2019
Leerlingen motiveren:
een onderzoek naar de
rol van leraren
SAMENVATTING
, Leerlingen motiveren: een onderzoek naar de rol van leraren
Hans Schuit
Iris de Vrieze
Peter Sleegers
In deze publicatie worden de belangrijkste bevindingen gepresenteerd uit een
literatuurstudie in opdracht van het Ruud de Moor Centrum naar ‘leraarfactoren in de
motivatie van leerlingen’. Meer specifiek luidde de vraagstelling:
Hoe kunnen leraren de motivatie van leerlingen beïnvloeden?
Uit de bestudeerde wetenschappelijke literatuur blijkt dat er, ondanks het
maatschappelijk belang van adequate oplossingen voor de motivatieproblematiek
van leerlingen, relatief weinig onderzoek is verricht naar de wijze waarop leraren de
motivatie van hun leerlingen kunnen bevorderen. Op grond van de beschikbare
literatuur zijn niet in alle opzichten eenduidige conclusies te trekken, maar het
algemene beeld dat de studie laat zien is dat leraren een positieve invloed kunnen
hebben op de motivatie van hun leerlingen.
Zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan
Een belangrijk theoretisch uitgangspunt van de studie is de zelfdeterminatietheorie
van Deci & Ryan. Deze theorie veronderstelt dat individuen gemotiveerd zijn voor
activiteiten zolang ze voldoende tegemoet worden gekomen in hun behoefte aan
zelfdeterminatie. Binnen de zelfdeterminatietheorie wordt onderscheid gemaakt
tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Van intrinsieke motivatie is sprake
wanneer personen activiteiten ondernemen omdat deze op zichzelf leuk of
interessant zijn om te doen. In het geval van extrinsieke motivatie doen mensen
dingen niet omdat ze deze activiteiten zelf plezierig of interessant vinden, maar
vanwege een waarde of nut buiten deze activiteit zelf.
Extrinsieke motivatie was lange tijd onderbelicht, omdat het binnen wetenschap en
samenleving als een inferieur soort motivatie werd beschouwd. Deci en Ryan
benadrukken het belang van extrinsieke motivatie voor het bestuderen van de
motivatie van leerlingen. Immers, het onderwijs bevat als maatschappelijk
georganiseerde socialisatie veel kenmerken van onvrijwilligheid, van leeractiviteiten
die door leerlingen verricht worden omwille van externe waarden en nut (‘belangrijk
voor later’; ‘bij een goed punt mag ik shoppen met mijn moeder’).
Leraren: intermediair maatschappelijke socialisatie – leerlingenmotivatie
Deci en Ryan onderscheiden een aantal vormen van extrinsieke motivatie binnen
een motivatiecontinuüm dat loopt van amotivatie naar intrinsieke motivatie, de meest
krachtige vorm van motivatie. De opgave voor het onderwijs is in termen van Deci en
Ryan de kunst om leerlingen die niet per se intrinsiek gemotiveerd zijn zodanig
extrinsiek te motiveren dat zij de waarde van het leren internaliseren en integreren in
hun persoonlijke waardesysteem. Deze vormen van extrinsieke motivatie
(‘internalisatie’ en ‘integratie’) komen dicht in de buurt van intrinsieke motivatie.
Leerlingen motiveren:
een onderzoek naar de
rol van leraren
SAMENVATTING
, Leerlingen motiveren: een onderzoek naar de rol van leraren
Hans Schuit
Iris de Vrieze
Peter Sleegers
In deze publicatie worden de belangrijkste bevindingen gepresenteerd uit een
literatuurstudie in opdracht van het Ruud de Moor Centrum naar ‘leraarfactoren in de
motivatie van leerlingen’. Meer specifiek luidde de vraagstelling:
Hoe kunnen leraren de motivatie van leerlingen beïnvloeden?
Uit de bestudeerde wetenschappelijke literatuur blijkt dat er, ondanks het
maatschappelijk belang van adequate oplossingen voor de motivatieproblematiek
van leerlingen, relatief weinig onderzoek is verricht naar de wijze waarop leraren de
motivatie van hun leerlingen kunnen bevorderen. Op grond van de beschikbare
literatuur zijn niet in alle opzichten eenduidige conclusies te trekken, maar het
algemene beeld dat de studie laat zien is dat leraren een positieve invloed kunnen
hebben op de motivatie van hun leerlingen.
Zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan
Een belangrijk theoretisch uitgangspunt van de studie is de zelfdeterminatietheorie
van Deci & Ryan. Deze theorie veronderstelt dat individuen gemotiveerd zijn voor
activiteiten zolang ze voldoende tegemoet worden gekomen in hun behoefte aan
zelfdeterminatie. Binnen de zelfdeterminatietheorie wordt onderscheid gemaakt
tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Van intrinsieke motivatie is sprake
wanneer personen activiteiten ondernemen omdat deze op zichzelf leuk of
interessant zijn om te doen. In het geval van extrinsieke motivatie doen mensen
dingen niet omdat ze deze activiteiten zelf plezierig of interessant vinden, maar
vanwege een waarde of nut buiten deze activiteit zelf.
Extrinsieke motivatie was lange tijd onderbelicht, omdat het binnen wetenschap en
samenleving als een inferieur soort motivatie werd beschouwd. Deci en Ryan
benadrukken het belang van extrinsieke motivatie voor het bestuderen van de
motivatie van leerlingen. Immers, het onderwijs bevat als maatschappelijk
georganiseerde socialisatie veel kenmerken van onvrijwilligheid, van leeractiviteiten
die door leerlingen verricht worden omwille van externe waarden en nut (‘belangrijk
voor later’; ‘bij een goed punt mag ik shoppen met mijn moeder’).
Leraren: intermediair maatschappelijke socialisatie – leerlingenmotivatie
Deci en Ryan onderscheiden een aantal vormen van extrinsieke motivatie binnen
een motivatiecontinuüm dat loopt van amotivatie naar intrinsieke motivatie, de meest
krachtige vorm van motivatie. De opgave voor het onderwijs is in termen van Deci en
Ryan de kunst om leerlingen die niet per se intrinsiek gemotiveerd zijn zodanig
extrinsiek te motiveren dat zij de waarde van het leren internaliseren en integreren in
hun persoonlijke waardesysteem. Deze vormen van extrinsieke motivatie
(‘internalisatie’ en ‘integratie’) komen dicht in de buurt van intrinsieke motivatie.
