Bouwtechnische Bedrijfskunde – Assetmanagement theorie (2013-2014)
Samenvatting Assetmanagement 4.2 (boeken + colleges 5-11)
(er kan overlap voorkomen in samenvatting van collegesheets en boek aangezien ze apart samengevat zijn)
* De samenvatting van colleges 1-4 staan in een apart document.
Docent: Erwin van Loon
Studiemateriaal:
Onroerend goed als belegging - Van Gool - 5e druk
Strategische inzet van vastgoed – Ad van Driel – 6e druk
Handboek Vastgoedmanagement - M. Vermeulen & M. Wieman - 1e druk
Collegesheets
Hoofdleerdoel colleges Assetmanagement:
Inzicht geven in de basisprincipes van asset- en propertymanagement
De denkwijze van vastgoedbeleggers kunnen volgen
Het verruimen van jullie blik op de vastgoedwereld
College 5: Investeringsbeleid
* Uit de gastcolleges en van de sheets is de stof met betrekking tot de leerdoelen van belang. Informatie over de
bedrijven zelf wordt dus niet gevraagd.
Gastcollege: Tjarko Edzes – Head of Transactions Continental Europe – CBRE Global Multi manager
- CBRE Global Investors is investeringstak van CBRE, namens opdrachtgevers.
- Grootste vastgoedbedrijf ter wereld op alle fronten.
- Voor beleggingen in verschillende landen kijk je naar allerlei economische factoren en wat de verwachtingen
zijn daarvan.
- Investeerders kijken ook heel erg naar elkaar bij het doen van beleggingen. Het heeft ook te maken met
sentiment.
- Dalende Yield(Bar/Nar) geeft aan dat de waarde van het vastgoed stijgt.
- Afgelopen jaren is verschil in secondair vastgoed en prime vastgoed groter geworden.
- Yield shoppingcentra zijn hoger dan gewone winkels
- Exploitatiekosten meer bij shoppingcentra, zit ook in je Bar berekening.
- Shoppingcentra gaat het altijd over grote bedragen. Dus potentiële risico is groter.
- CBRE maakt gebruik van een eigen vervaardigd en gedisciplineerd beleggingsproces.
Huiswerk: H3, 4 & 11 Handboek Vastgoedmanagement
H7 Vastgoedmanagement
Bekijk rapportage JLLS van DLWO
H3 De vastgoedmanagementorganisatie (VMO)
3.1 Taakverdeling per type vastgoedmanagementorganisatie:
Portefeuillemanagement = stellen het strategisch portefeuille beleidsplan op. Bestaande uit:
- Allocatiebeleid (keuze van sector en direct of indirect beleggen)
- Risicomanagement (managen van diverse risico’s adv diverse informatie,
economische, leegstand, politiek, debiteuren, etc.)
- Uitbesteden assetmanagement (wel of niet uitbesteden asset en/of property)
- Acquisitie en dispositie (beleid met criteria opstellen tbv aan- en verkoop)
- Portefeuilleoptimalisatie (toetsing directe en indirecte resultaten portefeuille)
21-01-14 1
, Bouwtechnische Bedrijfskunde – Assetmanagement theorie (2013-2014)
Assetmanagement = het vorm geven van de strategische doelen. Portefeuillemanagement voorzien van
informatie en toezicht op de kwaliteit van uitbestede werkzaamheden. Zijn 2 verschillende
werkzaamheden, vaak dan ook onderverdeling, informatie bij portefeuille onderbrengen of
toezicht bij property. Het komt ook voor dat het assetmanagement in 2 lagen wordt geknipt.
Algemene verantwoordelijkheden:
- Voorstellen voor in- en desinvesteren (voorbereiden en uitvoeren aan- en verkoop)
- Objectoptimalisatie (per object optimalisatie door een van de 4 scenario’s
toepassen: doorexploiteren, renovatie, herontwikkeling of
verkoop)
- Initiëren en monitoren management en controlecyclus (budgetten opstellen per
object en in de gaten houden en resultaten overzicht opstellen
portefeuille)
- Uitbesteden vastgoedmanagement (beleid voor uitbesteden opstellen)
Propertymanagement = vaak uitgevoerd door vmo’s. Zorgen voor het op dagelijkse basis optimaal
renderen van het vastgoed. Voorbeeld taken:
- Commercieel management
- VvE-management
- Technisch/facilitairmanagement
- Technisch projectmanagement
- Financieel/administratief management
- Promotiemanagement
- Verhuurmanagement en –coördinatie
- Juridische adviesdiensten
- Marketing adviesdiensten
3.2 Propertymanagement wordt vaak uitbesteed door beleggingsorganisaties (BO).
- Argumenten zowel voor als tegen: - betere beheersing van risico’s
- hogere klanttevredenheid
- herdefiniëring core business
- reductie van kosten
- Argumenten voor uitbesteden: - kleinere organisatie
- meer flexibiliteit
- schaalvoordelen
- vermijden van kapitaalintensieve investeringen
- toegang tot specialistische kennis
- minder volatiliteit in kosten
- Argumenten tegen uitbesteden: - verlies van (strategische) kennis
- verlies van vaardigheden
- afhankelijkheid van derden
- toewijding van eigen medewerkers
- direct contact met de huurders
- Er zijn 5 soorten uitbestedingsstrategieën: 1. Alles zelf doen
(zie ook figuur 3.2 in boek) 2. Gedeeltelijke uitbesteding property management
3. Gehele uitbesteding property management
4. Gedeeltelijke uitbesteding assetmanagement
5. Advisering portfolio- en assetmanagement
- Soms worden er ook joint ventures of co-makershippen georganiseerd.
3.3 Omgeving van de vastgoedmanagementorganisatie
- De VMO opereert binnen de context van:
Haar stakeholders, partijen in de omgeving van de vmo met wie zij direct contact houdt
Enkele stakeholders voorbeelden:
- portefeuille- en assetmanagement
- huurders
- gemeente
- aannemers en leveranciers
- makelaars en adviseurs
De strategie van de opdrachtgever
- de strategie van de opdrachtgever is bepalend voor de vmo binnen welke
randvoorwaarden zij hun taken kunnen uitvoeren.
De vastgoedmanagementovereenkomst
21-01-14 2
Samenvatting Assetmanagement 4.2 (boeken + colleges 5-11)
(er kan overlap voorkomen in samenvatting van collegesheets en boek aangezien ze apart samengevat zijn)
* De samenvatting van colleges 1-4 staan in een apart document.
Docent: Erwin van Loon
Studiemateriaal:
Onroerend goed als belegging - Van Gool - 5e druk
Strategische inzet van vastgoed – Ad van Driel – 6e druk
Handboek Vastgoedmanagement - M. Vermeulen & M. Wieman - 1e druk
Collegesheets
Hoofdleerdoel colleges Assetmanagement:
Inzicht geven in de basisprincipes van asset- en propertymanagement
De denkwijze van vastgoedbeleggers kunnen volgen
Het verruimen van jullie blik op de vastgoedwereld
College 5: Investeringsbeleid
* Uit de gastcolleges en van de sheets is de stof met betrekking tot de leerdoelen van belang. Informatie over de
bedrijven zelf wordt dus niet gevraagd.
Gastcollege: Tjarko Edzes – Head of Transactions Continental Europe – CBRE Global Multi manager
- CBRE Global Investors is investeringstak van CBRE, namens opdrachtgevers.
- Grootste vastgoedbedrijf ter wereld op alle fronten.
- Voor beleggingen in verschillende landen kijk je naar allerlei economische factoren en wat de verwachtingen
zijn daarvan.
- Investeerders kijken ook heel erg naar elkaar bij het doen van beleggingen. Het heeft ook te maken met
sentiment.
- Dalende Yield(Bar/Nar) geeft aan dat de waarde van het vastgoed stijgt.
- Afgelopen jaren is verschil in secondair vastgoed en prime vastgoed groter geworden.
- Yield shoppingcentra zijn hoger dan gewone winkels
- Exploitatiekosten meer bij shoppingcentra, zit ook in je Bar berekening.
- Shoppingcentra gaat het altijd over grote bedragen. Dus potentiële risico is groter.
- CBRE maakt gebruik van een eigen vervaardigd en gedisciplineerd beleggingsproces.
Huiswerk: H3, 4 & 11 Handboek Vastgoedmanagement
H7 Vastgoedmanagement
Bekijk rapportage JLLS van DLWO
H3 De vastgoedmanagementorganisatie (VMO)
3.1 Taakverdeling per type vastgoedmanagementorganisatie:
Portefeuillemanagement = stellen het strategisch portefeuille beleidsplan op. Bestaande uit:
- Allocatiebeleid (keuze van sector en direct of indirect beleggen)
- Risicomanagement (managen van diverse risico’s adv diverse informatie,
economische, leegstand, politiek, debiteuren, etc.)
- Uitbesteden assetmanagement (wel of niet uitbesteden asset en/of property)
- Acquisitie en dispositie (beleid met criteria opstellen tbv aan- en verkoop)
- Portefeuilleoptimalisatie (toetsing directe en indirecte resultaten portefeuille)
21-01-14 1
, Bouwtechnische Bedrijfskunde – Assetmanagement theorie (2013-2014)
Assetmanagement = het vorm geven van de strategische doelen. Portefeuillemanagement voorzien van
informatie en toezicht op de kwaliteit van uitbestede werkzaamheden. Zijn 2 verschillende
werkzaamheden, vaak dan ook onderverdeling, informatie bij portefeuille onderbrengen of
toezicht bij property. Het komt ook voor dat het assetmanagement in 2 lagen wordt geknipt.
Algemene verantwoordelijkheden:
- Voorstellen voor in- en desinvesteren (voorbereiden en uitvoeren aan- en verkoop)
- Objectoptimalisatie (per object optimalisatie door een van de 4 scenario’s
toepassen: doorexploiteren, renovatie, herontwikkeling of
verkoop)
- Initiëren en monitoren management en controlecyclus (budgetten opstellen per
object en in de gaten houden en resultaten overzicht opstellen
portefeuille)
- Uitbesteden vastgoedmanagement (beleid voor uitbesteden opstellen)
Propertymanagement = vaak uitgevoerd door vmo’s. Zorgen voor het op dagelijkse basis optimaal
renderen van het vastgoed. Voorbeeld taken:
- Commercieel management
- VvE-management
- Technisch/facilitairmanagement
- Technisch projectmanagement
- Financieel/administratief management
- Promotiemanagement
- Verhuurmanagement en –coördinatie
- Juridische adviesdiensten
- Marketing adviesdiensten
3.2 Propertymanagement wordt vaak uitbesteed door beleggingsorganisaties (BO).
- Argumenten zowel voor als tegen: - betere beheersing van risico’s
- hogere klanttevredenheid
- herdefiniëring core business
- reductie van kosten
- Argumenten voor uitbesteden: - kleinere organisatie
- meer flexibiliteit
- schaalvoordelen
- vermijden van kapitaalintensieve investeringen
- toegang tot specialistische kennis
- minder volatiliteit in kosten
- Argumenten tegen uitbesteden: - verlies van (strategische) kennis
- verlies van vaardigheden
- afhankelijkheid van derden
- toewijding van eigen medewerkers
- direct contact met de huurders
- Er zijn 5 soorten uitbestedingsstrategieën: 1. Alles zelf doen
(zie ook figuur 3.2 in boek) 2. Gedeeltelijke uitbesteding property management
3. Gehele uitbesteding property management
4. Gedeeltelijke uitbesteding assetmanagement
5. Advisering portfolio- en assetmanagement
- Soms worden er ook joint ventures of co-makershippen georganiseerd.
3.3 Omgeving van de vastgoedmanagementorganisatie
- De VMO opereert binnen de context van:
Haar stakeholders, partijen in de omgeving van de vmo met wie zij direct contact houdt
Enkele stakeholders voorbeelden:
- portefeuille- en assetmanagement
- huurders
- gemeente
- aannemers en leveranciers
- makelaars en adviseurs
De strategie van de opdrachtgever
- de strategie van de opdrachtgever is bepalend voor de vmo binnen welke
randvoorwaarden zij hun taken kunnen uitvoeren.
De vastgoedmanagementovereenkomst
21-01-14 2
