Lastgeving
§1. Gemeen recht
1. Constitutieve bestanddelen
Begrip: De lastgevingsovereenkomst is een (diensten)overeenkomst waarbij een persoon
(lasthebber) in hoofdzaak belast wordt om rechtshandelingen te stellen voor een ander (lastgever),
hetzij in zijn naam en voor zijn rekening (= onmiddellijke vertegenwoordiging), hetzij voor zijn
rekening, maar in eigen naam (= middellijke vertegenwoordiging).
Verschil met aanneming? Het voorwerp van een lastgevingsovereenkomst is in hoofdzaak het stellen
van rechtshandelingen. Bij aanneming verricht de aannemer in hoofdzaak materiële handelingen. Het
criterium hoofdzaak/bijzaak is niet zozeer kwantitatief, maar wel kwalitatief op te vatten. Om uit te
maken of materiële dan wel rechtshandelingen de hoofdzaak uitmaken, gaat het vooral om de meest
kenmerkende prestatie van de opdracht, en niet om het aantal: Zo kan het dus zijn dat wanneer een
lasthebber eerst een reeks materiële handelingen moet stellen, alvorens de rechtshandeling te
kunnen stellen, de overeenkomst toch een lastgeving is, aangezien de rechtshandeling de kern van
de opdracht is.
Ook een aannemingscontract kan gepaard gaan met een accessoire lastgeving bv. architect, makelaar
(zie cursus p. 462).
Middellijke en onmiddellijke vertegenwoordiging: zie cursus p. 462-463.
2. Kenmerken
1. Consensueel contract 2. Om niet of onder bezwarende titel, maar
vermoeden van kosteloosheid:
- Principe: Consensueel contract
- Vermoeden van kosteloosheid
De lastgeving is een consensueel contract. Een lastgeving kan mondeling of
behoudens professioneel of
stilzwijgend geschieden, wat kan blijken uit de uitvoering (1985 BW).
handelsrechtelijk mandaat
- Wet kan schriftelijke volmacht vereisen
1986 BW: kosteloosheid vermoed.
In talloze gevallen vereist de wet echter een schriftelijk mandaat bv. 728
Echter, een stilzwijgende overeenkomst van
Ger.W.
bezoldiging wordt onder meer vermoed, indien
- Authentieke volmacht een mandaat werd verleend aan een persoon
die dit beroepshalve uitoefent, evenals in
Soms moet de volmacht bij authentieke akte worden verleend bv. 733 BW, mandaten met een handelsrechtelijk karakter.
76 of tweede lid Hyp.W. In de praktijk heeft de lastgeving immers al lang
de sfeer van de gratis vriendendienst verlaten.
Wanneer het mandaat een rechtshandeling betreft die bij authentieke
akte moet geschieden (bv. schenking), rijst de vraag of het mandaat ook bij - Reduceerbaarheid excessieve
authentieke akte moet worden verleend. Er moet dan gepeild worden naar bezoldigingen
de oorzaak van de vormvereiste die de wetgever oplegt aan het
hoofdcontract: (1) toestemming beschermen = authentieke volmacht, (2) De vroegere kosteloosheid laat zijn sporen na.
openbaarmaking of vaste datum zeker stellen = niet noodzakelijk Het HvC oordeelt sinds 1851 dat een rechter de
authentiek. bezoldiging van een lasthebber die excessief is,
rekening houdend met de diensten, kan
Wanneer het gaat om volmachten die betrekking hebben op matigen. Deze rechtspraak doorbreekt de
rechtshandelingen die, met het oog op de tegenstelbaarheid aan derden, bindende kracht van de overeenkomst op een
1
op grond van 2, eerste lid in fine Hyp.W., moeten overgeschreven worden uiterst betwistbare basis, nl. dat lastgeving een
op het hypotheekkantoor, vereist art. 2 Hyp.W. een authentieke volmacht. vriendendienst zou zijn.
, 3. Bewijs
1. Onderscheid 2. Bewijs tussen 3. Bewijs t.o.v. derden:
partijen:
Binnen het bewijs met men een Onderscheid:
onderscheid maken tussen: Gemeenrechtelijke
- Bewijs door een derde:
bewijsregels.
- het bewijs van de
lastgevingsovereenkomst De originaliteit van Bewijs kan met alle middelen van recht. (In de
praktijk zal de voor-zichtige derde vooraf een
tussen de contractanten het lastgevings-recht
- het bewijs van de ligt hierin dat eens volmacht vragen.)
vertegenwoordigings- het bestaan van de - Bewijs tegen een derde:
bevoegdheid van de overeenkomst
lasthebber ten aanzien van bewezen is, de Derde kan het mandaat naderhand niet
de derde-medecontractant omvang van het ontkennen, wanneer noch de lasthebber noch de
(volmacht). mandaat vrij bewezen lastgever dit opwerpt en de derde niet de
kan worden. voorlegging van een volmacht heeft gevraagd bij
het contracteren.
4. Bekwaamheid lastgever
De lastgever moet de bekwaamheid bezitten die vereist is om de rechtshandeling zelf te verrichten,
aangezien de rechtshandeling juridisch geacht wordt te zijn verricht door de hem.
Op zich kan een lasthebber een contract met zichzelf sluiten in een dubbele hoedanigheid. Hier ligt
natuurlijk duidelijk een belangenconflict voor. Het HvC leidde dan ook uit 1596 BW een algemeen
rechtsbeginsel af, nl. dat het diegene die voor rekening van een ander rechtshandelingen moet
stellen verboden is op te treden als zijn tegenpartij. Dit verbod is van dwingend recht.
5. Verbintenissen van de lasthebber
- Middelenverbintenis vs resultaatsverbintenis
De uitvoering van het mandaat is een middelenverbintenis. Echter, dit belet niet dat bepaalde
verbintenissen van de lasthebber een resultaatsverbintenis inhouden bv. de verplichting om de
omvang, de finaliteit en de uitvoeringsmodaliteiten van het mandaat te respecteren. Relevante
artikelen: 1991, eerste lid en 1992.
- Plaatsvervanging van de lasthebber
Begrip: Plaatsvervanging veronderstelt dat de lasthebber iemand in zijn plaats stelt om de
vertegenwoordigingsopdracht geheel of gedeeltelijk verder te zetten, niet in naam en voor rekening
van de oorspronkelijke lasthebber, maar rechtstreeks in naam en voor rekening van de lastgever (<->
onderaanneming). Het is betwist of plaatsvervanging geoorloofd is indien dit niet uitdrukkelijk
toegelaten is in de overeenkomst.
1994, 2° = Culpa in eligendo
2
§1. Gemeen recht
1. Constitutieve bestanddelen
Begrip: De lastgevingsovereenkomst is een (diensten)overeenkomst waarbij een persoon
(lasthebber) in hoofdzaak belast wordt om rechtshandelingen te stellen voor een ander (lastgever),
hetzij in zijn naam en voor zijn rekening (= onmiddellijke vertegenwoordiging), hetzij voor zijn
rekening, maar in eigen naam (= middellijke vertegenwoordiging).
Verschil met aanneming? Het voorwerp van een lastgevingsovereenkomst is in hoofdzaak het stellen
van rechtshandelingen. Bij aanneming verricht de aannemer in hoofdzaak materiële handelingen. Het
criterium hoofdzaak/bijzaak is niet zozeer kwantitatief, maar wel kwalitatief op te vatten. Om uit te
maken of materiële dan wel rechtshandelingen de hoofdzaak uitmaken, gaat het vooral om de meest
kenmerkende prestatie van de opdracht, en niet om het aantal: Zo kan het dus zijn dat wanneer een
lasthebber eerst een reeks materiële handelingen moet stellen, alvorens de rechtshandeling te
kunnen stellen, de overeenkomst toch een lastgeving is, aangezien de rechtshandeling de kern van
de opdracht is.
Ook een aannemingscontract kan gepaard gaan met een accessoire lastgeving bv. architect, makelaar
(zie cursus p. 462).
Middellijke en onmiddellijke vertegenwoordiging: zie cursus p. 462-463.
2. Kenmerken
1. Consensueel contract 2. Om niet of onder bezwarende titel, maar
vermoeden van kosteloosheid:
- Principe: Consensueel contract
- Vermoeden van kosteloosheid
De lastgeving is een consensueel contract. Een lastgeving kan mondeling of
behoudens professioneel of
stilzwijgend geschieden, wat kan blijken uit de uitvoering (1985 BW).
handelsrechtelijk mandaat
- Wet kan schriftelijke volmacht vereisen
1986 BW: kosteloosheid vermoed.
In talloze gevallen vereist de wet echter een schriftelijk mandaat bv. 728
Echter, een stilzwijgende overeenkomst van
Ger.W.
bezoldiging wordt onder meer vermoed, indien
- Authentieke volmacht een mandaat werd verleend aan een persoon
die dit beroepshalve uitoefent, evenals in
Soms moet de volmacht bij authentieke akte worden verleend bv. 733 BW, mandaten met een handelsrechtelijk karakter.
76 of tweede lid Hyp.W. In de praktijk heeft de lastgeving immers al lang
de sfeer van de gratis vriendendienst verlaten.
Wanneer het mandaat een rechtshandeling betreft die bij authentieke
akte moet geschieden (bv. schenking), rijst de vraag of het mandaat ook bij - Reduceerbaarheid excessieve
authentieke akte moet worden verleend. Er moet dan gepeild worden naar bezoldigingen
de oorzaak van de vormvereiste die de wetgever oplegt aan het
hoofdcontract: (1) toestemming beschermen = authentieke volmacht, (2) De vroegere kosteloosheid laat zijn sporen na.
openbaarmaking of vaste datum zeker stellen = niet noodzakelijk Het HvC oordeelt sinds 1851 dat een rechter de
authentiek. bezoldiging van een lasthebber die excessief is,
rekening houdend met de diensten, kan
Wanneer het gaat om volmachten die betrekking hebben op matigen. Deze rechtspraak doorbreekt de
rechtshandelingen die, met het oog op de tegenstelbaarheid aan derden, bindende kracht van de overeenkomst op een
1
op grond van 2, eerste lid in fine Hyp.W., moeten overgeschreven worden uiterst betwistbare basis, nl. dat lastgeving een
op het hypotheekkantoor, vereist art. 2 Hyp.W. een authentieke volmacht. vriendendienst zou zijn.
, 3. Bewijs
1. Onderscheid 2. Bewijs tussen 3. Bewijs t.o.v. derden:
partijen:
Binnen het bewijs met men een Onderscheid:
onderscheid maken tussen: Gemeenrechtelijke
- Bewijs door een derde:
bewijsregels.
- het bewijs van de
lastgevingsovereenkomst De originaliteit van Bewijs kan met alle middelen van recht. (In de
praktijk zal de voor-zichtige derde vooraf een
tussen de contractanten het lastgevings-recht
- het bewijs van de ligt hierin dat eens volmacht vragen.)
vertegenwoordigings- het bestaan van de - Bewijs tegen een derde:
bevoegdheid van de overeenkomst
lasthebber ten aanzien van bewezen is, de Derde kan het mandaat naderhand niet
de derde-medecontractant omvang van het ontkennen, wanneer noch de lasthebber noch de
(volmacht). mandaat vrij bewezen lastgever dit opwerpt en de derde niet de
kan worden. voorlegging van een volmacht heeft gevraagd bij
het contracteren.
4. Bekwaamheid lastgever
De lastgever moet de bekwaamheid bezitten die vereist is om de rechtshandeling zelf te verrichten,
aangezien de rechtshandeling juridisch geacht wordt te zijn verricht door de hem.
Op zich kan een lasthebber een contract met zichzelf sluiten in een dubbele hoedanigheid. Hier ligt
natuurlijk duidelijk een belangenconflict voor. Het HvC leidde dan ook uit 1596 BW een algemeen
rechtsbeginsel af, nl. dat het diegene die voor rekening van een ander rechtshandelingen moet
stellen verboden is op te treden als zijn tegenpartij. Dit verbod is van dwingend recht.
5. Verbintenissen van de lasthebber
- Middelenverbintenis vs resultaatsverbintenis
De uitvoering van het mandaat is een middelenverbintenis. Echter, dit belet niet dat bepaalde
verbintenissen van de lasthebber een resultaatsverbintenis inhouden bv. de verplichting om de
omvang, de finaliteit en de uitvoeringsmodaliteiten van het mandaat te respecteren. Relevante
artikelen: 1991, eerste lid en 1992.
- Plaatsvervanging van de lasthebber
Begrip: Plaatsvervanging veronderstelt dat de lasthebber iemand in zijn plaats stelt om de
vertegenwoordigingsopdracht geheel of gedeeltelijk verder te zetten, niet in naam en voor rekening
van de oorspronkelijke lasthebber, maar rechtstreeks in naam en voor rekening van de lastgever (<->
onderaanneming). Het is betwist of plaatsvervanging geoorloofd is indien dit niet uitdrukkelijk
toegelaten is in de overeenkomst.
1994, 2° = Culpa in eligendo
2
