AVV|C1|Kwalitatief onderzoek
De basis: onderzoek cyclus
Ontwerpen – kwalitatief onderzoek
• Doelstelling
• Vraagstelling
• Theoretisch kader
• Onderzoeksopzet (neem ik mee in data verzamelen)
Doelstelling
➔ Verkennen van een onderzoeksveld waar nog weinig over bekend
is
➔ Beschrijven van emoties, perspectieven en sociale relaties
(betekenisgeving en machtsverhoudingen)
➔ Begrijpen van menselijk handelen in een bepaalde context
➔ ….
Met als achterliggend doel om:
➔ Kennis te verwerven, theorie te bouwen, verandering te brengen
Let op: het perspectief van respondenten staat in kwalitatief onderzoek vaak centraal:
➔ De manieren waarop zij betekenis geven aan de wereld
➔ De werkelijkheden die door hun handelen ontstaan
➔ Een fenomeen bestuderen in een natuurlijke context
Vraagstelling
Kwalitatieve onderzoeksvragen zijn meestal open, explorerend en holistisch geformuleerd.
Tegelijkertijd zijn ze meestal gericht op processen, ervaringen, strategieën, gevoelens... (Boer en
Evers, 2007).
Een balans vinden tussen open en gericht is lastig! Zie verder Mortelmans (2007).
➔ Hoe....
➔ Wat....
➔ Waarom....
, Wat is theorie?
Een samenhang van concepten en uitspraken over de manier waarop deze concepten zich tot elkaar
verhouden.
Doel is om beter te begrijpen hoe een bepaald aspect van (sociale) wereld werkt – om kennis te
verwerven (Becker, 1998).
Denk aan conceptuele raamwerken, modellen of hypothesen uit de wetenschappelijke literatuur.
Maar wat is een concept dan:
- Een zelfstandig naamwoord of werkwoord dat staat voor een verdere categorie of fenomeen
(Becker, 1998).
• Voorbeelden: stigma, sociale steun, macht, …
De rol van theoretische concepten
De rol en het gebruik van theoretische concepten kan verschillen in elk kwalitatief onderzoek.
Er zijn twee vraagstukken die betrekking hebben op de rol en plaats van theoretische concepten in
een kwalitatief onderzoek.
• Inductief vs Deductief
• Emic vs Etic
Etic: taal van de onderzoeker wanneer we het hebben over
bepaald handelen. Het jargon die wetenschapper kan gebruiken,
de interpretatie van de onderzoeker van gegeven informatie
door onderzochten. Dus staat los van referentiekader van
onderzoeker.
Emic: de manier hoe de onderzochte zelf betekenis geeft over
bepaald handelen. Perspectief van onderzochte.
In kwalitatief inductief onderzoek kijk je naar Emic, dus naar de betekenis die mensen geven aan iets. Kan
wel vanuit een bepaald idee of theorie, dus wel vanuit literatuur.
In kwalitatief deductief onderzoek wordt er gekeken naar Etic, dus toetsen van theorieën.
Spanningsvelden
- Tussen emic en etic: Je wilt mensen hun ervaringen centraal stellen, maar ook voortbouwen op
kennis wat er al is.
- Tussen inductief en deductief: je wilt eigenlijk het liefste helemaal openstaan voor de antwoorden
van de respondenten, zonder theorie van tevoren. Bij volledig deductief zijn onderzoekers te
gefocust op de theorie en staat men niet open voor de input van respondenten. Maar deductief
geeft wel bepaalde handvatten, waardoor je iets meer focus hebt. Hier moet je een balans tussen
vinden. Theorie kan houvast bieden om de interviews die je doet wel aan een concept te linken.
Sensitizing concepts: begrippen die niet helemaal duidelijk zijn en nog open staan voor invulling.
De basis: onderzoek cyclus
Ontwerpen – kwalitatief onderzoek
• Doelstelling
• Vraagstelling
• Theoretisch kader
• Onderzoeksopzet (neem ik mee in data verzamelen)
Doelstelling
➔ Verkennen van een onderzoeksveld waar nog weinig over bekend
is
➔ Beschrijven van emoties, perspectieven en sociale relaties
(betekenisgeving en machtsverhoudingen)
➔ Begrijpen van menselijk handelen in een bepaalde context
➔ ….
Met als achterliggend doel om:
➔ Kennis te verwerven, theorie te bouwen, verandering te brengen
Let op: het perspectief van respondenten staat in kwalitatief onderzoek vaak centraal:
➔ De manieren waarop zij betekenis geven aan de wereld
➔ De werkelijkheden die door hun handelen ontstaan
➔ Een fenomeen bestuderen in een natuurlijke context
Vraagstelling
Kwalitatieve onderzoeksvragen zijn meestal open, explorerend en holistisch geformuleerd.
Tegelijkertijd zijn ze meestal gericht op processen, ervaringen, strategieën, gevoelens... (Boer en
Evers, 2007).
Een balans vinden tussen open en gericht is lastig! Zie verder Mortelmans (2007).
➔ Hoe....
➔ Wat....
➔ Waarom....
, Wat is theorie?
Een samenhang van concepten en uitspraken over de manier waarop deze concepten zich tot elkaar
verhouden.
Doel is om beter te begrijpen hoe een bepaald aspect van (sociale) wereld werkt – om kennis te
verwerven (Becker, 1998).
Denk aan conceptuele raamwerken, modellen of hypothesen uit de wetenschappelijke literatuur.
Maar wat is een concept dan:
- Een zelfstandig naamwoord of werkwoord dat staat voor een verdere categorie of fenomeen
(Becker, 1998).
• Voorbeelden: stigma, sociale steun, macht, …
De rol van theoretische concepten
De rol en het gebruik van theoretische concepten kan verschillen in elk kwalitatief onderzoek.
Er zijn twee vraagstukken die betrekking hebben op de rol en plaats van theoretische concepten in
een kwalitatief onderzoek.
• Inductief vs Deductief
• Emic vs Etic
Etic: taal van de onderzoeker wanneer we het hebben over
bepaald handelen. Het jargon die wetenschapper kan gebruiken,
de interpretatie van de onderzoeker van gegeven informatie
door onderzochten. Dus staat los van referentiekader van
onderzoeker.
Emic: de manier hoe de onderzochte zelf betekenis geeft over
bepaald handelen. Perspectief van onderzochte.
In kwalitatief inductief onderzoek kijk je naar Emic, dus naar de betekenis die mensen geven aan iets. Kan
wel vanuit een bepaald idee of theorie, dus wel vanuit literatuur.
In kwalitatief deductief onderzoek wordt er gekeken naar Etic, dus toetsen van theorieën.
Spanningsvelden
- Tussen emic en etic: Je wilt mensen hun ervaringen centraal stellen, maar ook voortbouwen op
kennis wat er al is.
- Tussen inductief en deductief: je wilt eigenlijk het liefste helemaal openstaan voor de antwoorden
van de respondenten, zonder theorie van tevoren. Bij volledig deductief zijn onderzoekers te
gefocust op de theorie en staat men niet open voor de input van respondenten. Maar deductief
geeft wel bepaalde handvatten, waardoor je iets meer focus hebt. Hier moet je een balans tussen
vinden. Theorie kan houvast bieden om de interviews die je doet wel aan een concept te linken.
Sensitizing concepts: begrippen die niet helemaal duidelijk zijn en nog open staan voor invulling.
