Inhoud
Het team ........................................................................................................................................................................2
Wat is een team?......................................................................................................................................................2
Categorie van mensen, groep of team............................................................................................................2
Soorten teams ......................................................................................................................................................2
Wanneer is het nuttig om in een team te werken? .....................................................................................2
Teamcultuur ..........................................................................................................................................................3
Teamdynamiek......................................................................................................................................................4
Teamsamenstelling – 6 criteria .............................................................................................................................5
Teamontwikkeling van veerkrachtige & effectieve teams ...............................................................................9
Team-ontwikkelingsmodel van Tuckman .......................................................................................................9
Team-ontwikkelingsmodel van Levine ......................................................................................................... 10
Teamontwikkeling van een veerkrachtig team & oplossingsgericht werken ...................................... 10
4 dimensies van effectieve teamontwikkeling............................................................................................. 11
Teams van de toekomst ...................................................................................................................................... 12
Een terugblik – Teams in de geschiedenis................................................................................................... 12
Teamontwikkeling van teams in de toekomst - maturiteitsfasen .......................................................... 12
De teambegeleider .................................................................................................................................................... 14
De kern van teambegeleiderswerk ................................................................................................................... 14
Sturen of stuwen? ............................................................................................................................................. 14
Leiderschapsstijlen en procesrollen van de teambegeleider ....................................................................... 14
Leiderschapsstijlen ............................................................................................................................................ 14
Procesrollen ....................................................................................................................................................... 17
Situationeel en verbindend leiderschap ........................................................................................................... 17
Werkvormen, methoden, technieken en tools ............................................................................................. 19
Wat is een werkvorm? .................................................................................................................................... 19
Wanneer gebruik je een werkvorm?............................................................................................................ 19
Hoe kies je de passende werkvorm?............................................................................................................ 19
In 7 stappen naar een passende werkvorm ................................................................................................ 19
Ik als teambegeleider ................................................................................................................................................ 21
Ik als professioneel teambegeleider .................................................................................................................. 21
Wat ik professionele identiteit?..................................................................................................................... 21
Wat is professionele attitude? ....................................................................................................................... 21
Wat van een teambegeleider een professionele leider maakt ............................................................... 21
Communicatie van de teambegeleider ............................................................................................................. 22
Drempels overwinnen ......................................................................................................................................... 23
1
,Het team
Wat is een team?
Categorie van mensen, groep of team
Categorie van mensen – is een groep mensen die een gemeenschappelijk kenmerk deelt.
Bv.: supporters van de Rode duivels. Er is maar 1 gemeenschappelijk kenmerk. Er is geen sprake
van onderlinge afhankelijkheid & er is geen noodzakelijke interactie nodig om tot een eindresultaat te
komen.
Een groep – bestaan uit 2 tot 20 personen, ze hebben een gemeenschappelijk doel waarvoor directe
interactie tussen de leden nodig is en een onderlinge onafhankelijkheid voor het resultaat te bekomen. En er
is sprake van een groepsstructuur en (werk)afspraken.
Bv.: een groep die samen op safari. Afhankelijk van de invalshoek staan communicatie, invloed,
interactie, identiteit of de structuur centraal.
Een team – is een bijzondere groep, namelijk een effectieve groep. Waarbij er sprake is van cohesie,
doelgerichtheid, motivatie en een goede samenwerking.
Bv.: het Rode duivels team.
Soorten teams
Je kan teams opdelen vanuit de groepsdynamica, vanuit de wijze van samenwerken en de aard van
het doel dat ze nastreven. Bv.: stortteams, projectteams, managementteams, zelfsturende teams, …
Je kan ze ook gaan indelen op basis van duur & intensiteit.
- Tijdelijke samenwerkingen
o Afgebakend in de tijd en gericht naar een specifieke opdracht. Bv.: een projectteam
- Permante samenwerkingen
o De duur is onbepaald. Bv.: managementteam
- Formele samenwerking
o Een professionele samenwerking die wordt vastgelegd met regels, afspraken en ev.
een samenwerkingscontract. Bv.: een freelanceteam in opdracht van …
- Informele samenwerking
o Ontstaat vanuit een gemeenschappelijk doel en waarden. Bv.: gelegenheidsteam voor
een straatfeest
Tijdelijk, informele samenwerking. Bv.: een team dat pintjes tapt op Rock Wechter
Wanneer is het nuttig om in een team te werken?
Het is nuttig om in een team te werken al er aan deze voorwaarden voldaan is:
- De tijd waarin iets moet worden afgerond is zo beperkt dat het onmogelijk door 1 persoon
gedaan kan worden.
- Voor de taak zijn verschillende competenties nodig, die niet in 1 persoon verenigbaar
zijn
- De kennis die nodig is om de taal te volbrengen, is verspreid over verschillende hoofden
- De leden van het team zijn bereid hun tijd en energie te steken in het coördineren van hun
inspanningen
- Wie voor het team gevraagd wordt, moet het doel zinvol vinden en zich ervoor willen
inzetten
2
, Teamcultuur
Teamcultuur – de lijn die een team bij elkaar houdt
Organisatiecultuur – de manier waarop mensen met elkaar opgaan in een organisatie/team. Het geheel
van waarden en normen, van de leden van een organisatie, in verband met datgene wat de organisatie wil
bereiken, en de hieruit voortvloeiende gedragspatronen. Het is zowel een collectief als een cognitief systeem.
Het bestaat uit 2 basiscomponenten:
- De expliciete cultuurcomponent
o De aspecten die extern waarneembaar zijn. Bv.: de prikklok, foto-muur, …
- De impliciete cultuurcomponent
o De niet-waarneembare elementen, de ontastbare expressie. Bv.: stiptheid, oordeel bij
ziekte
Een sterke unieke organisatiecultuur bevordert de teamsamenwerking, de teamdynamiek en de
effectiviteit van een team.
Een organisatiecultuur heeft 3 functies:
- Zingeving
- Samenhang
- Richting
De hypothese is dat het leerklimaat voor de medewerkers optimaal is als 4 cultuurtypes tegelijk
aanwezig zijn:
- De mensgerichte cultuur
o Intern gericht & flexibel
o Kansen voor de praktijk
Er is zorg voor het welbevinden van elkaar
We kunnen praten over hoe we met elkaar omgaan
Overleg maakt deel uit van de dagelijkse werking
Collega’s steunen elkaar bij werkvragen
Er is waardering voor inzet en engagement
De communicatie verloopt open en rechtstreeks
Er is inbreng voor ruimte en participatie
Vorming is gericht op wat medewerkers zelf wensen te ontwikkelen
- De innovatiegerichte cultuur
o Extern gericht & flexibel
o Kansen voor de praktijk
Ik kan mijn taak zelf vormgeven
Er zijn tijd en middelen om te experimenteren
Continue vernieuwing is eigen aan onze werking
Vernieuwende ideeën worden gewaardeerd
Een fout wordt gezien als een kans om uit te leren
Vorming is gericht op het binnen brengen van nieuwe ontwikkelingen
We halen inspiratie bij andere teams, afdelingen en organisaties
We zijn voortrekkers in nieuwe tendensen op het werkveld
3
Het team ........................................................................................................................................................................2
Wat is een team?......................................................................................................................................................2
Categorie van mensen, groep of team............................................................................................................2
Soorten teams ......................................................................................................................................................2
Wanneer is het nuttig om in een team te werken? .....................................................................................2
Teamcultuur ..........................................................................................................................................................3
Teamdynamiek......................................................................................................................................................4
Teamsamenstelling – 6 criteria .............................................................................................................................5
Teamontwikkeling van veerkrachtige & effectieve teams ...............................................................................9
Team-ontwikkelingsmodel van Tuckman .......................................................................................................9
Team-ontwikkelingsmodel van Levine ......................................................................................................... 10
Teamontwikkeling van een veerkrachtig team & oplossingsgericht werken ...................................... 10
4 dimensies van effectieve teamontwikkeling............................................................................................. 11
Teams van de toekomst ...................................................................................................................................... 12
Een terugblik – Teams in de geschiedenis................................................................................................... 12
Teamontwikkeling van teams in de toekomst - maturiteitsfasen .......................................................... 12
De teambegeleider .................................................................................................................................................... 14
De kern van teambegeleiderswerk ................................................................................................................... 14
Sturen of stuwen? ............................................................................................................................................. 14
Leiderschapsstijlen en procesrollen van de teambegeleider ....................................................................... 14
Leiderschapsstijlen ............................................................................................................................................ 14
Procesrollen ....................................................................................................................................................... 17
Situationeel en verbindend leiderschap ........................................................................................................... 17
Werkvormen, methoden, technieken en tools ............................................................................................. 19
Wat is een werkvorm? .................................................................................................................................... 19
Wanneer gebruik je een werkvorm?............................................................................................................ 19
Hoe kies je de passende werkvorm?............................................................................................................ 19
In 7 stappen naar een passende werkvorm ................................................................................................ 19
Ik als teambegeleider ................................................................................................................................................ 21
Ik als professioneel teambegeleider .................................................................................................................. 21
Wat ik professionele identiteit?..................................................................................................................... 21
Wat is professionele attitude? ....................................................................................................................... 21
Wat van een teambegeleider een professionele leider maakt ............................................................... 21
Communicatie van de teambegeleider ............................................................................................................. 22
Drempels overwinnen ......................................................................................................................................... 23
1
,Het team
Wat is een team?
Categorie van mensen, groep of team
Categorie van mensen – is een groep mensen die een gemeenschappelijk kenmerk deelt.
Bv.: supporters van de Rode duivels. Er is maar 1 gemeenschappelijk kenmerk. Er is geen sprake
van onderlinge afhankelijkheid & er is geen noodzakelijke interactie nodig om tot een eindresultaat te
komen.
Een groep – bestaan uit 2 tot 20 personen, ze hebben een gemeenschappelijk doel waarvoor directe
interactie tussen de leden nodig is en een onderlinge onafhankelijkheid voor het resultaat te bekomen. En er
is sprake van een groepsstructuur en (werk)afspraken.
Bv.: een groep die samen op safari. Afhankelijk van de invalshoek staan communicatie, invloed,
interactie, identiteit of de structuur centraal.
Een team – is een bijzondere groep, namelijk een effectieve groep. Waarbij er sprake is van cohesie,
doelgerichtheid, motivatie en een goede samenwerking.
Bv.: het Rode duivels team.
Soorten teams
Je kan teams opdelen vanuit de groepsdynamica, vanuit de wijze van samenwerken en de aard van
het doel dat ze nastreven. Bv.: stortteams, projectteams, managementteams, zelfsturende teams, …
Je kan ze ook gaan indelen op basis van duur & intensiteit.
- Tijdelijke samenwerkingen
o Afgebakend in de tijd en gericht naar een specifieke opdracht. Bv.: een projectteam
- Permante samenwerkingen
o De duur is onbepaald. Bv.: managementteam
- Formele samenwerking
o Een professionele samenwerking die wordt vastgelegd met regels, afspraken en ev.
een samenwerkingscontract. Bv.: een freelanceteam in opdracht van …
- Informele samenwerking
o Ontstaat vanuit een gemeenschappelijk doel en waarden. Bv.: gelegenheidsteam voor
een straatfeest
Tijdelijk, informele samenwerking. Bv.: een team dat pintjes tapt op Rock Wechter
Wanneer is het nuttig om in een team te werken?
Het is nuttig om in een team te werken al er aan deze voorwaarden voldaan is:
- De tijd waarin iets moet worden afgerond is zo beperkt dat het onmogelijk door 1 persoon
gedaan kan worden.
- Voor de taak zijn verschillende competenties nodig, die niet in 1 persoon verenigbaar
zijn
- De kennis die nodig is om de taal te volbrengen, is verspreid over verschillende hoofden
- De leden van het team zijn bereid hun tijd en energie te steken in het coördineren van hun
inspanningen
- Wie voor het team gevraagd wordt, moet het doel zinvol vinden en zich ervoor willen
inzetten
2
, Teamcultuur
Teamcultuur – de lijn die een team bij elkaar houdt
Organisatiecultuur – de manier waarop mensen met elkaar opgaan in een organisatie/team. Het geheel
van waarden en normen, van de leden van een organisatie, in verband met datgene wat de organisatie wil
bereiken, en de hieruit voortvloeiende gedragspatronen. Het is zowel een collectief als een cognitief systeem.
Het bestaat uit 2 basiscomponenten:
- De expliciete cultuurcomponent
o De aspecten die extern waarneembaar zijn. Bv.: de prikklok, foto-muur, …
- De impliciete cultuurcomponent
o De niet-waarneembare elementen, de ontastbare expressie. Bv.: stiptheid, oordeel bij
ziekte
Een sterke unieke organisatiecultuur bevordert de teamsamenwerking, de teamdynamiek en de
effectiviteit van een team.
Een organisatiecultuur heeft 3 functies:
- Zingeving
- Samenhang
- Richting
De hypothese is dat het leerklimaat voor de medewerkers optimaal is als 4 cultuurtypes tegelijk
aanwezig zijn:
- De mensgerichte cultuur
o Intern gericht & flexibel
o Kansen voor de praktijk
Er is zorg voor het welbevinden van elkaar
We kunnen praten over hoe we met elkaar omgaan
Overleg maakt deel uit van de dagelijkse werking
Collega’s steunen elkaar bij werkvragen
Er is waardering voor inzet en engagement
De communicatie verloopt open en rechtstreeks
Er is inbreng voor ruimte en participatie
Vorming is gericht op wat medewerkers zelf wensen te ontwikkelen
- De innovatiegerichte cultuur
o Extern gericht & flexibel
o Kansen voor de praktijk
Ik kan mijn taak zelf vormgeven
Er zijn tijd en middelen om te experimenteren
Continue vernieuwing is eigen aan onze werking
Vernieuwende ideeën worden gewaardeerd
Een fout wordt gezien als een kans om uit te leren
Vorming is gericht op het binnen brengen van nieuwe ontwikkelingen
We halen inspiratie bij andere teams, afdelingen en organisaties
We zijn voortrekkers in nieuwe tendensen op het werkveld
3
