FYSIOTHERAPIE
Blok 1.2 – Bovenste Extremiteit
,INHOUDSOPGAVE
Standaard onderzoek ............................................................................................................................. 5
Inspectie ................................................................................................................................................ 5
palpatie ................................................................................................................................................. 5
Schouder (onderzoek) ........................................................................................................................... 6
Actief en passief bewegingsonderzoek ................................................................................................ 6
Tracties en translaties (glenohumeraal gewricht)................................................................................. 6
Tracties en translaties in liggende positie ......................................................................................... 7
Tracties en translaties in zittende positie .......................................................................................... 8
Tracties en translaties (AC-gewricht) ................................................................................................... 8
Tracties en translaties (SC-gewricht) ................................................................................................... 8
Mobiliteit van het scapula-thoracale glijvlak ......................................................................................... 9
Isometrische weerstandstesten ............................................................................................................ 9
Specifieke testen voor subacromiale klachten ................................................................................... 10
Neer impingement test .................................................................................................................... 10
Hawkins-Kennedy impingement test............................................................................................... 10
Reverse impingement sign ............................................................................................................. 10
Empty can (of Jobe) test ................................................................................................................. 10
Full can test ..................................................................................................................................... 10
Drop-arm test .................................................................................................................................. 11
Lag of spring back testen.................................................................................................................... 11
Lateral Rotation Lag Sign................................................................................................................ 11
External Rotation lag Sign .............................................................................................................. 11
Internal Rotation Lag Sign .............................................................................................................. 11
Glenohumerale stabiliteitstesten ........................................................................................................ 11
Apprehension test ........................................................................................................................... 11
Relocation en release test .............................................................................................................. 12
Load and shift test ........................................................................................................................... 12
Spierkrachttesten (MRC) .................................................................................................................... 12
Schouder (behandeling) ...................................................................................................................... 15
Passief angulaire technieken .............................................................................................................. 15
Actieve mobilisering in een open en gesloten keten .......................................................................... 15
Tracties en translaties ......................................................................................................................... 16
Mobilisering Scapulo-thorocale glijvlak............................................................................................... 17
Mobilisation with movement (pijndempend) ....................................................................................... 17
Anteflexie......................................................................................................................................... 18
Exorotatie ........................................................................................................................................ 18
Endorotatie ...................................................................................................................................... 18
Spierversterking (manuele weerstand) ............................................................................................... 18
Anteflexie schouder ......................................................................................................................... 18
Abductie schouder .......................................................................................................................... 18
1
, Exorotatie schouder ........................................................................................................................ 18
Endorotatie schouder ...................................................................................................................... 19
Flexie elleboog ................................................................................................................................ 19
Extensie elleboog ............................................................................................................................ 19
Spierfunctieverbetering bij MRC-2 ...................................................................................................... 19
Stabilisering schouder ........................................................................................................................ 20
Pijndemping d.m.v. manuele weerstand bij Rotatorcuffspieren ......................................................... 20
Elleboog (onderzoek) ........................................................................................................................... 21
Totale inspectie ................................................................................................................................... 21
Actief en passief bewegingsonderzoek .............................................................................................. 21
Tracties humero-radiaal/humero-ulnair .............................................................................................. 21
Translaties ter onderzoek humero-radiaire gewricht .......................................................................... 22
Flexie ............................................................................................................................................... 22
Extensie........................................................................................................................................... 22
Isometrische weerstandstesten .......................................................................................................... 22
Spierkrachttesten (MRC) .................................................................................................................... 22
Spierlengtetest .................................................................................................................................... 23
M. Biceps brachii ............................................................................................................................. 23
M. Triceps brachii ............................................................................................................................ 23
Mm. Extensor carpi radialis longus en brevis (Mill’s test) ............................................................... 24
Polsflexoren..................................................................................................................................... 24
Diagnostische testen epicondylalgia lateralis ..................................................................................... 24
Cozen’s test..................................................................................................................................... 24
Mill’s test.......................................................................................................................................... 24
Tennis Elbow test ............................................................................................................................ 24
Diagnostische testen epicondylalgia medialis .................................................................................... 24
Epicondylitis medialis ...................................................................................................................... 24
Elleboog (behandeling) ........................................................................................................................ 25
Passieve angulaire technieken in zit en lig ......................................................................................... 25
Actieve mobilisering ............................................................................................................................ 25
Pijndemping mobilisering .................................................................................................................... 26
Pijndemping middels MWM’s.............................................................................................................. 27
Flexie van de elleboog .................................................................................................................... 27
Extensie van de elleboog ................................................................................................................ 27
Epicondylalgia (lateralis of medialis) ............................................................................................... 27
Pijndemping middels oefeningen ........................................................................................................ 27
Stretching ............................................................................................................................................ 27
M. Extensor carpi ulnaris................................................................................................................. 27
Pronatoren van de onderarm .......................................................................................................... 27
Supinatoren van de onderarm ........................................................................................................ 28
Spierversterking door manuele weerstand ......................................................................................... 28
M. Brachialis en M. Biceps brachii .................................................................................................. 28
2
, M. Triceps brachii ............................................................................................................................ 28
Pronatoren van de onderarm .......................................................................................................... 28
Supinatoren van de onderarm ........................................................................................................ 28
Extensoren van de pols................................................................................................................... 28
Flexoren van de pols ....................................................................................................................... 29
Open en gesloten keten training ......................................................................................................... 29
Pols & hand (onderzoek) ..................................................................................................................... 30
Totale Inspectie................................................................................................................................... 30
Actief en passief bewegingsonderzoek .............................................................................................. 30
Tracties ter onderzoek ........................................................................................................................ 30
Translaties ter onderzoek ................................................................................................................... 31
Test integriteit TFCC ........................................................................................................................... 32
Provocatietest supinatie .................................................................................................................. 32
Provocatietest pronatie ................................................................................................................... 32
Spierlengtetest .................................................................................................................................... 32
Mm. Extensor carpi radialis longus en brevis (Mill’s test) ............................................................... 32
M. Extensor carpi ulnaris................................................................................................................. 33
Polsflexoren..................................................................................................................................... 33
Vingerextensoren ............................................................................................................................ 33
Vingerflexoren ................................................................................................................................. 33
Spierkrachttest (MRC) ........................................................................................................................ 33
Pols & hand (behandeling) .................................................................................................................. 37
Passief angulaire technieken .............................................................................................................. 37
Actieve mobilisering in een open keten .............................................................................................. 37
Pijndempende tracties en translaties.................................................................................................. 38
Stretching ............................................................................................................................................ 39
Polsextensoren ............................................................................................................................... 39
Polsflexoren..................................................................................................................................... 39
Vingerextensoren en vingerflexoren ............................................................................................... 39
Spierversterking (manuele of apparatieve weerstand) ....................................................................... 39
Polsmusculatuur .............................................................................................................................. 39
Intrinsieke handmusculatuur ........................................................................................................... 39
Duimmusculatuur ............................................................................................................................ 39
Cervicale wervelkolom (onderzoek) ................................................................................................... 40
Inspectie .............................................................................................................................................. 40
Actief en passief bewegingsonderzoek .............................................................................................. 40
Oriënterende testen arteria vertebralis ............................................................................................... 41
Kleyn en Nieuwenhuys.................................................................................................................... 41
Testen inklemmingen cervicale zenuwwortels ................................................................................... 41
Test van Spurling ............................................................................................................................ 41
Jackson compressie (rotatie) .......................................................................................................... 41
Tractie cervicale wervelkolom ............................................................................................................ 41
3
, Spierlengtetest .................................................................................................................................... 42
M. Erector spinae cervicalis ............................................................................................................ 42
M. Scalenii ....................................................................................................................................... 42
M. Sternocleidomastoideus ............................................................................................................. 42
M. Levator scapulae ........................................................................................................................ 42
M. Trapezius pars descendens ....................................................................................................... 42
M. Pectoralis major ......................................................................................................................... 43
M. Pectoralis minor ......................................................................................................................... 43
Isometrische weerstandstesten .......................................................................................................... 43
Cervicale wervelkolom (behandeling) ................................................................................................ 44
Passief angulaire technieken .............................................................................................................. 44
Actief angulaire technieken in ruglig ................................................................................................... 44
Pijndempende tractie en translaties ................................................................................................... 44
Spierfunctieverbetering diepe flexoren ............................................................................................... 45
Spierfunctieverbetering adductoren scapula ...................................................................................... 46
Stretching ............................................................................................................................................ 46
M. Erector spinae cervicalis ............................................................................................................ 46
M. Trapezius pars descendens ....................................................................................................... 46
M. Sternocleidomastoideus ............................................................................................................. 46
M. Levator scapulae ........................................................................................................................ 46
Mm. Scalenii .................................................................................................................................... 46
M. Pectoralis major en minor .......................................................................................................... 46
Biomechanisch counselen .................................................................................................................. 47
Subacromiale klachten ....................................................................................................................... 47
Subcapitale humerusfractuur (fase 1,2,3) .......................................................................................... 47
Frozen Shoulder ................................................................................................................................. 47
Nekklachten ........................................................................................................................................ 47
Epicondylalgia lateralis of medialis ..................................................................................................... 48
Laesie van het TFCC .......................................................................................................................... 48
Reumatoïde Artritis (RA)..................................................................................................................... 48
4
,STANDAARD ONDERZOEK
INSPECTIE
Tijdens de inspectie kijkt de therapeut naar de stand van het lichaam. Een inspectie kan
worden uitgevoerd op totaal, lokaal en functioneel niveau.
Totale inspectie: bij een totale inspectie wordt gekeken naar het hele lichaam.
Lokale inspectie: bij een lokale inspectie wordt ingezoomd op het gebied van de
klachten.
Totale inspectie Wervelcurvatuur (lordose/kyfose en scoliose)
Stand hoofd (pro- of retractie)
Schouderhoogte (asymmetrie)
Sleutelbenen (hoogte)
Carrying angle
Stand van het bekken (beenlengteverschil)
Luchtfiguur
Volume bovenbeen
Patella
Enkelhoogte
Voetcontact
Rotatie voeten
Stand breedte
Lokale inspectie Warmte
Zwelling
Huidverkleuringen
Spiertonus
Deformiteit/anatomische afwijkingen
Droge huid
Beharing
Asymmetrie tussen links en rechts
Functionele inspectie
Laat de patiënt minimaal vijf activiteiten demonstreren waar hij in de anamnese over “klaagt”,
bijvoorbeeld aankleden, tillen, verplaatsen, bovenhandse activiteiten, haarkammen,
enzovoort. Je beoordeelt de mechanische belasting (houding, duur en zwaarte activiteit),
vergelijkt links en rechts (kijk naar verschillen in bewegingsomvang en kwaliteit) en let op de
reacties van de patiënt.
PALPATIE
Bij palpatie wordt gekeken naar temperatuur, zwelling, tonus of standsafwijking. Je palpeert
hierbij voornamelijk met vier vingers. De duim wordt hierbij niet of minder gebruikt.
5
, SCHOUDER (ONDERZOEK)
ACTIEF EN PASSIEF BEWEGINGSONDERZOEK
Voer het actieve bewegingsonderzoek uit en geef aan of er al dan niet bewegingen beperkt
zijn. De patiënt maakt zelf de beweging. Je laat hem beginnen met de niet-aangedane zijde
en vergelijkt dit met de aangedane zijde.
In geval van bewegingsbeperkingen: benoem welke bewegingen beperkt zijn. Geef bij
de bewegingsbeperkingen aan in welke mate de bewegingen beperkt zijn. Vergelijk
hierbij de beide zijden.
Constateer of er al dan niet pijn optreedt bij het uitvoeren van de bewegingen. Geef bij
pijn aan bij welke bewegingen dit optreedt.
Beoordeel hoe de bewegingen worden uitgevoerd en geef de kwaliteit van de beweging
correct weer.
Tijdens het passieve bewegingsonderzoek beweegt de therapeut voor de patiënt. Je
begint aan de niet-aangedane zijde en vergelijkt dit met de aangedane zijde. Op het moment
dat je het onderzoek zittend uitvoert, is het van belang op te letten dat de patiënt rechtop zit.
Gebruik bij het passieve bewegingsonderzoek de juiste handvatting: mild en met zowel de
fixerende als werkende hand zo dicht mogelijk bij het gewricht. Benoem het eindgevoel
correct en stel vast of er al dan niet sprake is van een kapselpatroon. Geef daarnaast het
verschil tussen het actief en passief bewegingsonderzoek weer.
Bewegingsonderzoek
Beweging Uitvoering Bewegingsuitslag
Anteflexie Je houdt de patiënt zijn elleboog vast en 170-180 graden
fixeert de nek.
Retroflexie Je houdt de patiënt zijn elleboog vast en 50-60 graden
fixeert het schouderblad (glenohumeraal).
(Horizontale) Je gaat naast de patiënt staan, houdt zijn 50-75 graden
adductie elleboog gebogen en ondersteunt deze,
fixeert het scapula. De fixatie van de andere
kant van het lichaam gebeurt door de borst.
Abductie Je gaat achter de patiënt staan, houdt zijn 80-90 graden
onderarm vast, fixeert het acromion tot
ongeveer 90 graden. Je fixeert de andere
schouder en je laat abductie afmaken langs
het achterhoofd.
Exorotatie Je gaat achter de patiënt staan, pakt hem bij 80-90 graden
zijn elleboog. Zijn schouder zit vast tussen de
arm en heup.
Endorotatie Je gaat schuin achter de patiënt staan. Je 80-90 graden
pakt hem vast bij de elleboog, de arm van de
patiënt bevindt zich op de rug. De elleboog
steunt op het bovenbeen van de therapeut.
TRACTIES EN TRANSLATIES ( GLENOHUMERAAL GEWRICHT)
Kenmerken van het glenohumeraal gewricht
Resting position 40-55 abductie + 30 horizontale adductie + lichte exorotatie
Closed packed position Volledige abductie + exorotatie
Kapselpatroon Exorotatie abductie endorotatie
6