Longitudinale patiënt week 2
Hematocriet (Ht) Relatieve volume van erytrocyten in het bloed. Bij mannen: 0,40-0,50. Bij
vrouwen 0,35-0,45. De bloedviscositeit neemt af naarmate de
hematocriet stijgt.
Hemoglobine (Hb) Zuurstof transporterende ijzerhoudende rode kleurstof in de erytrocyten,
die in de longen zuurstof opneemt en dit in lichaamsweefsels afgeeft.
Normaal voor mannen 8,6-10,9 mmol/L. Voor vrouwen normaal 7,4-9,6
mmol/L. Een molecuul Hb bestaat voor 94% uit een kern van globine
(eiwit) en voor 6% uit heem (ferroprotoporfyrine).
Trombocyten Kleine kernloze, schijfvormige bloedcel. Bloed van gezonde mensen bevat
(bloedplaatjes) 150.000-450.000 trombocyten/ml. De levensduur van een trombocyt in
het bloed bedraagt 5-11 dagen, daarna wordt deze in de lever, longen en
milt afgebroken. De in bloed circulerende trombocyten bevinden zich in
rusttoestand. Na contact met de oppervlakte van beschadigde vaten of
met diverse stollingsfactoren worden ze geactiveerd. Trombocyten zijn
van wezenlijk belang voor bloedstolling en hemostase.
Leukocyten Verzamelnaam voor alle soorten witte bloedcellen samen: granulocyten,
lymfocyten, monocyten, plasmacellen, megakaryocyten. Normaliter 4,0-
10,0 x 10^9 per liter bloed. Zij kunnen met behulp van CD-markers
worden onderscheiden wat betreft soort, differentiatie en activatie.
Fibrose Weefseldegeneratie met woekerende bindweefselvorming.
Child-Pughscore Indeling om de functionele reserve van de lever te bepalen; hierbij wordt
gelet op de serumconcentraties van bilirubine en albumine en de aan- of
afwezigheid van ascites.
1 punt 2 punten 3 punten
Totale <34 34-50 >50
bilirubine ≤2 mg/dL 2-3 mg/dL >3 mg/dL
(µmol/L)
Serum >3,5 2,8-3,5 <2,8
albumine
(g/dL)
INR <1,8 1,8-2,3 >2,3
Ascites Geen Mild (of Gemiddeld
onderdrukt tot erg (of
met refractair)
medicatie)
Hepatische Geen Graad I-II Graad III-IV
encefalopa
thie
Chronische leverziekte wordt geclassificeerd m.b.v. Child-Pugh klasse A-C
met behulp van de score van hierboven.
Punt Klasse 1- 2-
en jaarsoverle jaarsoverle
ving ving
5-6 A (lichte 100% 85%
leverfunctiestoornis)
, 7-9 B (matige 80% 60%
leverfunctiestoornis)
10- C (ernstige 45% 35%
15 leverfunctiestoornis)
Bilirubine Rode galkleurstof, afbraakproduct van hemoglobine. Bilirubine wordt in
de lever geconjugeerd met glucuronzuur tot diglucuronide. Verhoogde
waarden worden gevonden bij cholestatische leveraandoeningen.
Ascites Vochtophoping in de vrije buikholte.
Hepatische Chronische neuro-psychiatrische aandoening die ontstaat wanneer
encefalopathie bepaalde stoffen de hersenen bereiken zonder dat de lever er ontgiftend
op heeft kunnen werken.
ASAT Asparaataminotransferase (ASAT)is een enzym dat in veel cellen in ons
lichaam voorkomt, bij het kapot gaan van deze cellen komt de stof vrij in
de bloedbaan en is het te detecteren in het bloed. In de cellen zorgt het
enzym voor de omzetting van de aminozuren aspartaat in oxoglutaraat en
andersom. ASAT en ALAT worden als belangrijke onderzoeken
beschouwd om leverschade aan te tonen. De ASAT bevindt zich in de
lever en in het dwarsgestreept spierweefsel en kan dus ook duiden op
spierschade.
ALAT ALAT=alanineaminotransferase. Indien levercellen kapot gaan geldt vaak
ASAT>ALAT. ALAT lijkt nog iets specifieke voor de lever dan ASAT
waardoor een ASAT/ALAT-ratio kan worden berekend. Dit wordt gebruikt
om onderscheid in de stadia van leverbeschadiging te kunnen maken.
AF alkalisch fosfatase. Bevindt zich in het galwegepitheel en in het bot.
GGT gammaglutamyltransferase. Bevindt zich in het galwegepitheel.
Acidose Verstoring van het zuur-base-evenwicht door vermeerdering van zuur of
door verlies van alkali, kenbaar aan verlaging van de pH (<7,36)
LDH Lactaatdehydrogenase: enzym dat in verhoogde mate in het bloed
voorkomt, o.a. na een myocardinfarct.
1. Welke patiëntkenmerken heb je als apotheker nodig om de
dosering van oncolytica te controleren?
Naam, geboortedatum, BSN, ziekenhuisinformatiesysteemnummer
Gewicht en lengte -> hiermee kan het lichaamsoppervlak berekend worden.
Nierfunctie (MDRD/eGFR/serumcreatinine)
Genotypering DPD
Leverfunctie bilirubine en albumine -> Child pughscore berekenen.
2. Welke genotypering is bij FOLFOX van belang?
Fluorouracil (5-FU) wordt voor meer dan 80% door dihydropyrimidinedehydrogenase (DPD) omgezet
in de inactieve metaboliet dihydrofluorouracil. DPD is vooral aanwezig in de lever, maar ook in de
meeste andere weefsels. Een lagere metabole activiteit van DPD leidt tot verhoogde intracellulaire
concentraties van fluorodeoxyuridinemonofosfaat, de actieve metaboliet van fluorouracil en diens
prodrug capecitabine. Hierdoor neemt het risico op bijwerkingen als neutropenie, trombopenie en
‘hand-foot’-syndroom toe.
Variaties in het gen dat codeert voor het DPD-enzym kunnen leiden tot een verlaagde of afwezige
enzymactiviteit. De populatie kan in 5 fenotypen opgedeeld worden:
- Genactiviteitsscore 2: normale metabole capaciteit. 2 volledig actieve allelen.
Hematocriet (Ht) Relatieve volume van erytrocyten in het bloed. Bij mannen: 0,40-0,50. Bij
vrouwen 0,35-0,45. De bloedviscositeit neemt af naarmate de
hematocriet stijgt.
Hemoglobine (Hb) Zuurstof transporterende ijzerhoudende rode kleurstof in de erytrocyten,
die in de longen zuurstof opneemt en dit in lichaamsweefsels afgeeft.
Normaal voor mannen 8,6-10,9 mmol/L. Voor vrouwen normaal 7,4-9,6
mmol/L. Een molecuul Hb bestaat voor 94% uit een kern van globine
(eiwit) en voor 6% uit heem (ferroprotoporfyrine).
Trombocyten Kleine kernloze, schijfvormige bloedcel. Bloed van gezonde mensen bevat
(bloedplaatjes) 150.000-450.000 trombocyten/ml. De levensduur van een trombocyt in
het bloed bedraagt 5-11 dagen, daarna wordt deze in de lever, longen en
milt afgebroken. De in bloed circulerende trombocyten bevinden zich in
rusttoestand. Na contact met de oppervlakte van beschadigde vaten of
met diverse stollingsfactoren worden ze geactiveerd. Trombocyten zijn
van wezenlijk belang voor bloedstolling en hemostase.
Leukocyten Verzamelnaam voor alle soorten witte bloedcellen samen: granulocyten,
lymfocyten, monocyten, plasmacellen, megakaryocyten. Normaliter 4,0-
10,0 x 10^9 per liter bloed. Zij kunnen met behulp van CD-markers
worden onderscheiden wat betreft soort, differentiatie en activatie.
Fibrose Weefseldegeneratie met woekerende bindweefselvorming.
Child-Pughscore Indeling om de functionele reserve van de lever te bepalen; hierbij wordt
gelet op de serumconcentraties van bilirubine en albumine en de aan- of
afwezigheid van ascites.
1 punt 2 punten 3 punten
Totale <34 34-50 >50
bilirubine ≤2 mg/dL 2-3 mg/dL >3 mg/dL
(µmol/L)
Serum >3,5 2,8-3,5 <2,8
albumine
(g/dL)
INR <1,8 1,8-2,3 >2,3
Ascites Geen Mild (of Gemiddeld
onderdrukt tot erg (of
met refractair)
medicatie)
Hepatische Geen Graad I-II Graad III-IV
encefalopa
thie
Chronische leverziekte wordt geclassificeerd m.b.v. Child-Pugh klasse A-C
met behulp van de score van hierboven.
Punt Klasse 1- 2-
en jaarsoverle jaarsoverle
ving ving
5-6 A (lichte 100% 85%
leverfunctiestoornis)
, 7-9 B (matige 80% 60%
leverfunctiestoornis)
10- C (ernstige 45% 35%
15 leverfunctiestoornis)
Bilirubine Rode galkleurstof, afbraakproduct van hemoglobine. Bilirubine wordt in
de lever geconjugeerd met glucuronzuur tot diglucuronide. Verhoogde
waarden worden gevonden bij cholestatische leveraandoeningen.
Ascites Vochtophoping in de vrije buikholte.
Hepatische Chronische neuro-psychiatrische aandoening die ontstaat wanneer
encefalopathie bepaalde stoffen de hersenen bereiken zonder dat de lever er ontgiftend
op heeft kunnen werken.
ASAT Asparaataminotransferase (ASAT)is een enzym dat in veel cellen in ons
lichaam voorkomt, bij het kapot gaan van deze cellen komt de stof vrij in
de bloedbaan en is het te detecteren in het bloed. In de cellen zorgt het
enzym voor de omzetting van de aminozuren aspartaat in oxoglutaraat en
andersom. ASAT en ALAT worden als belangrijke onderzoeken
beschouwd om leverschade aan te tonen. De ASAT bevindt zich in de
lever en in het dwarsgestreept spierweefsel en kan dus ook duiden op
spierschade.
ALAT ALAT=alanineaminotransferase. Indien levercellen kapot gaan geldt vaak
ASAT>ALAT. ALAT lijkt nog iets specifieke voor de lever dan ASAT
waardoor een ASAT/ALAT-ratio kan worden berekend. Dit wordt gebruikt
om onderscheid in de stadia van leverbeschadiging te kunnen maken.
AF alkalisch fosfatase. Bevindt zich in het galwegepitheel en in het bot.
GGT gammaglutamyltransferase. Bevindt zich in het galwegepitheel.
Acidose Verstoring van het zuur-base-evenwicht door vermeerdering van zuur of
door verlies van alkali, kenbaar aan verlaging van de pH (<7,36)
LDH Lactaatdehydrogenase: enzym dat in verhoogde mate in het bloed
voorkomt, o.a. na een myocardinfarct.
1. Welke patiëntkenmerken heb je als apotheker nodig om de
dosering van oncolytica te controleren?
Naam, geboortedatum, BSN, ziekenhuisinformatiesysteemnummer
Gewicht en lengte -> hiermee kan het lichaamsoppervlak berekend worden.
Nierfunctie (MDRD/eGFR/serumcreatinine)
Genotypering DPD
Leverfunctie bilirubine en albumine -> Child pughscore berekenen.
2. Welke genotypering is bij FOLFOX van belang?
Fluorouracil (5-FU) wordt voor meer dan 80% door dihydropyrimidinedehydrogenase (DPD) omgezet
in de inactieve metaboliet dihydrofluorouracil. DPD is vooral aanwezig in de lever, maar ook in de
meeste andere weefsels. Een lagere metabole activiteit van DPD leidt tot verhoogde intracellulaire
concentraties van fluorodeoxyuridinemonofosfaat, de actieve metaboliet van fluorouracil en diens
prodrug capecitabine. Hierdoor neemt het risico op bijwerkingen als neutropenie, trombopenie en
‘hand-foot’-syndroom toe.
Variaties in het gen dat codeert voor het DPD-enzym kunnen leiden tot een verlaagde of afwezige
enzymactiviteit. De populatie kan in 5 fenotypen opgedeeld worden:
- Genactiviteitsscore 2: normale metabole capaciteit. 2 volledig actieve allelen.
