HAP10306 – Humane fysiologie
Week 1
College 1 – Inleiding fysiologie
Fysiologie = het bestuderen van biologisch functioneren.
- Physis = aard
- Logos = onderzoeken
Twee dimensies: functie en mechanisme
- Functie: waarom? Wat is het belang voor het organisme? (teleologische benadering)
o Waarom is het belangrijk?
- Mechanisme: hoe? Hoe werkt het? (mechanistische benadering)
Functie versus mechanisme:
- Rode bloedcelen binden zuurstof om de organen van zuurstof te voorzien (waarom à functie)
- Rode bloedcellen binden zuurstof doordat ze hemoglobine bevatten (hoe à mechanisme)
Fysiologie:
Niveaus:
- Molecuul, cel, weefsel, orgaan, orgaansysteem, organisme, populatie, ecosysteem
- Fysiologie à molecuul tot aan populatie
Pathofysiologie: pathos = ziekte; fysiologie van ziekte.
Thematische indeling fysiologie:
1. Structuur (morfologie) en functie (fysiologie) zijn gekoppeld
2. Homeostase handhaaft stabiliteit intern milieu
3. Informatie uitwisseling noodzakelijk voor coördinatie lichaamsfuncties
4. Levende organismen hebben energie nodig
5. (Evolutie)
Structuur: longen
Morfologie:
- Vertakking van luchtwegen, uitkomende in longblaasjes (alveoli)
- Dus: groot oppervlak, 100-150 m2 (waarom?)
o Meer diffusie overdracht; meer zuurstof uitwisselen
- Daaromheen een hecht netwerk van capillairen (waarom?)
o Zuurstof moet worden opgenomen in rode bloedcellen voor transport
Functie: longen
Fysiologie:
- Volume en capaciteit
- Gasuitwisseling
- Regulatie van de ademhaling
Vorm (uiterlijk) van groot belang voor functie!
Milieu interieur à Claude Bernard.
- De inwendige omstandigheden (milieu interieur) van een organisme blijven relatief constant,
ondanks voortdurende veranderingen in de omgeving
- De stabiliteit van de inwendige omgeving is een voorwaarde voor een vrij en onafhankelijk
leven à anders doodgaan
Claude Bernard: gebruikte als eerste het woord interieur milieu. Binnenkant organisme blijft constant.
- Ontdekkingen
o Rol van pancreas bij vertering
o Rol van lever bij opslag glycogeen
o Rol van zenuwstelsel bij aansturing cardiovasculair systeem
,Homeostase à Walter Cannon: het vermogen om relatief stabiele inwendige omstandigheden in
stand te houden ondanks voortdurende veranderingen in de omgeving.
- Stabiliteit in een open omgeving vereist mechanismen die deze stabiliteit kunnen handhaven
- Een stabiele situatie vereist dat elke (neiging tot) verandering wordt gevolgd door factoren die
deze verandering tegengaan
- Homeostase ontstaat niet door toeval, maar is een gestuurd proces
Homeostase ¹ equilibrium:
- Het hoeft niet zo te zijn dat homeostase dat een hoeveelheid bijvoorbeeld overal gelijk is
- Ion concentraties binnen en buiten de cel verschillen sterk, maar zijn wel in steady state
o Wel homeostase maar geen equilibrium
- Deze verschillen in concentraties zijn essentieel voor het functioneren van de cel (bijvoorbeeld
zenuwcel, spiercel)
Homeostase en gezondheid: handhaven van interne milieu dat is belangrijk voor gezondheid.
Veranderingen kunnen homeostase bedreigen; lichaam gaat compenseren om homeostase te
handhaven. Niet handhaven? Dan word je ziek. Dus cruciaal voor gezondheid.
Reflex steps: stimulus à sensor à input signal à intergrating center à output signal à target à
response à stimulus etc.
Homeostase: feedback loops:
- Negatieve feedback
o Het lichaam reageert op een verandering door die verandering ‘terug te draaien’
waardoor het interne milieu z’n normale waarde (set point) zal behouden
- Positieve feedback
o Het lichaam reageert op een verandering door die verandering ‘te versterken’
De meeste systemen zijn gereguleerd middels negatieve feedback.
- Positieve feedback is de bevalling van een baby
Negatieve feedback: nodig voor homeostase handhaving.
- Een toestand van dynamische stabiliteit
- Niet continue op een bepaald setpoint, het varieert, zolang het maar binnen de daarvoor
bestemde grenzen blijft
Feedback loops vereisen communicatie tussen integratie centrum (hersenen) en de overige organen.
Intercellulaire communicatie:
- Via elektrische signalen en lokale afgifte van neurotransmitters à zenuwstelsel
- Via boodschappers in de bloedcirculatie à hormonen
Homeostase: regulatie
- Neuraal – zenuwstelsel
- Endocrien – hormoonstelsel
Homeostase kost energie:
- Universele energiedonor: ATP
- Afbraak (verbranding) nutriënten
- Rust versus inspanning
Practicum 1a – Big deel 1
Zie reader!
, Saggitale vlak: verticaal van hoofd naar staart.
Transversale vlak: verticaal door het midden.
Horizontale vlak/frontale vlak: horizontaal van hoofd naar staart/benen.
Anatomie: studie van de structuur.
Practicum 1b – Big deel 2
Zie reader!
Na de geboorte; sluiten van:
- Foramen ovale
- v. en a. umbilicalis
- Ductus arteriosis (verbinding longslagader – aorta)
College 2 – Zenuwstelsel (prikkelgeleiding en autonoom zenuwstelsel)
Prikkelgeleiding en neurotransmissie
Neurale communicatie:
- Belangrijkste celtype zenuwstelsel: neuronen
- Gespecialiseerd in elektrische impulsgeleiding
Week 1
College 1 – Inleiding fysiologie
Fysiologie = het bestuderen van biologisch functioneren.
- Physis = aard
- Logos = onderzoeken
Twee dimensies: functie en mechanisme
- Functie: waarom? Wat is het belang voor het organisme? (teleologische benadering)
o Waarom is het belangrijk?
- Mechanisme: hoe? Hoe werkt het? (mechanistische benadering)
Functie versus mechanisme:
- Rode bloedcelen binden zuurstof om de organen van zuurstof te voorzien (waarom à functie)
- Rode bloedcellen binden zuurstof doordat ze hemoglobine bevatten (hoe à mechanisme)
Fysiologie:
Niveaus:
- Molecuul, cel, weefsel, orgaan, orgaansysteem, organisme, populatie, ecosysteem
- Fysiologie à molecuul tot aan populatie
Pathofysiologie: pathos = ziekte; fysiologie van ziekte.
Thematische indeling fysiologie:
1. Structuur (morfologie) en functie (fysiologie) zijn gekoppeld
2. Homeostase handhaaft stabiliteit intern milieu
3. Informatie uitwisseling noodzakelijk voor coördinatie lichaamsfuncties
4. Levende organismen hebben energie nodig
5. (Evolutie)
Structuur: longen
Morfologie:
- Vertakking van luchtwegen, uitkomende in longblaasjes (alveoli)
- Dus: groot oppervlak, 100-150 m2 (waarom?)
o Meer diffusie overdracht; meer zuurstof uitwisselen
- Daaromheen een hecht netwerk van capillairen (waarom?)
o Zuurstof moet worden opgenomen in rode bloedcellen voor transport
Functie: longen
Fysiologie:
- Volume en capaciteit
- Gasuitwisseling
- Regulatie van de ademhaling
Vorm (uiterlijk) van groot belang voor functie!
Milieu interieur à Claude Bernard.
- De inwendige omstandigheden (milieu interieur) van een organisme blijven relatief constant,
ondanks voortdurende veranderingen in de omgeving
- De stabiliteit van de inwendige omgeving is een voorwaarde voor een vrij en onafhankelijk
leven à anders doodgaan
Claude Bernard: gebruikte als eerste het woord interieur milieu. Binnenkant organisme blijft constant.
- Ontdekkingen
o Rol van pancreas bij vertering
o Rol van lever bij opslag glycogeen
o Rol van zenuwstelsel bij aansturing cardiovasculair systeem
,Homeostase à Walter Cannon: het vermogen om relatief stabiele inwendige omstandigheden in
stand te houden ondanks voortdurende veranderingen in de omgeving.
- Stabiliteit in een open omgeving vereist mechanismen die deze stabiliteit kunnen handhaven
- Een stabiele situatie vereist dat elke (neiging tot) verandering wordt gevolgd door factoren die
deze verandering tegengaan
- Homeostase ontstaat niet door toeval, maar is een gestuurd proces
Homeostase ¹ equilibrium:
- Het hoeft niet zo te zijn dat homeostase dat een hoeveelheid bijvoorbeeld overal gelijk is
- Ion concentraties binnen en buiten de cel verschillen sterk, maar zijn wel in steady state
o Wel homeostase maar geen equilibrium
- Deze verschillen in concentraties zijn essentieel voor het functioneren van de cel (bijvoorbeeld
zenuwcel, spiercel)
Homeostase en gezondheid: handhaven van interne milieu dat is belangrijk voor gezondheid.
Veranderingen kunnen homeostase bedreigen; lichaam gaat compenseren om homeostase te
handhaven. Niet handhaven? Dan word je ziek. Dus cruciaal voor gezondheid.
Reflex steps: stimulus à sensor à input signal à intergrating center à output signal à target à
response à stimulus etc.
Homeostase: feedback loops:
- Negatieve feedback
o Het lichaam reageert op een verandering door die verandering ‘terug te draaien’
waardoor het interne milieu z’n normale waarde (set point) zal behouden
- Positieve feedback
o Het lichaam reageert op een verandering door die verandering ‘te versterken’
De meeste systemen zijn gereguleerd middels negatieve feedback.
- Positieve feedback is de bevalling van een baby
Negatieve feedback: nodig voor homeostase handhaving.
- Een toestand van dynamische stabiliteit
- Niet continue op een bepaald setpoint, het varieert, zolang het maar binnen de daarvoor
bestemde grenzen blijft
Feedback loops vereisen communicatie tussen integratie centrum (hersenen) en de overige organen.
Intercellulaire communicatie:
- Via elektrische signalen en lokale afgifte van neurotransmitters à zenuwstelsel
- Via boodschappers in de bloedcirculatie à hormonen
Homeostase: regulatie
- Neuraal – zenuwstelsel
- Endocrien – hormoonstelsel
Homeostase kost energie:
- Universele energiedonor: ATP
- Afbraak (verbranding) nutriënten
- Rust versus inspanning
Practicum 1a – Big deel 1
Zie reader!
, Saggitale vlak: verticaal van hoofd naar staart.
Transversale vlak: verticaal door het midden.
Horizontale vlak/frontale vlak: horizontaal van hoofd naar staart/benen.
Anatomie: studie van de structuur.
Practicum 1b – Big deel 2
Zie reader!
Na de geboorte; sluiten van:
- Foramen ovale
- v. en a. umbilicalis
- Ductus arteriosis (verbinding longslagader – aorta)
College 2 – Zenuwstelsel (prikkelgeleiding en autonoom zenuwstelsel)
Prikkelgeleiding en neurotransmissie
Neurale communicatie:
- Belangrijkste celtype zenuwstelsel: neuronen
- Gespecialiseerd in elektrische impulsgeleiding
