Hoofdstuk 5: Elites
Hoofdstuk 5: Elites
1 INLEIDING: OVER DE STUDIE VAN ELITES
1.1.1 België is een elitair politiek systeem
Belgie is een particratische, federale, neo-corporatistische pacificatie democratie.
In een pacificatiedemocratie moet de elite de spanningen tussen de levensbeschouwelijke of sociaal-
economische segmenten op een vreedzame manier regelen, overkoepelende contacten tussen
deelgroepen tot stand brengen en compromissen sluiten.
In Belgie = politieke elite
CENTRALE VRAAG: “Hoe regeren elites ons?”
2 invashoeken:
Abstract, theoretisch-filosofisch, normatieve beschouwingen
- breder concept van elite
Concreet & actueel eliteonderzoek, wetenschappelijke, empirische bijdragen
- nauwer concept van elite
2 ELITE: OORSPRONG, BESCHRIJVING EN CRITERIA
2.1 BESCHRIJVING
Negatieve connotatie
Coourant begrip
“degene die het best presteren” wat is beste presteren?
Door de doorgedreven arbeidsverdeling in de samenleving zijn er verschillende deelgebieden ontstaan met elk
hun eigen elite, waardoor het aantal beleidsmakers vrij groot is. We kunnen hier dan denken aan bijvoorbeeld
bedrijfsleiders, de vierde macht (media), rechtbanken,… De macht van de politieke elite mag dus niet
overschat worden.
Relatie elite & niet-elite!!!
Criteria
Voor James Meisel moet er bij de leden van de elite sprake zijn van de drie c’s + 4de:
group consciousness
= de leden zien zichzelf als een groep met eigen identiteit en belangen
coherence
= bewustzijn van groepssolidariteit en –verbondenheid
conspiracy
= wil tot gemeenschappelijk handelen
In de literatuur wordt een vierde c toegevoegd: continuity = ze moet continuïteit kennen
1
, Hoofdstuk 5: Elites
Syntheseomschrijving
Elite omschrijft een groep mensen die meer dan anderen een overwegend aandeel hebben in de
politieke besluitvorming en maatschappelijke vormgeving, die dus een disproportioneel aandeel van
de macht in een samenleving hebben om bindende beslissingen te nemen.
3 ‘RULE BY ALL’, ‘RULE BY MANY’ OF ‘RULE BY THE
HAPPY FEW’
RULE BY ALL
3.1 HET PLURALISME
‘The Group Approach’: individuen hebben meerdere en elkaar niet versterkende lidmaatschappen
van verschillende groepen geen stratificatie
Politiek = interactie tussen groepen die elk hun eigen machtsbronnen inzetten
Overheid = arbiter > speler
Groepen => gelijke kansen
Staat heeft geen voorkeur
Macht is wijd & gelijk verspreid
VS vb van pluralisme
Een antitheorie?
Het pluralisme is eerder een antitheorie: het is een kritische reactie op en weerlegging van het
elitisme.
- Macht is gefragmenteerd: er is geen machtsmonopolie, geen enkele machtsbron is
dominant voor het beïnvloeden van alle beslissingen
- Macht is ongelijk verdeeld, gefragmenteerd: sommige groepen hebben meer macht dan
anderen (géén egalitaire samenleving) maar de verschillende machtsgroepen vallen niet
samen (compenserende, dispersed inequalities)
- Macht is tevens verspreid, dankzij de vrijheid van vereniging en de open concurrentie om
aandacht van de besluitvormers
Elite en de overheid in het pluralisme
Concurrentie (geen monopolies!) = evenwicht
Elite = categorie van toppersonen in een belangengroep of activiteit die de politiek beïnvloedt
Democratie is open + competitief
Vrije markt
Bij onevenwicht zullen concurrerende organisaties meer mensen mobiliseren om
zodoende politici ervan te overtuigen andere beslissingen te nemen nieuwe
evenwichtssituatie
2
Hoofdstuk 5: Elites
1 INLEIDING: OVER DE STUDIE VAN ELITES
1.1.1 België is een elitair politiek systeem
Belgie is een particratische, federale, neo-corporatistische pacificatie democratie.
In een pacificatiedemocratie moet de elite de spanningen tussen de levensbeschouwelijke of sociaal-
economische segmenten op een vreedzame manier regelen, overkoepelende contacten tussen
deelgroepen tot stand brengen en compromissen sluiten.
In Belgie = politieke elite
CENTRALE VRAAG: “Hoe regeren elites ons?”
2 invashoeken:
Abstract, theoretisch-filosofisch, normatieve beschouwingen
- breder concept van elite
Concreet & actueel eliteonderzoek, wetenschappelijke, empirische bijdragen
- nauwer concept van elite
2 ELITE: OORSPRONG, BESCHRIJVING EN CRITERIA
2.1 BESCHRIJVING
Negatieve connotatie
Coourant begrip
“degene die het best presteren” wat is beste presteren?
Door de doorgedreven arbeidsverdeling in de samenleving zijn er verschillende deelgebieden ontstaan met elk
hun eigen elite, waardoor het aantal beleidsmakers vrij groot is. We kunnen hier dan denken aan bijvoorbeeld
bedrijfsleiders, de vierde macht (media), rechtbanken,… De macht van de politieke elite mag dus niet
overschat worden.
Relatie elite & niet-elite!!!
Criteria
Voor James Meisel moet er bij de leden van de elite sprake zijn van de drie c’s + 4de:
group consciousness
= de leden zien zichzelf als een groep met eigen identiteit en belangen
coherence
= bewustzijn van groepssolidariteit en –verbondenheid
conspiracy
= wil tot gemeenschappelijk handelen
In de literatuur wordt een vierde c toegevoegd: continuity = ze moet continuïteit kennen
1
, Hoofdstuk 5: Elites
Syntheseomschrijving
Elite omschrijft een groep mensen die meer dan anderen een overwegend aandeel hebben in de
politieke besluitvorming en maatschappelijke vormgeving, die dus een disproportioneel aandeel van
de macht in een samenleving hebben om bindende beslissingen te nemen.
3 ‘RULE BY ALL’, ‘RULE BY MANY’ OF ‘RULE BY THE
HAPPY FEW’
RULE BY ALL
3.1 HET PLURALISME
‘The Group Approach’: individuen hebben meerdere en elkaar niet versterkende lidmaatschappen
van verschillende groepen geen stratificatie
Politiek = interactie tussen groepen die elk hun eigen machtsbronnen inzetten
Overheid = arbiter > speler
Groepen => gelijke kansen
Staat heeft geen voorkeur
Macht is wijd & gelijk verspreid
VS vb van pluralisme
Een antitheorie?
Het pluralisme is eerder een antitheorie: het is een kritische reactie op en weerlegging van het
elitisme.
- Macht is gefragmenteerd: er is geen machtsmonopolie, geen enkele machtsbron is
dominant voor het beïnvloeden van alle beslissingen
- Macht is ongelijk verdeeld, gefragmenteerd: sommige groepen hebben meer macht dan
anderen (géén egalitaire samenleving) maar de verschillende machtsgroepen vallen niet
samen (compenserende, dispersed inequalities)
- Macht is tevens verspreid, dankzij de vrijheid van vereniging en de open concurrentie om
aandacht van de besluitvormers
Elite en de overheid in het pluralisme
Concurrentie (geen monopolies!) = evenwicht
Elite = categorie van toppersonen in een belangengroep of activiteit die de politiek beïnvloedt
Democratie is open + competitief
Vrije markt
Bij onevenwicht zullen concurrerende organisaties meer mensen mobiliseren om
zodoende politici ervan te overtuigen andere beslissingen te nemen nieuwe
evenwichtssituatie
2
