HOORCOLLEGES
Blok 1.2 – Bovenste Extremiteit
,INHOUDSOPGAVE
Medisch Biologisch ................................................................................................................................ 2
College 1 “Schoudergordel” .................................................................................................................. 2
College 2 “Subcapitale humerusfractuur” ............................................................................................. 5
College 3 “Klein pijntje” ......................................................................................................................... 9
College 4 “Cervicale wervelkolom” ..................................................................................................... 14
College 5 “Pezen en tendinopathie” ................................................................................................... 18
College 6 “Botfracturen en wondgenezing” ........................................................................................ 23
College 7 “Reumatoïde artritis” ........................................................................................................... 27
College 8 “Homeostase en het autonome zenuwstelsel” ................................................................... 30
College 9 “Integratie” .......................................................................................................................... 32
Fysiotherapeutische zorg .................................................................................................................... 35
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 35
College 2 “Zeven stap” ....................................................................................................................... 36
College 3 “Assessment”...................................................................................................................... 38
College 4 “Pijn en modulatie” ............................................................................................................. 40
College 5 “Bewegingstherapie” .......................................................................................................... 42
College 6 “Massage en pijnmodulatie” ............................................................................................... 45
College 7 “Screening” ......................................................................................................................... 48
Extra college 8 “Pijn” ........................................................................................................................... 49
Gedrag en communicatie .................................................................................................................... 54
College 1 “Anamnese” ........................................................................................................................ 54
College 2 “Persoonlijkheid” ................................................................................................................. 57
College 3 “Pijn” ................................................................................................................................... 60
Extra college 4 “Gedrag en communicatie” ........................................................................................ 62
1
,MEDISCH BIOLOGISCH
COLLEGE 1 “SCHOUDERGORDEL ”
Binnen de orthopedie behandelen we afwijkingen en ziekten van het steun- en
bewegingsapparaat. Dit is niet alleen nog maar gericht op kinderen.
De schouder
De bovenste extremiteit bestaat uit de clavicula, scapula, humerus, radius, ulna,
(meta)carpalen en phalangen. De schoudergordel bestaat uit de clavicula en het scapula
(zowel links en rechts).
Het schoudergewricht is een kogelgewricht. Belangrijke aanhechtingspunten voor spieren in
de schoudergordel zijn de tuberculum minor en major.
De gezamenlijke functie van het schouder- en ellebooggewricht is de positionering van de
hand in de ruimte. Hier zit een keerzijde aan: kwetsuur aan een van de beide gewrichten kan
overgaan in kwetsuur van het andere gewricht door aanpassing van bewegen.
Schoudergewrichten
Articulatio glenohumerale: het gewricht tussen
schouderblad en de humerus.
Articulatio acromio-claviculare (AC-gewricht): het
gewricht tussen het acromion en de clavicula. Dit is het glij-
gewricht voor het opheffen van de arm hoger dan
horizontaal. Door de clavicula houd je je bovenste
extremiteit lateraal.
Articulatio sterno-claviculare (SC-gewricht): het gewricht
tussen het sternum en het sleutelbeen. Dit is de enige
verbinding van de bovenste extremiteit met het axiale skelet.
Het gewrichtsoppervlak bestaat uit het caput humeri (humerus) en de fossa glenoidalis
(gewrichtskom). De kop van de bovenarm is veel groter dan de gewrichtskom. Dit leidt tot
veel mobiliteit, maar weinig stabiliteit.
Veel stabiliteit betekent weinig mobiliteit (art. coxae).
Veel mobiliteit betekent weinig stabiliteit (art. glenohumerale).
Het schoudercomplex
Om het schoudergewricht goed te kunnen laten functioneren is de beweeglijkheid van het
schouderblad belangrijk. Door het schouderblad te bewegen breng je de kom in de juiste
positie ten opzichte van de kop. Het schouderblad beweegt over de romp (de ribben), wat
inhoudt dat het heffen van de arm een goede bewegelijkheid vereist van de schouderkop, de
schouderkom (schouderblad en sleutelbeen), de ribben en de wervelkolom. Het
schoudercomplex verhoogt de mobiliteit, maar verlaagd daarentegen de stabiliteit.
Blessures
Clavicula fractuur: gebroken sleutelbeen. Bij een fractuur breekt hij vaak naar
buiten. Dit is gunstig, omdat belangrijke zenuwen/arteriën onder de clavicula door
lopen, waardoor deze niet beschadigd raken.
Dislocatie: uit de kom schieten van bijvoorbeeld de kop van de schouder.
2
,Synoviale gewricht
Het synoviale gewricht zorgt voor schokdemping en
flexibiliteit in het skelet. Het bestaat uit het:
Periosteum (botweefselvlies);
Ligamenten;
Gewrichtsholte (cavitas);
Gewrichtskraakbeen;
Gewrichtskapsel;
Capsula articularis:
- Capsula fibrosa (fibreus kapsel);
- Membrana synovialis (synoviaal membraan).
Het synoviale membraan is erg goed doorbloed en maakt synovia/synoviale vloeistof aan uit
bloedplasma. Dit is ook wel het smeermiddel voor het gewricht. Synovia is helder, a-cellulair
(er zijn nauwelijks cellen aanwezig) en erg viskeus (stroperig). Vergeleken met bloedplasma
is ongeveer 1/3de eiwit en er is evenveel glucose. Ongezonde synovia wordt waterig.
De vloeistof is stroperig doordat er erg grote moleculen aanwezig zijn in de vloeistof.
Proteoglycanen aggregaat maakt de synovia viskeus en zijn opgebouwd uit GAG’s.
Hyaluronzuur is nodig voor gezonde gewrichten.
Synovia is een filtraat van bloed waar vervolgens bepaalde bestanddelen aan toegevoegd
worden om het viskeus te maken. Synovia wordt door synoviale cellen in het synoviale
membraan gemaakt.
De functies van synovia zijn:
1. Het werkt als smeermiddel;
2. Het werkt ter schokdemping;
3. Het geeft voedingsstoffen voor kraakbeencellen.
Kraakbeen
De cellen van het kraakbeen wordt ook wel chondrocyten genoemd. De matrix (omhulsel) en
de spons worden aangemaakt door chondrocyten.
In het kraakbeen is geen bloedvoorziening aanwezig, waardoor chondrocyten hun
voedingsstoffen uit het synovia halen. Als het kraakbeen eenmaal kapot is, blijft dit ook
kapot. Bewegen is dan ook erg gezond voor kraakbeen. Synovia kan de cellen alleen maar
bereiken door te bewegen.
De functies van kraakbeen zijn:
1. Het werkt als beschermlaag voor onderliggend bot;
2. Het reduceert frictie tussen botstukken;
3. Het werkt ter schokdemping.
Spieren
Romp – schoudergordel: positionering en fixatie scapula en clavicula
Schoudergordel – arm: stabilisatie en beweging van de bovenarm.
Romp – arm: beweging bovenarm.
De belangrijkste abductoren van de bovenarm zijn de:
M. Deltoideus;
M. Supraspinatus.
3
, Rotator Cuff
De rotator cuff bestaat uit diepliggende spieren in de schoudergordel. Hij bestaat uit vier
pezen die samen een cuff vormen. Het zorgt voor endorotatie, exorotatie en stabiliteit. De
rotator cuff bestaat uit de:
M. Subscapularis;
M. Supraspinatus;
M. Infraspinatus;
M. Teres minor.
Door het aanspannen van de rotator cuff wordt de kop van de humerus in de kom getrokken
(centralisatie) en iets naar beneden getrokken (depressie). Stabilisatie is belangrijk voor de
diepliggende spieren van de schoudergordel, waardoor je kunt hangen, steunen en leunen.
SAPS (subacrominaal pijnsyndroom)
Pijnklachten onder het acromion kunnen ontstaan als gevolg
van een:
Peesontsteking;
Slijmbeursontsteking;
Tendinitis calcarea (= ophoping van kalk in de pees);
Labrum laesies (= scheur in het labrum).
Daarnaast kan SAPS ontstaan door een impingement. Dit ontstaat vaak door een verzwakte
supraspinatus of door een disfunctionele rotator cuff. Met name de functies depressie en
centralisatie van de humeruskop zijn hierbij aangedaan, doordat er meer wrijving bovenop is.
Alles wat de subacromiale ruimte verkleint, vergroot de kans op een impingement.
Risicofactoren voor het krijgen van SAPS
Directe factoren Indirecte factoren
Schade aan de rotator cuff De vorm van het acromion
Ontstekingen De aanwezigheid van osteofyten
Overbelasting Scheur in het labrum
Leeftijd
Een behandeling kan conservatief zijn (rust, pijn mijden en oefentherapie). Je kunt ook
pijnstillers innemen of je laten opereren.
4
Blok 1.2 – Bovenste Extremiteit
,INHOUDSOPGAVE
Medisch Biologisch ................................................................................................................................ 2
College 1 “Schoudergordel” .................................................................................................................. 2
College 2 “Subcapitale humerusfractuur” ............................................................................................. 5
College 3 “Klein pijntje” ......................................................................................................................... 9
College 4 “Cervicale wervelkolom” ..................................................................................................... 14
College 5 “Pezen en tendinopathie” ................................................................................................... 18
College 6 “Botfracturen en wondgenezing” ........................................................................................ 23
College 7 “Reumatoïde artritis” ........................................................................................................... 27
College 8 “Homeostase en het autonome zenuwstelsel” ................................................................... 30
College 9 “Integratie” .......................................................................................................................... 32
Fysiotherapeutische zorg .................................................................................................................... 35
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 35
College 2 “Zeven stap” ....................................................................................................................... 36
College 3 “Assessment”...................................................................................................................... 38
College 4 “Pijn en modulatie” ............................................................................................................. 40
College 5 “Bewegingstherapie” .......................................................................................................... 42
College 6 “Massage en pijnmodulatie” ............................................................................................... 45
College 7 “Screening” ......................................................................................................................... 48
Extra college 8 “Pijn” ........................................................................................................................... 49
Gedrag en communicatie .................................................................................................................... 54
College 1 “Anamnese” ........................................................................................................................ 54
College 2 “Persoonlijkheid” ................................................................................................................. 57
College 3 “Pijn” ................................................................................................................................... 60
Extra college 4 “Gedrag en communicatie” ........................................................................................ 62
1
,MEDISCH BIOLOGISCH
COLLEGE 1 “SCHOUDERGORDEL ”
Binnen de orthopedie behandelen we afwijkingen en ziekten van het steun- en
bewegingsapparaat. Dit is niet alleen nog maar gericht op kinderen.
De schouder
De bovenste extremiteit bestaat uit de clavicula, scapula, humerus, radius, ulna,
(meta)carpalen en phalangen. De schoudergordel bestaat uit de clavicula en het scapula
(zowel links en rechts).
Het schoudergewricht is een kogelgewricht. Belangrijke aanhechtingspunten voor spieren in
de schoudergordel zijn de tuberculum minor en major.
De gezamenlijke functie van het schouder- en ellebooggewricht is de positionering van de
hand in de ruimte. Hier zit een keerzijde aan: kwetsuur aan een van de beide gewrichten kan
overgaan in kwetsuur van het andere gewricht door aanpassing van bewegen.
Schoudergewrichten
Articulatio glenohumerale: het gewricht tussen
schouderblad en de humerus.
Articulatio acromio-claviculare (AC-gewricht): het
gewricht tussen het acromion en de clavicula. Dit is het glij-
gewricht voor het opheffen van de arm hoger dan
horizontaal. Door de clavicula houd je je bovenste
extremiteit lateraal.
Articulatio sterno-claviculare (SC-gewricht): het gewricht
tussen het sternum en het sleutelbeen. Dit is de enige
verbinding van de bovenste extremiteit met het axiale skelet.
Het gewrichtsoppervlak bestaat uit het caput humeri (humerus) en de fossa glenoidalis
(gewrichtskom). De kop van de bovenarm is veel groter dan de gewrichtskom. Dit leidt tot
veel mobiliteit, maar weinig stabiliteit.
Veel stabiliteit betekent weinig mobiliteit (art. coxae).
Veel mobiliteit betekent weinig stabiliteit (art. glenohumerale).
Het schoudercomplex
Om het schoudergewricht goed te kunnen laten functioneren is de beweeglijkheid van het
schouderblad belangrijk. Door het schouderblad te bewegen breng je de kom in de juiste
positie ten opzichte van de kop. Het schouderblad beweegt over de romp (de ribben), wat
inhoudt dat het heffen van de arm een goede bewegelijkheid vereist van de schouderkop, de
schouderkom (schouderblad en sleutelbeen), de ribben en de wervelkolom. Het
schoudercomplex verhoogt de mobiliteit, maar verlaagd daarentegen de stabiliteit.
Blessures
Clavicula fractuur: gebroken sleutelbeen. Bij een fractuur breekt hij vaak naar
buiten. Dit is gunstig, omdat belangrijke zenuwen/arteriën onder de clavicula door
lopen, waardoor deze niet beschadigd raken.
Dislocatie: uit de kom schieten van bijvoorbeeld de kop van de schouder.
2
,Synoviale gewricht
Het synoviale gewricht zorgt voor schokdemping en
flexibiliteit in het skelet. Het bestaat uit het:
Periosteum (botweefselvlies);
Ligamenten;
Gewrichtsholte (cavitas);
Gewrichtskraakbeen;
Gewrichtskapsel;
Capsula articularis:
- Capsula fibrosa (fibreus kapsel);
- Membrana synovialis (synoviaal membraan).
Het synoviale membraan is erg goed doorbloed en maakt synovia/synoviale vloeistof aan uit
bloedplasma. Dit is ook wel het smeermiddel voor het gewricht. Synovia is helder, a-cellulair
(er zijn nauwelijks cellen aanwezig) en erg viskeus (stroperig). Vergeleken met bloedplasma
is ongeveer 1/3de eiwit en er is evenveel glucose. Ongezonde synovia wordt waterig.
De vloeistof is stroperig doordat er erg grote moleculen aanwezig zijn in de vloeistof.
Proteoglycanen aggregaat maakt de synovia viskeus en zijn opgebouwd uit GAG’s.
Hyaluronzuur is nodig voor gezonde gewrichten.
Synovia is een filtraat van bloed waar vervolgens bepaalde bestanddelen aan toegevoegd
worden om het viskeus te maken. Synovia wordt door synoviale cellen in het synoviale
membraan gemaakt.
De functies van synovia zijn:
1. Het werkt als smeermiddel;
2. Het werkt ter schokdemping;
3. Het geeft voedingsstoffen voor kraakbeencellen.
Kraakbeen
De cellen van het kraakbeen wordt ook wel chondrocyten genoemd. De matrix (omhulsel) en
de spons worden aangemaakt door chondrocyten.
In het kraakbeen is geen bloedvoorziening aanwezig, waardoor chondrocyten hun
voedingsstoffen uit het synovia halen. Als het kraakbeen eenmaal kapot is, blijft dit ook
kapot. Bewegen is dan ook erg gezond voor kraakbeen. Synovia kan de cellen alleen maar
bereiken door te bewegen.
De functies van kraakbeen zijn:
1. Het werkt als beschermlaag voor onderliggend bot;
2. Het reduceert frictie tussen botstukken;
3. Het werkt ter schokdemping.
Spieren
Romp – schoudergordel: positionering en fixatie scapula en clavicula
Schoudergordel – arm: stabilisatie en beweging van de bovenarm.
Romp – arm: beweging bovenarm.
De belangrijkste abductoren van de bovenarm zijn de:
M. Deltoideus;
M. Supraspinatus.
3
, Rotator Cuff
De rotator cuff bestaat uit diepliggende spieren in de schoudergordel. Hij bestaat uit vier
pezen die samen een cuff vormen. Het zorgt voor endorotatie, exorotatie en stabiliteit. De
rotator cuff bestaat uit de:
M. Subscapularis;
M. Supraspinatus;
M. Infraspinatus;
M. Teres minor.
Door het aanspannen van de rotator cuff wordt de kop van de humerus in de kom getrokken
(centralisatie) en iets naar beneden getrokken (depressie). Stabilisatie is belangrijk voor de
diepliggende spieren van de schoudergordel, waardoor je kunt hangen, steunen en leunen.
SAPS (subacrominaal pijnsyndroom)
Pijnklachten onder het acromion kunnen ontstaan als gevolg
van een:
Peesontsteking;
Slijmbeursontsteking;
Tendinitis calcarea (= ophoping van kalk in de pees);
Labrum laesies (= scheur in het labrum).
Daarnaast kan SAPS ontstaan door een impingement. Dit ontstaat vaak door een verzwakte
supraspinatus of door een disfunctionele rotator cuff. Met name de functies depressie en
centralisatie van de humeruskop zijn hierbij aangedaan, doordat er meer wrijving bovenop is.
Alles wat de subacromiale ruimte verkleint, vergroot de kans op een impingement.
Risicofactoren voor het krijgen van SAPS
Directe factoren Indirecte factoren
Schade aan de rotator cuff De vorm van het acromion
Ontstekingen De aanwezigheid van osteofyten
Overbelasting Scheur in het labrum
Leeftijd
Een behandeling kan conservatief zijn (rust, pijn mijden en oefentherapie). Je kunt ook
pijnstillers innemen of je laten opereren.
4
