Aantekeningen hoorcolleges
periode C
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 normale groei en degeneratie:....................................................................................2
Hoorcollege 2 pathologie en leefstijl bij kinderen en adolescenten:..................................................5
Hoorcollege 3 centraal zenuwstelsel en ontwikkeling:.......................................................................7
Hoorcollege 4 motorische ontwikkeling en motorische leren in levensfase:....................................11
Hoorcollege 5 belasting en belastbaarheid bij volwassenen............................................................12
Hoorcollege 6 fysiologie van stress...................................................................................................14
Hoorcollege 7 neuroplasticiteit en leren:.........................................................................................19
De student:.......................................................................................................................................19
Hoorcollege 8: fysiologie van pijn – nociplastische pijn....................................................................20
Hoorcollege 9: krachtig ouder worden.............................................................................................26
Hoorcollege 10: artrose: verdieping en richtlijnen voor onderzoek en behandelingen....................27
Hoorcollege 11 vallen bij oudere......................................................................................................29
Hoorcollege 12: fysieke performance bij ouderen ‘’powerful ageing’’.............................................31
,Hoorcollege 1 normale groei en degeneratie:
De student kan:
Uitleggen op welke manier veranderingen optreden tijdens lichaamsgroei en welke rol
hormonen daarbij spelen.
Uitleggen welke veranderingen in het lichaam optreden bij veroudering en welke
fysiologische processen een rol spelen m.b.t. hormonen, cellen, bloedsomloop, ademhaling,
houdings- en bewegingsapparaat, zenuwstelsel en vegetatieve functies.
Uitleggen welke invloed leefstijl en omgeving op verouderingsprocessen hebben.
Verwerkingsvragen:
Hormonen en lichaamsfuncties
a) Leg uit de wat de invloed van de hormoonhuishouding is op krachtsverlies bij het ouder
worden.
b) Reuzengroei leidt vaak tot fysieke problemen, zoals cardiovasculaire aandoeningen en
overbelasting van het houdings- en bewegingsapparaat. Geef hiervoor een verklaring.
Schildklier
a) Welke symptomen kunnen optreden bij iemand met een tekort aan Jodium?
b) Door een ongeval gaat bij een gezond persoon de helft van de schildklier verloren. Wat
zal vervolgens met de andere helft gebeuren, als deze persoon via het voedsel voldoende
Jodium binnen krijgt? Verklaar dit a.d.h.v. figuur 16.5 uit Van der Burgt et al. (2017).
c) Besmetting met radioactief Jodium (na een ramp in een kerncentrale) geeft een
verhoogd risico op het ontstaan van kanker in de schildklier. Verklaar wat daarbij gebeurt.
Wat kan, kort na een dergelijke besmetting, gedaan worden om de kans op
schildklierkanker te verkleinen?
Voor de calciumregulatie zijn drie hormonen beschikbaar
a) Welke zijn dat en op welke manieren beïnvloeden zij de calciumspiegel in het bloed?
b) Voor welke lichaamsprocessen is het handhaven van de calciumconcentratie in het
bloed van belang?
c) Leg uit waarom tenminste twee hormonen nodig zijn om de calciumconcentratie in het
bloed en botgroei onafhankelijk van elkaar te kunnen regelen.
Veroudering
Cellulaire veroudering
a) Wat is de rol van telomeren op het delingsvermogen van cellen?
b) Welke invloed kunnen leefstijl en omgevingsinvloeden hebben op de processen van
celdeling en eiwitsynthese?
Sporten en veroudering
a) Bij beoefenaars van duursporten kan, bij het ouder worden, het prestatievermogen lang
op het zelfde niveau blijven. Voor sporten waarbij vooral sprintkracht en lenigheid vereist
zijn geldt dat minder. Geef hiervoor een verklaring.
b) Met deze verklaring kan bedacht worden wat de volgorde is in leeftijd van bereiken van
het lichamelijk hoogtepunt in verschillende sportdisciplines. Zet onderstaande
sportdisciplines in op volgorde van piekleeftijd:
- 100 meter sprint, - wielrennen, - triatlon, - voetbal, - turnen (vloer oefening)
Zoek op of de door jou bedachte volgorde klopt met informatie over leeftijden van
topsporters in deze disciplines.
Leg uit wat de ontwikkeling van zenuwstelsel en zintuigen en het verouderen daarvan
voor invloed heeft op het bewegingsgedrag van jonge kinderen en van ouderen.
Veroudering te bestrijden?
a) Op welke manieren is het risico van lichamelijke achteruitgang bij ouder worden te
beperken?
b) Verklaar hoe voldoende fysieke inspanning kan bijdragen tot gezond ouder worden.
,HORMONEN DIE BETROKKEN ZIJN BIJ GROEI:
- Groeihormoon
- Schildklierhormoon
- Hormoon voor calcium homeostase
1. Parathormoon
2. Calcitonine
3. Vitamine D
- Geslachtshormonen
GROEIHORMOON:
geeft afgifte en heeft invloed op weefsels anabool effect
GH-RH: GH-releasing hormoon stimuleert afgifte van het groeihormoon
GH-IH: GH- inhibiting hormoon remt de afgifte van het groeihormoon
REGELING VAN HET
VRIJOMEN VAN
SCHILDKLIERHORMOON
Hypothalemus stimuleert
de hypofyse
stimuleert de schildklier
CALCIUMHOMEOSTASE:
calcium kan tijdelijk uit je
botten gehaald worden, via
het parathormoon.
Parathormoon vergroot de
hoeveelheid calcium in je
lichaam.
, HYPOTHALAME-HYPOFYSIARE-GONADALE AS
VERLOOP VAN AFGIFTE VAN HET GESLACHTSHORMOON
OORZAKEN VAN VEROUDERING:
- Erfelijkheid : voorgeprogrammeerde factoren
hormonale verandering, antagonistische pleiotropie, beperkt
delingsvermogen van cellen, apoptose.
- Milieu: omgevingsfactoren, inclusief leefstijl en gedrag
mechanische slijtage, straling, afgifte stoffen, overvoeding, fysieke of
psychische stress.
- Cellulaire veroudering
BASAALMETABOLISME – LEEFTIJD
basaalmetabolisme = stofwisseling in rust, liggend, ’s morgens.
ACHTERUITGANG BIJ VEROUDERING:
Spierweefsel - minder snelle / witte spiervezels IIb IIa
Bindweefsel – minderwater , collageen meer dwarsverbindingen
Botweefsel – minder calcium
Zenuwstelsel – minder neuronen, trager
Proprioceptie – o.a. minder spierspoeltjes
Ademhaling – minder verversing van lucht (niet per se beperkende factor)
HMV in rust - % van HMV door de hersenen blijft gelijk, het % neemt op hogere leeftijd zelfs
toe (hoeveelheid bloedtoevoer blijft gelijk) . De nier doorbloeding neemt sterk af.
-
periode C
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 normale groei en degeneratie:....................................................................................2
Hoorcollege 2 pathologie en leefstijl bij kinderen en adolescenten:..................................................5
Hoorcollege 3 centraal zenuwstelsel en ontwikkeling:.......................................................................7
Hoorcollege 4 motorische ontwikkeling en motorische leren in levensfase:....................................11
Hoorcollege 5 belasting en belastbaarheid bij volwassenen............................................................12
Hoorcollege 6 fysiologie van stress...................................................................................................14
Hoorcollege 7 neuroplasticiteit en leren:.........................................................................................19
De student:.......................................................................................................................................19
Hoorcollege 8: fysiologie van pijn – nociplastische pijn....................................................................20
Hoorcollege 9: krachtig ouder worden.............................................................................................26
Hoorcollege 10: artrose: verdieping en richtlijnen voor onderzoek en behandelingen....................27
Hoorcollege 11 vallen bij oudere......................................................................................................29
Hoorcollege 12: fysieke performance bij ouderen ‘’powerful ageing’’.............................................31
,Hoorcollege 1 normale groei en degeneratie:
De student kan:
Uitleggen op welke manier veranderingen optreden tijdens lichaamsgroei en welke rol
hormonen daarbij spelen.
Uitleggen welke veranderingen in het lichaam optreden bij veroudering en welke
fysiologische processen een rol spelen m.b.t. hormonen, cellen, bloedsomloop, ademhaling,
houdings- en bewegingsapparaat, zenuwstelsel en vegetatieve functies.
Uitleggen welke invloed leefstijl en omgeving op verouderingsprocessen hebben.
Verwerkingsvragen:
Hormonen en lichaamsfuncties
a) Leg uit de wat de invloed van de hormoonhuishouding is op krachtsverlies bij het ouder
worden.
b) Reuzengroei leidt vaak tot fysieke problemen, zoals cardiovasculaire aandoeningen en
overbelasting van het houdings- en bewegingsapparaat. Geef hiervoor een verklaring.
Schildklier
a) Welke symptomen kunnen optreden bij iemand met een tekort aan Jodium?
b) Door een ongeval gaat bij een gezond persoon de helft van de schildklier verloren. Wat
zal vervolgens met de andere helft gebeuren, als deze persoon via het voedsel voldoende
Jodium binnen krijgt? Verklaar dit a.d.h.v. figuur 16.5 uit Van der Burgt et al. (2017).
c) Besmetting met radioactief Jodium (na een ramp in een kerncentrale) geeft een
verhoogd risico op het ontstaan van kanker in de schildklier. Verklaar wat daarbij gebeurt.
Wat kan, kort na een dergelijke besmetting, gedaan worden om de kans op
schildklierkanker te verkleinen?
Voor de calciumregulatie zijn drie hormonen beschikbaar
a) Welke zijn dat en op welke manieren beïnvloeden zij de calciumspiegel in het bloed?
b) Voor welke lichaamsprocessen is het handhaven van de calciumconcentratie in het
bloed van belang?
c) Leg uit waarom tenminste twee hormonen nodig zijn om de calciumconcentratie in het
bloed en botgroei onafhankelijk van elkaar te kunnen regelen.
Veroudering
Cellulaire veroudering
a) Wat is de rol van telomeren op het delingsvermogen van cellen?
b) Welke invloed kunnen leefstijl en omgevingsinvloeden hebben op de processen van
celdeling en eiwitsynthese?
Sporten en veroudering
a) Bij beoefenaars van duursporten kan, bij het ouder worden, het prestatievermogen lang
op het zelfde niveau blijven. Voor sporten waarbij vooral sprintkracht en lenigheid vereist
zijn geldt dat minder. Geef hiervoor een verklaring.
b) Met deze verklaring kan bedacht worden wat de volgorde is in leeftijd van bereiken van
het lichamelijk hoogtepunt in verschillende sportdisciplines. Zet onderstaande
sportdisciplines in op volgorde van piekleeftijd:
- 100 meter sprint, - wielrennen, - triatlon, - voetbal, - turnen (vloer oefening)
Zoek op of de door jou bedachte volgorde klopt met informatie over leeftijden van
topsporters in deze disciplines.
Leg uit wat de ontwikkeling van zenuwstelsel en zintuigen en het verouderen daarvan
voor invloed heeft op het bewegingsgedrag van jonge kinderen en van ouderen.
Veroudering te bestrijden?
a) Op welke manieren is het risico van lichamelijke achteruitgang bij ouder worden te
beperken?
b) Verklaar hoe voldoende fysieke inspanning kan bijdragen tot gezond ouder worden.
,HORMONEN DIE BETROKKEN ZIJN BIJ GROEI:
- Groeihormoon
- Schildklierhormoon
- Hormoon voor calcium homeostase
1. Parathormoon
2. Calcitonine
3. Vitamine D
- Geslachtshormonen
GROEIHORMOON:
geeft afgifte en heeft invloed op weefsels anabool effect
GH-RH: GH-releasing hormoon stimuleert afgifte van het groeihormoon
GH-IH: GH- inhibiting hormoon remt de afgifte van het groeihormoon
REGELING VAN HET
VRIJOMEN VAN
SCHILDKLIERHORMOON
Hypothalemus stimuleert
de hypofyse
stimuleert de schildklier
CALCIUMHOMEOSTASE:
calcium kan tijdelijk uit je
botten gehaald worden, via
het parathormoon.
Parathormoon vergroot de
hoeveelheid calcium in je
lichaam.
, HYPOTHALAME-HYPOFYSIARE-GONADALE AS
VERLOOP VAN AFGIFTE VAN HET GESLACHTSHORMOON
OORZAKEN VAN VEROUDERING:
- Erfelijkheid : voorgeprogrammeerde factoren
hormonale verandering, antagonistische pleiotropie, beperkt
delingsvermogen van cellen, apoptose.
- Milieu: omgevingsfactoren, inclusief leefstijl en gedrag
mechanische slijtage, straling, afgifte stoffen, overvoeding, fysieke of
psychische stress.
- Cellulaire veroudering
BASAALMETABOLISME – LEEFTIJD
basaalmetabolisme = stofwisseling in rust, liggend, ’s morgens.
ACHTERUITGANG BIJ VEROUDERING:
Spierweefsel - minder snelle / witte spiervezels IIb IIa
Bindweefsel – minderwater , collageen meer dwarsverbindingen
Botweefsel – minder calcium
Zenuwstelsel – minder neuronen, trager
Proprioceptie – o.a. minder spierspoeltjes
Ademhaling – minder verversing van lucht (niet per se beperkende factor)
HMV in rust - % van HMV door de hersenen blijft gelijk, het % neemt op hogere leeftijd zelfs
toe (hoeveelheid bloedtoevoer blijft gelijk) . De nier doorbloeding neemt sterk af.
-
