SAMENVATTING LITERATUUR + HOORCOLLEGES JUSTITIËLE INTERVENTIES
Inhoud
Week 46..................................................................................................................................................3
Hoorcollege 1: Risicotaxatie in straf- en civielrechtelijk kader............................................................3
Literatuur week 46............................................................................................................................10
Hoofdstuk 6: Risico- en behoeftetaxatie bij jeugdige daders........................................................10
Steketee & Doelman (2022)- Hoofdstuk 7....................................................................................11
Steketee & Doelman (2022)- Hoofdstuk 10..................................................................................13
Artikel: Van der Put et al. (2016) – Het voorspellen van problematische opgroei- of
opvoedingssituaties......................................................................................................................14
Werkgroep 1.....................................................................................................................................16
Week 47................................................................................................................................................16
Hoorcollege 2: Wat werkt in het straf- en civielrechtelijk kader?......................................................16
Literatuur week 47............................................................................................................................20
Hoofdstuk 1: Inleiding...................................................................................................................20
Hoofdstuk 7: De specialist in het strafproces ...............................................................................21
Hoofdstuk 8: wat werkt?...............................................................................................................22
Hoofdstuk 10: interventies voor jongeren met antisociaal gedrag...............................................24
Artikel: Van der Put et al. (2018) - Identificeren van effectieve componenten van
kindermishandelingsinterventies: een meta-analyse....................................................................26
Week 48................................................................................................................................................28
Hoorcollege 3: Het justitiële jeugdstelsel : RvdK...............................................................................28
Literatuur week 48............................................................................................................................30
Hoofdstuk 2: De jeugdstrafrechtketen..........................................................................................30
Hoofdstuk 3: Taakstraffen in het jeugdstrafrecht..........................................................................31
Hoofdstuk 4: jeugdreclassering: werken aan veiligheid en perspectief........................................33
Hoofdstuk 16: De leerstraf Tools4U in de praktijk.........................................................................34
Week 49................................................................................................................................................35
Hoorcollege 4: Ambulante behandeling: risicojongeren & preventie...............................................35
Literatuur week 49............................................................................................................................35
Hoofdstuk 9: Wat werkt bij risicojongeren?..................................................................................36
Hoofdstuk 12: Schadelijke effecten van interventies....................................................................37
Hoofdstuk 14: Mentoring in de Jeugdzorg....................................................................................38
Hoofdstuk 15: De effectiviteit van Halt.........................................................................................40
, Artikel: Goense et al. (2016) - Een meta-analytisch onderzoek naar het effect van
behandelintegriteit op de uitkomsten van evidence-based interventies voor jongeren met
antisociaal gedrag.........................................................................................................................41
Week 50................................................................................................................................................42
Hoorcollege 5: Ambulante behandeling: gezinsinterventies en individuele therapie.......................42
Literatuur week 50............................................................................................................................45
Hoofdstuk 17: Multi Systeem Therapie voor jongeren met seksueel grensoverschrijdend gedrag
......................................................................................................................................................45
Hoofdstuk 18: Relationele gezinstherapie....................................................................................46
Hoofdstuk 21: Individuele psychotherapie bij jeugdige veelplegers.............................................47
Artikel: Farrington et al. (2022).....................................................................................................49
Wilson et al., 2003........................................................................................................................50
Week 51................................................................................................................................................50
Hoorcollege 6a) Ambulante en preventieve interventies voor online jeugddelinquenten................50
Hoorcollege 6b) Behandeling in gesloten setting..............................................................................50
Literatuur week 51............................................................................................................................50
Wissink et al., 2020.......................................................................................................................50
Van der Wagen et al., 2019...........................................................................................................52
Hoofdstuk 20: het orthopedagogisch klimaat in de residentiele justitiële jeugdzorg...................53
De Valk et al, 2016........................................................................................................................54
Gutterswijk et al., 2020.................................................................................................................57
Vermaes & Nijhof, 2014................................................................................................................58
Week 2..................................................................................................................................................59
Hoorcollege 7: Behandeling in gesloten kleinschalige voorzieningen...............................................59
Literatuur week 2..............................................................................................................................65
Artikel: Crooijmans et al. (2023)...................................................................................................65
Hoofdstuk 11: Effectieve interventies voor delinquente meisjes..................................................65
Hoofdstuk 22: De strafrechtsketen en jeugdige delinquenten met een LVB.................................68
Artikel: Assher, Dekovic & Eichelsheim (2013)..............................................................................69
Artikel: Van Rooijen-Mutsaers & Ince (2013)................................................................................70
Week 3..................................................................................................................................................72
Hoorcollege 8: Behandeling in gesloten justitiële jeugdinrichtingen................................................72
Literatuur week 3..............................................................................................................................74
Hoofdstuk 5: De justitiële jeugdinrichtingen.................................................................................74
Hoofdstuk 19: MDFT: gezinsgericht werken in de justitiële jeugdinrichtingen..............................76
Hoofdstuk 24: Aanpassing van de jongeren aan vrijheidsbeneming.............................................77
,Week 46
Hoorcollege 1: Risicotaxatie in straf- en civielrechtelijk kader
Doel risicotaxatie: het zo goed mogelijk inschatten van een toekomstige gebeurtenis om deze
te kunnen voorkomen.
- In het strafrechtelijke kader (jeugdcriminaliteit): risico op recidive (terugval)
inschatten → juiste interventies inzetten recidive verlagen.
- In het civielrechtelijk kader (kindermishandeling): risico op (vorm van)
kindermishandeling → juiste interventies inzetten opgroei- en opvoedingssituaties
verbeteren.
Risicotaxatie strafrechtelijk kader
Het percentage jongeren dat opnieuw een delict pleegt (recidive) is afhankelijk van de tijd.
- Na 1 jaar is dat meer dan 20%, na 4 jaar meer dan 50% en na 10 jaar bijna 70%.
- Dit zegt wel iets over de effectiviteit van interventies, omdat na 10 jaar het grootste
gedeelte alsnog recidiveert.
Hoe kunnen we dit recidivepercentage verlagen? taxatievormen strafrechtelijk kader
Volgens Andrews & Bonta hangt de effectiviteit van een interventie af van 3 principes die
ervoor zorgen dat recidive afneemt. Het RNR (Risk-need-responsivity) model:
1) Risicoprincipe: de intensiteit van de interventie moet afgestemd zijn op het
recidiverisico.
Bij een hoog risico intensief interveniëren
Bij een laag risico matig/niet interveniëren
2) Behoefteprincipe: de interventie moet gericht zijn op de veranderbare/dynamische
risicofactoren die het sterkst samenhangen met recidive.
Wat is er precies aan de hand? Wat zijn de problemen? En waar moet ik de
interventie op richten?
Veranderbare risicofactoren worden ook wel criminogene behoeften genoemd.
bijv. middelengebruik, emotionele en/of gedragsproblemen, delinquente
vrienden, gehechtheidsproblematiek, etc.
3) Responsiviteitsprincipe: de interventie moet afgestemd zijn op de motivatie, leerstijl
en mogelijkheden van de jongeren.
Er moet een goede match zijn tussen de jongere en de interventie.
In literatuur ook wel “intervention tailoring” / “personalizing treatment”
Effectiviteit RNR-model (resultaten uit Andrews & Bonta, 2010)
- Hoe meer principes van het RNR-model je toepast hoe groter de afname van recidive.
- Interventies zonder RNR-principes niet effectief of zelfs schadelijk zijn.
- Interventies met RNR-principes behalen 15-35% minder recidive.
- Aan hoe meer principes er voldaan wordt, hoe effectiever de interventie.
Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafrecht (LIJ)
Een instrument in Nederland dat wordt gebruikt bij de beoordeling en afhandeling van
jeugdige verdachten en daders in het kader van het jeugdstrafrecht. Het LIJ is ontwikkeld om
professionals in het jeugdstrafrecht te ondersteunen bij het nemen van beslissingen over
interventies en straffen voor jeugdige overtreders.
, Meerdere instanties gebruiken het LIJ op verschillende momenten in het proces. De politie
voert een eerste selectie (Preselectie) uit bij de jongeren die geregistreerd worden bij hen. Dit
is een geautomatiseerde risicotaxatie en op basis daarvan wordt een risico-inschatting
gemaakt.
Bij de politie zijn er twee soorten taxaties:
1. Preselect Recidive: inschatting (/taxatie) van de kans dat jongeren in de toekomst
weer een delict plegen.
- Dit is een actuarieel instrument om bij de juiste risicotaxatie te komen kun je een
beslisboom doorlopen.
- Volgens een aantal vaste variabelen uit deze beslisboom wordt de kans op recidive
ingeschat.
Stap 1: onderscheid op basis van aantal
eerder geregistreerde delicten als
verdachte (hangt het sterkst samen met
recidive) Meer registraties → hogere
kans op recidive
Stap 2: onderscheid op basis van
geslacht. (alleen als er sprake is van
één eerder geregistreerd delict)
Jongens → hogere kans op recidive
Stap 3: onderscheid op basis van aantal
overige registraties in het politie
systeem (alleen als er sprake is van mannelijk geslacht) Meer registraties→
hogere kans op recidive
Kijken of een recidiverisico laag, midden of hoog is
- Risicogroepen 1 t/m 6 vormen een lage kans
- Risicogroepen 7 t/m 14 een middelmatige kans
- Risicogroepen 15 t/m 20 een hoge kans
2. Preselect Zorg: inschatting (/taxatie) van de kans op een zorgwekkende opgroei- en
opvoedingssituatie (vorm van kindermishandeling of getuige van huiselijk geweld).
- Ook dit is een actuarieel instrument in de vorm van een beslisboom.
Stap 1: onderscheid op basis van aantal registraties van huiselijke twist.
Huiselijke twist: Iets mildere vorm van huiselijk geweld.
Meer registraties→ hogere kans op kind onveiligheid
Stap 2:
- Indien registraties huiselijke twist: eerdere registraties van
zedendelicten. Meer registraties hogere kans op kind onveiligheid
- Indien geen registraties: aantal medebewoners registratie als verdachte.
Meer medebewoners verdachte hogere kans kind onveiligheid
Inhoud
Week 46..................................................................................................................................................3
Hoorcollege 1: Risicotaxatie in straf- en civielrechtelijk kader............................................................3
Literatuur week 46............................................................................................................................10
Hoofdstuk 6: Risico- en behoeftetaxatie bij jeugdige daders........................................................10
Steketee & Doelman (2022)- Hoofdstuk 7....................................................................................11
Steketee & Doelman (2022)- Hoofdstuk 10..................................................................................13
Artikel: Van der Put et al. (2016) – Het voorspellen van problematische opgroei- of
opvoedingssituaties......................................................................................................................14
Werkgroep 1.....................................................................................................................................16
Week 47................................................................................................................................................16
Hoorcollege 2: Wat werkt in het straf- en civielrechtelijk kader?......................................................16
Literatuur week 47............................................................................................................................20
Hoofdstuk 1: Inleiding...................................................................................................................20
Hoofdstuk 7: De specialist in het strafproces ...............................................................................21
Hoofdstuk 8: wat werkt?...............................................................................................................22
Hoofdstuk 10: interventies voor jongeren met antisociaal gedrag...............................................24
Artikel: Van der Put et al. (2018) - Identificeren van effectieve componenten van
kindermishandelingsinterventies: een meta-analyse....................................................................26
Week 48................................................................................................................................................28
Hoorcollege 3: Het justitiële jeugdstelsel : RvdK...............................................................................28
Literatuur week 48............................................................................................................................30
Hoofdstuk 2: De jeugdstrafrechtketen..........................................................................................30
Hoofdstuk 3: Taakstraffen in het jeugdstrafrecht..........................................................................31
Hoofdstuk 4: jeugdreclassering: werken aan veiligheid en perspectief........................................33
Hoofdstuk 16: De leerstraf Tools4U in de praktijk.........................................................................34
Week 49................................................................................................................................................35
Hoorcollege 4: Ambulante behandeling: risicojongeren & preventie...............................................35
Literatuur week 49............................................................................................................................35
Hoofdstuk 9: Wat werkt bij risicojongeren?..................................................................................36
Hoofdstuk 12: Schadelijke effecten van interventies....................................................................37
Hoofdstuk 14: Mentoring in de Jeugdzorg....................................................................................38
Hoofdstuk 15: De effectiviteit van Halt.........................................................................................40
, Artikel: Goense et al. (2016) - Een meta-analytisch onderzoek naar het effect van
behandelintegriteit op de uitkomsten van evidence-based interventies voor jongeren met
antisociaal gedrag.........................................................................................................................41
Week 50................................................................................................................................................42
Hoorcollege 5: Ambulante behandeling: gezinsinterventies en individuele therapie.......................42
Literatuur week 50............................................................................................................................45
Hoofdstuk 17: Multi Systeem Therapie voor jongeren met seksueel grensoverschrijdend gedrag
......................................................................................................................................................45
Hoofdstuk 18: Relationele gezinstherapie....................................................................................46
Hoofdstuk 21: Individuele psychotherapie bij jeugdige veelplegers.............................................47
Artikel: Farrington et al. (2022).....................................................................................................49
Wilson et al., 2003........................................................................................................................50
Week 51................................................................................................................................................50
Hoorcollege 6a) Ambulante en preventieve interventies voor online jeugddelinquenten................50
Hoorcollege 6b) Behandeling in gesloten setting..............................................................................50
Literatuur week 51............................................................................................................................50
Wissink et al., 2020.......................................................................................................................50
Van der Wagen et al., 2019...........................................................................................................52
Hoofdstuk 20: het orthopedagogisch klimaat in de residentiele justitiële jeugdzorg...................53
De Valk et al, 2016........................................................................................................................54
Gutterswijk et al., 2020.................................................................................................................57
Vermaes & Nijhof, 2014................................................................................................................58
Week 2..................................................................................................................................................59
Hoorcollege 7: Behandeling in gesloten kleinschalige voorzieningen...............................................59
Literatuur week 2..............................................................................................................................65
Artikel: Crooijmans et al. (2023)...................................................................................................65
Hoofdstuk 11: Effectieve interventies voor delinquente meisjes..................................................65
Hoofdstuk 22: De strafrechtsketen en jeugdige delinquenten met een LVB.................................68
Artikel: Assher, Dekovic & Eichelsheim (2013)..............................................................................69
Artikel: Van Rooijen-Mutsaers & Ince (2013)................................................................................70
Week 3..................................................................................................................................................72
Hoorcollege 8: Behandeling in gesloten justitiële jeugdinrichtingen................................................72
Literatuur week 3..............................................................................................................................74
Hoofdstuk 5: De justitiële jeugdinrichtingen.................................................................................74
Hoofdstuk 19: MDFT: gezinsgericht werken in de justitiële jeugdinrichtingen..............................76
Hoofdstuk 24: Aanpassing van de jongeren aan vrijheidsbeneming.............................................77
,Week 46
Hoorcollege 1: Risicotaxatie in straf- en civielrechtelijk kader
Doel risicotaxatie: het zo goed mogelijk inschatten van een toekomstige gebeurtenis om deze
te kunnen voorkomen.
- In het strafrechtelijke kader (jeugdcriminaliteit): risico op recidive (terugval)
inschatten → juiste interventies inzetten recidive verlagen.
- In het civielrechtelijk kader (kindermishandeling): risico op (vorm van)
kindermishandeling → juiste interventies inzetten opgroei- en opvoedingssituaties
verbeteren.
Risicotaxatie strafrechtelijk kader
Het percentage jongeren dat opnieuw een delict pleegt (recidive) is afhankelijk van de tijd.
- Na 1 jaar is dat meer dan 20%, na 4 jaar meer dan 50% en na 10 jaar bijna 70%.
- Dit zegt wel iets over de effectiviteit van interventies, omdat na 10 jaar het grootste
gedeelte alsnog recidiveert.
Hoe kunnen we dit recidivepercentage verlagen? taxatievormen strafrechtelijk kader
Volgens Andrews & Bonta hangt de effectiviteit van een interventie af van 3 principes die
ervoor zorgen dat recidive afneemt. Het RNR (Risk-need-responsivity) model:
1) Risicoprincipe: de intensiteit van de interventie moet afgestemd zijn op het
recidiverisico.
Bij een hoog risico intensief interveniëren
Bij een laag risico matig/niet interveniëren
2) Behoefteprincipe: de interventie moet gericht zijn op de veranderbare/dynamische
risicofactoren die het sterkst samenhangen met recidive.
Wat is er precies aan de hand? Wat zijn de problemen? En waar moet ik de
interventie op richten?
Veranderbare risicofactoren worden ook wel criminogene behoeften genoemd.
bijv. middelengebruik, emotionele en/of gedragsproblemen, delinquente
vrienden, gehechtheidsproblematiek, etc.
3) Responsiviteitsprincipe: de interventie moet afgestemd zijn op de motivatie, leerstijl
en mogelijkheden van de jongeren.
Er moet een goede match zijn tussen de jongere en de interventie.
In literatuur ook wel “intervention tailoring” / “personalizing treatment”
Effectiviteit RNR-model (resultaten uit Andrews & Bonta, 2010)
- Hoe meer principes van het RNR-model je toepast hoe groter de afname van recidive.
- Interventies zonder RNR-principes niet effectief of zelfs schadelijk zijn.
- Interventies met RNR-principes behalen 15-35% minder recidive.
- Aan hoe meer principes er voldaan wordt, hoe effectiever de interventie.
Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafrecht (LIJ)
Een instrument in Nederland dat wordt gebruikt bij de beoordeling en afhandeling van
jeugdige verdachten en daders in het kader van het jeugdstrafrecht. Het LIJ is ontwikkeld om
professionals in het jeugdstrafrecht te ondersteunen bij het nemen van beslissingen over
interventies en straffen voor jeugdige overtreders.
, Meerdere instanties gebruiken het LIJ op verschillende momenten in het proces. De politie
voert een eerste selectie (Preselectie) uit bij de jongeren die geregistreerd worden bij hen. Dit
is een geautomatiseerde risicotaxatie en op basis daarvan wordt een risico-inschatting
gemaakt.
Bij de politie zijn er twee soorten taxaties:
1. Preselect Recidive: inschatting (/taxatie) van de kans dat jongeren in de toekomst
weer een delict plegen.
- Dit is een actuarieel instrument om bij de juiste risicotaxatie te komen kun je een
beslisboom doorlopen.
- Volgens een aantal vaste variabelen uit deze beslisboom wordt de kans op recidive
ingeschat.
Stap 1: onderscheid op basis van aantal
eerder geregistreerde delicten als
verdachte (hangt het sterkst samen met
recidive) Meer registraties → hogere
kans op recidive
Stap 2: onderscheid op basis van
geslacht. (alleen als er sprake is van
één eerder geregistreerd delict)
Jongens → hogere kans op recidive
Stap 3: onderscheid op basis van aantal
overige registraties in het politie
systeem (alleen als er sprake is van mannelijk geslacht) Meer registraties→
hogere kans op recidive
Kijken of een recidiverisico laag, midden of hoog is
- Risicogroepen 1 t/m 6 vormen een lage kans
- Risicogroepen 7 t/m 14 een middelmatige kans
- Risicogroepen 15 t/m 20 een hoge kans
2. Preselect Zorg: inschatting (/taxatie) van de kans op een zorgwekkende opgroei- en
opvoedingssituatie (vorm van kindermishandeling of getuige van huiselijk geweld).
- Ook dit is een actuarieel instrument in de vorm van een beslisboom.
Stap 1: onderscheid op basis van aantal registraties van huiselijke twist.
Huiselijke twist: Iets mildere vorm van huiselijk geweld.
Meer registraties→ hogere kans op kind onveiligheid
Stap 2:
- Indien registraties huiselijke twist: eerdere registraties van
zedendelicten. Meer registraties hogere kans op kind onveiligheid
- Indien geen registraties: aantal medebewoners registratie als verdachte.
Meer medebewoners verdachte hogere kans kind onveiligheid
