overheid
uitoefent.
De taak van het bestuur is het behartigen van het algemeen belang. Om deze bestuurstaak uit te
voeren beschikken bestuursorganen over wettelijke bevoegdheden, zodat ze de medewerking van
burgers en bedrijven zo nodig kunnen afdwingen.
De AWB geeft aan welke instanties bestuursorganen zijn. Ar. 1:1 AWB
- Publiekrechtelijke rechtspersonen (a-organen)
Op grond van de wet ontstaan.
- Privaatrechtelijke rechtspersonen (b-organen)
Opgericht door mensen/organisaties
- Zelfstandige bestuursorgaan (ZBO’s)
Dat zijn de organen van de publiekrechtelijke rechtspersonen (a-organen). Daarnaast kunnen ook de
organen van privaatrechtelijke rechtspersonen bestuursorganen zijn, namelijk als deze rechtspersoon
een deel van de bestuurstaak uitoefent en daarvoor bestuursbevoegdheden hebben gekregen (b-
organen).
ZBO’s
Dit is een bestuursorgaan die zelfstandig een bepaald deel van de bestuurstaak uitvoert en losstaat
van de centrale overheid. Anders gezegd, deze bestuursorgaan staat niet onder het gezag van een
minister. De taken en de bevoegdheden van een ZBO staan altijd in de wet of in een algemene
maatregel van bestuur.
Voorbeelden:
- DUO
- UWV
- Kamer van koophandel
- Commissariaat voor de media
- Rijksuniversiteit Maastricht
A-organen en B-organen:
We noemen de organen van publiekrechtelijke rechtspersonen wel a-organen, en de personen of
colleges met openbaar gezag bekleed b-organen.
a-organen vallen bij alles wat ze doen onder AWB. Voor b-organen geldt de AWB alleen als ze met
hun overheidstaak bezig zijn.
Voorbeeld; Zo is de garagehouder alleen aan het bestuursrecht gebonden als hij een apk-kering
uitvoert en bijvoorbeeld niet als hij een auto verkoopt of een reparatie aan een auto uitvoert.
Belanghebbende art. 1:2 AWB
Belanghebbende is ieder (persoon, instelling of bedrijf) die rechtstreeks met zijn belangen bij een
bestuursbesluit is betrokken.
Het legaliteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel beperken de bestuursbevoegdheden
- Legaliteitsbeginsel:
Het legaliteitsbeginsel houd in dat een bevoegdheid altijd haar basis in de wet moet vinden.
- Specialiteitsbeginsel:
Het specialiteitsbeginsel bepaalt dat een bestuursorgaan zijn bevoegdheid alleen mag
gebruiken voor het doel waarvoor de wet de bevoegdheid heeft gegeven.
,De bevoegdheid van een bestuursorgaan kan ontstaan door:
Attributie
We spreken van attributie als de wet een bestuursorgaan een wettelijke bevoegdheid geeft.
Delegatie
Delegatie wil zeggen dat een bestuursorgaan zijn eigen bevoegdheid overdraagt aan een
ander bestuursorgaan dat deze bevoegdheid voortaan zelfstandig en voor eigen
verantwoordelijkheid uitoefent.
Mandaat
Mandaat is de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. In
geval van mandaat blijft het bestuursorgaan zelf verantwoordelijk voor de besluiten die in
zijn naam worden genomen.
, Hoofdstuk 4
Bestuurshandelingen
De handelingen van een bestuursorgaan bestaan uit feitelijke handelingen en rechtshandelingen.
Rechtshandelingen hebben de bedoeling nieuwe rechten en plichten te scheppen.
Bij feitelijke handelingen is dat niet het geval. Feitelijke handelingen willen alleen veranderingen
brengen in een feitelijke situatie, zonder dat het de bedoeling is dat er nieuwe rechten en plichten
ontstaan.
Er zijn privaatrechtelijke rechtshandelingen, de zich richten op het scheppen van rechten en plichten
in het burgerlijk recht (ook wel privaatrecht genoemd) zoals koopovereenkomsten en
huurovereenkomsten.
Ook zijn er publiekrechtelijke rechtshandelingen die rechten en plichten in het bestuursrecht
scheppen. Deze kunnen alleen door een bestuursorgaan worden verricht.
Besluit:
- Schriftelijke beslissing
- Afkomstig van een bestuursorgaan
- Bevat een publiekrechtelijke rechtshandeling
Als een publiekrechtelijke rechtshandeling op schrift wordt gesteld, is het een besluit. Een besluit is
namelijk een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan die die een publiekrechtelijke
rechtshandeling bevat.
Besluiten kunnen worden verdeeld in besluiten van algemene strekking en beschikkingen.
Besluiten van algemene strekking hebben een algemene werking. Er zijn drie soorten besluiten van
algemene strekking:
- Algemeen verbindende voorschrift
- Beleidsregels
- Plannen
(Bijvoorbeeld een bestemmingsplan)
Beschikkingen zijn besluiten van bestuursorganen die gericht zijn op een of meer individuele
personen of op een concrete zaak.
