2010-2011
SAMENVATTING INLEIDING TOT RECHT
1
,Inhoud
Inleiding tot recht .................................................................................................................................... 7
Deel1: het recht en zijn bronnen......................................................................................................... 7
Het begrip recht .............................................................................................................................. 7
het recht is een geheel van bindende regels .............................................................................. 7
Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden ................................................... 7
Het recht vereist gezag ................................................................................................................ 8
Besluit .......................................................................................................................................... 8
Indeling van het recht ..................................................................................................................... 8
Algemeen..................................................................................................................................... 8
Publiek recht................................................................................................................................ 9
Privaat recht .............................................................................................................................. 10
Gemengde rechtstakken ........................................................................................................... 10
Internationaal recht .................................................................................................................. 11
Andere indelingen ..................................................................................................................... 11
Bronnen van het recht................................................................................................................... 12
Algemeen................................................................................................................................... 12
De wet ....................................................................................................................................... 12
Materiële en formele wetten – normenhiërarchie ............................................................... 12
De grondwet (art.187 Gw.).................................................................................................... 13
Definitie en historiek ......................................................................................................... 13
Grondwetwijzingen ........................................................................................................... 13
Internationale normen .......................................................................................................... 14
Internationale verdragen .................................................................................................. 15
Beslissingen van supranationale organisaties ................................................................... 16
De federale wet ..................................................................................................................... 17
Soorten wetten.................................................................................................................. 17
Wording van de wet .......................................................................................................... 18
Het decreet ............................................................................................................................ 20
De ordonnantie ..................................................................................................................... 21
De samenwerkingsakkoorden ............................................................................................... 21
Het wetskracht koninklijk besluit .......................................................................................... 21
Koninklijke besluiten en besluiten van de gemeenschaps- en gewest- regeringen.............. 21
Totstandkoming................................................................................................................. 22
De ministeriële besluiten en de besluiten van staatssecretarissen ...................................... 22
2
, De normen uitgevaardigd door de gedecentraliseerde besturen......................................... 22
De algemene rechtsbeginselen ................................................................................................. 22
Het niet-retroactiviteitsbeginsel ....................................................................................... 23
de rechtspraak ........................................................................................................................... 23
Interpretatie .......................................................................................................................... 24
Authentieke interpretatie ................................................................................................. 25
Aanpassing regel aan gewijzigde omstandigheden............................................................... 26
De Invulling algemene begrippen.......................................................................................... 26
Schepping nieuwe rechtsfiguren ........................................................................................... 26
de pseudo-wetgeving ................................................................................................................ 26
Examenvragen ............................................................................................................................... 28
1. Wat is de verhouding tussen recht en gezag? (10) ............................................................... 28
2. Wat is Grondwet en bespreek de procedure voor een grondwetswijziging? (10) ............... 28
3. Welke soorten wetten kan men onderscheiden? (10) .......................................................... 28
4. Bespreek het internationaal recht als rechtsbron? (10) ....................................................... 29
5. Wat is het verschil tussen een wetsvoorstel en een wetontwerp en welke impact heeft dit
op de wordingsprocedure van de wet? (10) ............................................................................. 30
6. Bespreek het decreet als rechtsbron? (10) ........................................................................... 30
7. Wat is een wetskrachtig Koninklijk besluit? (10)................................................................... 30
8. Bespreek het Koninklijk besluit als rechtsbron? (10) ............................................................ 30
9. Wat is interpretatie, hoe gebeurt ze en wat is het verschil tussen rechterlijke en
authentieke interpretatie? (10)................................................................................................. 31
10. Geef een definitie van het begrip recht (poging tot synthese). .......................................... 31
11. Recht is een geheel van bindende regels, welke soorten kunnen we onderscheiden? ..... 32
12. Wat is het verschil tussen publiek recht en privaat recht? ................................................. 32
13. Geef een korte omschrijving van de rechtstakken van het publiek recht. ......................... 33
14. Geef een korte omschrijving van de rechtstakken van het privaat recht. .......................... 33
15. Situeer kort de begrippen objectief en subjectief recht, materieel en formeel recht,
positief en natuurrecht. ............................................................................................................ 34
16. Verklaar de begrippen materiële wet en formele wet. ....................................................... 34
17. Geef de normenhiërarchie van de materiële wetten. ........................................................ 34
18. Wat zijn richtlijnen en verordeningen en wie vaardigt ze uit? ........................................... 35
19. Wat wordt bedoeld met verdragen met directe werking? ................................................. 35
20. Wat betekenen de bekrachtiging en de afkondiging van een wet? .................................... 36
21. Wat zijn de verschilpunten tussen een decreet en een ordonnantie? ............................... 36
22. Wat zijn samenwerkingsakkoorden? .................................................................................. 36
3
, 23. Wat is pseudowetgeving? ................................................................................................... 37
24. Wat zijn algemene rechtsbeginselen?................................................................................. 37
Deel 2:DE VERSCHILLENDE RECHTSTAKKEN EN HUN BASISBEGRIPPEN ........................................... 38
HET BURGERLIJK RECHT ................................................................................................................ 38
Begrip ........................................................................................................................................ 38
Disciplines van het burgerlijk recht ........................................................................................... 38
Enkele basisbegrippen van het familierecht ............................................................................. 38
Personenrecht ....................................................................................................................... 38
Het begrip persoon of rechtssubject ................................................................................. 38
Attributen van de persoonlijkheid .................................................................................... 39
Familierecht stricto sensu ..................................................................................................... 40
Huwelijk ............................................................................................................................. 40
Echtscheiding..................................................................................................................... 40
Afstamming ....................................................................................................................... 42
Samenlevingscontract ....................................................................................................... 43
Familiaal vermogensrecht ..................................................................................................... 44
Huwelijksvermogensstelsel ............................................................................................... 44
Het niet- testamentair erfrecht ......................................................................................... 44
Enkele basisbegrippen van het vermogensrecht ...................................................................... 45
Zakelijke rechten ................................................................................................................... 45
Begrip ................................................................................................................................ 45
Soorten goederen .............................................................................................................. 46
Eigendomsrecht................................................................................................................. 46
Vruchtgebruik .................................................................................................................... 47
Erfdienstbaarheden ........................................................................................................... 47
Erfpacht en opstal ............................................................................................................. 48
Hypotheek en pand ........................................................................................................... 48
Verbintenissenrecht .............................................................................................................. 49
Begrip ................................................................................................................................ 49
Totstandkoming van verbintenissen ................................................................................. 49
Uitdoven van verbintenissen ............................................................................................. 50
Soorten verbintenissen ..................................................................................................... 52
Overeenkomsten ................................................................................................................... 54
Algemeen........................................................................................................................... 54
Soorten overeenkomsten .................................................................................................. 54
4
SAMENVATTING INLEIDING TOT RECHT
1
,Inhoud
Inleiding tot recht .................................................................................................................................... 7
Deel1: het recht en zijn bronnen......................................................................................................... 7
Het begrip recht .............................................................................................................................. 7
het recht is een geheel van bindende regels .............................................................................. 7
Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden ................................................... 7
Het recht vereist gezag ................................................................................................................ 8
Besluit .......................................................................................................................................... 8
Indeling van het recht ..................................................................................................................... 8
Algemeen..................................................................................................................................... 8
Publiek recht................................................................................................................................ 9
Privaat recht .............................................................................................................................. 10
Gemengde rechtstakken ........................................................................................................... 10
Internationaal recht .................................................................................................................. 11
Andere indelingen ..................................................................................................................... 11
Bronnen van het recht................................................................................................................... 12
Algemeen................................................................................................................................... 12
De wet ....................................................................................................................................... 12
Materiële en formele wetten – normenhiërarchie ............................................................... 12
De grondwet (art.187 Gw.).................................................................................................... 13
Definitie en historiek ......................................................................................................... 13
Grondwetwijzingen ........................................................................................................... 13
Internationale normen .......................................................................................................... 14
Internationale verdragen .................................................................................................. 15
Beslissingen van supranationale organisaties ................................................................... 16
De federale wet ..................................................................................................................... 17
Soorten wetten.................................................................................................................. 17
Wording van de wet .......................................................................................................... 18
Het decreet ............................................................................................................................ 20
De ordonnantie ..................................................................................................................... 21
De samenwerkingsakkoorden ............................................................................................... 21
Het wetskracht koninklijk besluit .......................................................................................... 21
Koninklijke besluiten en besluiten van de gemeenschaps- en gewest- regeringen.............. 21
Totstandkoming................................................................................................................. 22
De ministeriële besluiten en de besluiten van staatssecretarissen ...................................... 22
2
, De normen uitgevaardigd door de gedecentraliseerde besturen......................................... 22
De algemene rechtsbeginselen ................................................................................................. 22
Het niet-retroactiviteitsbeginsel ....................................................................................... 23
de rechtspraak ........................................................................................................................... 23
Interpretatie .......................................................................................................................... 24
Authentieke interpretatie ................................................................................................. 25
Aanpassing regel aan gewijzigde omstandigheden............................................................... 26
De Invulling algemene begrippen.......................................................................................... 26
Schepping nieuwe rechtsfiguren ........................................................................................... 26
de pseudo-wetgeving ................................................................................................................ 26
Examenvragen ............................................................................................................................... 28
1. Wat is de verhouding tussen recht en gezag? (10) ............................................................... 28
2. Wat is Grondwet en bespreek de procedure voor een grondwetswijziging? (10) ............... 28
3. Welke soorten wetten kan men onderscheiden? (10) .......................................................... 28
4. Bespreek het internationaal recht als rechtsbron? (10) ....................................................... 29
5. Wat is het verschil tussen een wetsvoorstel en een wetontwerp en welke impact heeft dit
op de wordingsprocedure van de wet? (10) ............................................................................. 30
6. Bespreek het decreet als rechtsbron? (10) ........................................................................... 30
7. Wat is een wetskrachtig Koninklijk besluit? (10)................................................................... 30
8. Bespreek het Koninklijk besluit als rechtsbron? (10) ............................................................ 30
9. Wat is interpretatie, hoe gebeurt ze en wat is het verschil tussen rechterlijke en
authentieke interpretatie? (10)................................................................................................. 31
10. Geef een definitie van het begrip recht (poging tot synthese). .......................................... 31
11. Recht is een geheel van bindende regels, welke soorten kunnen we onderscheiden? ..... 32
12. Wat is het verschil tussen publiek recht en privaat recht? ................................................. 32
13. Geef een korte omschrijving van de rechtstakken van het publiek recht. ......................... 33
14. Geef een korte omschrijving van de rechtstakken van het privaat recht. .......................... 33
15. Situeer kort de begrippen objectief en subjectief recht, materieel en formeel recht,
positief en natuurrecht. ............................................................................................................ 34
16. Verklaar de begrippen materiële wet en formele wet. ....................................................... 34
17. Geef de normenhiërarchie van de materiële wetten. ........................................................ 34
18. Wat zijn richtlijnen en verordeningen en wie vaardigt ze uit? ........................................... 35
19. Wat wordt bedoeld met verdragen met directe werking? ................................................. 35
20. Wat betekenen de bekrachtiging en de afkondiging van een wet? .................................... 36
21. Wat zijn de verschilpunten tussen een decreet en een ordonnantie? ............................... 36
22. Wat zijn samenwerkingsakkoorden? .................................................................................. 36
3
, 23. Wat is pseudowetgeving? ................................................................................................... 37
24. Wat zijn algemene rechtsbeginselen?................................................................................. 37
Deel 2:DE VERSCHILLENDE RECHTSTAKKEN EN HUN BASISBEGRIPPEN ........................................... 38
HET BURGERLIJK RECHT ................................................................................................................ 38
Begrip ........................................................................................................................................ 38
Disciplines van het burgerlijk recht ........................................................................................... 38
Enkele basisbegrippen van het familierecht ............................................................................. 38
Personenrecht ....................................................................................................................... 38
Het begrip persoon of rechtssubject ................................................................................. 38
Attributen van de persoonlijkheid .................................................................................... 39
Familierecht stricto sensu ..................................................................................................... 40
Huwelijk ............................................................................................................................. 40
Echtscheiding..................................................................................................................... 40
Afstamming ....................................................................................................................... 42
Samenlevingscontract ....................................................................................................... 43
Familiaal vermogensrecht ..................................................................................................... 44
Huwelijksvermogensstelsel ............................................................................................... 44
Het niet- testamentair erfrecht ......................................................................................... 44
Enkele basisbegrippen van het vermogensrecht ...................................................................... 45
Zakelijke rechten ................................................................................................................... 45
Begrip ................................................................................................................................ 45
Soorten goederen .............................................................................................................. 46
Eigendomsrecht................................................................................................................. 46
Vruchtgebruik .................................................................................................................... 47
Erfdienstbaarheden ........................................................................................................... 47
Erfpacht en opstal ............................................................................................................. 48
Hypotheek en pand ........................................................................................................... 48
Verbintenissenrecht .............................................................................................................. 49
Begrip ................................................................................................................................ 49
Totstandkoming van verbintenissen ................................................................................. 49
Uitdoven van verbintenissen ............................................................................................. 50
Soorten verbintenissen ..................................................................................................... 52
Overeenkomsten ................................................................................................................... 54
Algemeen........................................................................................................................... 54
Soorten overeenkomsten .................................................................................................. 54
4
