Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
Week 6 Hoe maken we onderwijs passend voor iedereen?
Leerdoelen
1. Je kunt de verschillende leerlingvolgsystemen, die in het Nederlandse
onderwijssysteem gebruikt worden, uitleggen en hun doelen benoemen;
2. Je kunt het concept ‘Passend Onderwijs’ uitleggen en toepassen op diverse
casussen van leerlingen;
3. Je begrijpt welke veranderingen er per augustus 2014 zijn ingezet omtrent de wet
Passend Onderwijs;
4. Je kunt de wet Passend Onderwijs uitleggen en je begrijpt wat dat betekent voor
leerlingen en leerkrachten;
5. Je verwerft kennis over de verschillende kindfactoren die het onderwijs beïnvloeden
en je kunt deze kennis toepassen op diverse casussen;
6. Je kunt de ondersteuningsbehoeften van een leerkracht in kaart brengen aan de
hand van de onderwijsbehoeften van een leerling.
Hoorcollege 6
1
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
Van context naar kind
Het kind binnen het onderwijs
Onderwijsbehoeften van het kind
Hoe maken we het onderwijs passend voor ieder kind
Doelen van het onderwijs in Nederland
‘Wat is goed onderwijs’ blijft centraal staan
Belangrijk blijft: multiperspectiviteit Biesta
- Kwalificatie
Kennis en vakspecifieke vaardigheden
o In stand houden economie
o Persoonlijke doelen nastreven
o Op eigen benen kunnen staan
- Socialisatie
Normen, waarden, praktijken en tradities
o In stand houden van de democratie
o Gemeenschapsvorming
- Persoonsvorming
Eigen ontwikkeling in relatie tot de ander en de wereld
o Identiteitsontwikkeling
o Betekenisvol, motivatie, autonomie
o Mogelijkheid tot verandering
Wet Passend Onderwijs
De zorgplicht voor scholen is ingevoerd per 1 augustus 2014:
Voor jeugdigen die niet terecht kunnen op de school waar zij zich hebben aangemeld, die
school heeft wel de verplichting heeft om binnen het samenwerkingsverband een andere
school te vinden
o Schoolbesturen in het primair en voorgezet onderwijs worden verplicht om
samenwerkingsverbanden te vormen speciaal onderwijs moet hiervan deel
uitmaken REC’s worden afgeschaft
o Ondersteuningsmiddelen voor regulier en speciaal onderwijs worden
gebudgetteerd en verdeeld door het samenwerkingsverband zelf criteria
vaststellen
Overheid wil met PO bereiken dat:
- Alle kinderen krijgen passende plek in het onderwijs
te veel kinderen thuis
- Een kind gaat als dat kan naar een gewone school
- Een kind gaat naar speciaal onderwijs als intensieve begeleiding nodig is
- Scholen hebben de mogelijkheden voor ondersteuning op maat
- De mogelijkheden en de onderwijsbehoefte van het kind zijn bepalend, niet de
beperkingen
- Kinderen komen niet langdurig meer thuis te zitten
Speciaal basisonderwijs (SBO)
- Valt onder Wet Primair Onderwijs (onderdeel regulier onderwijs)
- Voor kinderen met relatief lichte ondersteuningsvraag
- Dezelfde kerndoelen als regulier onderwijs, eindtoets (nog) niet verplicht
- Kan duren tot 14 jaar
- Kleinere klassen, meer specialistische kennis
Speciaal onderwijs (SO en SVO)
2
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
- Valt onder Wet Expertisecentra (geen onderdeel regulier onderwijs)
- Voor kinderen met zwaardere ondersteuningsvraag
- Andere kerndoelen: leergebiedoverstijgend, (nog) niet verplicht
4 clusters in speciaal onderwijs:
- Cluster 1:
blinde, slechtziende kinderen
- Cluster 2:
dove, slechthorende kinderen, kinderen met communicatiestoornis
- Cluster 3:
motorisch gehandicapte, verstandelijk gehandicapte en langdurig zieke kinderen
- Cluster 4:
kinderen met psychische stoornissen en gedragsproblemen
Wat ging eraan vooraf?
1922: Weer Samen Naar School
- WSNS-samenwerkingsverbanden reguliere scholen en SBO
- Doorverwijzen naar SBO duur
- SBO kleiner positief
- Regulier onderwijs op maat bleef uit negatief
2003: LGF (rugzakje)
- Keuze ouders: reguliere school kan zorg inkopen of kind kan naar sbo
- Diagnosedruk negatief
- Sterke toename leerlingen met diagnose, met name cluster 4 negatief
- Aanvragen geld lage drempel
Regionale Expertise Centra
(Opgeheven sinds Wet Passend Onderwijs)
- Samenwerking van verschillende SBO in de regio (per cluster)
- Indicatiestelling
- Ondersteuning van ouders
- Ambulante begeleiding
Tijd voor een nieuw beleid
- Diagnosedruk
- Veel kinderen zitten thuis/staan op wachtlijst
- Bureaucratie rondom indicatiestelling
- Duur (veel doorverwijzingen), geld kwam niet in de klas terecht
- Onvoldoende afstemming en samenwerking met jeugdzorg
Hoe werkt Passend Onderwijs?
1. Zorgplicht nu bij scholen
Basiszorg ligt bij school zelf; extra begeleiding (specifiek)
Doel: ouders minder rondshoppen en minder kinderen thuis
Stand van zaken:
- Scholen rommelen met zorgplicht?
- Minder kinderen thuis
Uitdagingen: rol van ouders
2. Ieder SWV eigen zak met geld
Doel: eerlijkere verdeling van beschikbare middelen per regio verdelen in verhouding
met aantal leerlingen
Stand van zaken:
3
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
- 152 samenwerkingsverbanden
- kostenbeheersing op landelijk niveau, schoolbesturen controleren elkaar binnen SWV
Uitdaging: onduidelijkheid waar geld naartoe gaat
3. Landelijke indicatiestelling weg
Doel: noodzaak tot labelen van kinderen vervalt
Stand van zaken: SWV ervaren vrijheid
Uitdagingen:
- grote verschillen tussen SWV’s
- nog vaak denken in diagnoses
Toelaatbaarheidsverklaring
Stand van zaken
Gestelde doelen:
- Verbeteren van de onderwijskwaliteit
Ondersteuning aan kinderen met speciale zorgbehoeften moet beter, onder andere met
behulp van handelingsgerichte diagnostiek
- Ondersteuning aan kinderen met speciale zorgbehoeften moet beter
Handelingsgerichte Diagnostiek
- Onderwijszorgstructuur transparant
Landelijk dekkende structuur regionale netwerken komen
- De kwaliteit van pabo’s en lerarenopleidingen moet beter
Nieuwe leerkrachten adequaat kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen
(differentiatie)
Passend Onderwijs: Onderzoek
Het NRO- onderzoeksprogramma Evaluatie Passend Onderwijs (2014-2020) evalueert de
invoering van Passend Onderwijs op beleids- en praktijkaspecten.
4
Week 6 Hoe maken we onderwijs passend voor iedereen?
Leerdoelen
1. Je kunt de verschillende leerlingvolgsystemen, die in het Nederlandse
onderwijssysteem gebruikt worden, uitleggen en hun doelen benoemen;
2. Je kunt het concept ‘Passend Onderwijs’ uitleggen en toepassen op diverse
casussen van leerlingen;
3. Je begrijpt welke veranderingen er per augustus 2014 zijn ingezet omtrent de wet
Passend Onderwijs;
4. Je kunt de wet Passend Onderwijs uitleggen en je begrijpt wat dat betekent voor
leerlingen en leerkrachten;
5. Je verwerft kennis over de verschillende kindfactoren die het onderwijs beïnvloeden
en je kunt deze kennis toepassen op diverse casussen;
6. Je kunt de ondersteuningsbehoeften van een leerkracht in kaart brengen aan de
hand van de onderwijsbehoeften van een leerling.
Hoorcollege 6
1
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
Van context naar kind
Het kind binnen het onderwijs
Onderwijsbehoeften van het kind
Hoe maken we het onderwijs passend voor ieder kind
Doelen van het onderwijs in Nederland
‘Wat is goed onderwijs’ blijft centraal staan
Belangrijk blijft: multiperspectiviteit Biesta
- Kwalificatie
Kennis en vakspecifieke vaardigheden
o In stand houden economie
o Persoonlijke doelen nastreven
o Op eigen benen kunnen staan
- Socialisatie
Normen, waarden, praktijken en tradities
o In stand houden van de democratie
o Gemeenschapsvorming
- Persoonsvorming
Eigen ontwikkeling in relatie tot de ander en de wereld
o Identiteitsontwikkeling
o Betekenisvol, motivatie, autonomie
o Mogelijkheid tot verandering
Wet Passend Onderwijs
De zorgplicht voor scholen is ingevoerd per 1 augustus 2014:
Voor jeugdigen die niet terecht kunnen op de school waar zij zich hebben aangemeld, die
school heeft wel de verplichting heeft om binnen het samenwerkingsverband een andere
school te vinden
o Schoolbesturen in het primair en voorgezet onderwijs worden verplicht om
samenwerkingsverbanden te vormen speciaal onderwijs moet hiervan deel
uitmaken REC’s worden afgeschaft
o Ondersteuningsmiddelen voor regulier en speciaal onderwijs worden
gebudgetteerd en verdeeld door het samenwerkingsverband zelf criteria
vaststellen
Overheid wil met PO bereiken dat:
- Alle kinderen krijgen passende plek in het onderwijs
te veel kinderen thuis
- Een kind gaat als dat kan naar een gewone school
- Een kind gaat naar speciaal onderwijs als intensieve begeleiding nodig is
- Scholen hebben de mogelijkheden voor ondersteuning op maat
- De mogelijkheden en de onderwijsbehoefte van het kind zijn bepalend, niet de
beperkingen
- Kinderen komen niet langdurig meer thuis te zitten
Speciaal basisonderwijs (SBO)
- Valt onder Wet Primair Onderwijs (onderdeel regulier onderwijs)
- Voor kinderen met relatief lichte ondersteuningsvraag
- Dezelfde kerndoelen als regulier onderwijs, eindtoets (nog) niet verplicht
- Kan duren tot 14 jaar
- Kleinere klassen, meer specialistische kennis
Speciaal onderwijs (SO en SVO)
2
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
- Valt onder Wet Expertisecentra (geen onderdeel regulier onderwijs)
- Voor kinderen met zwaardere ondersteuningsvraag
- Andere kerndoelen: leergebiedoverstijgend, (nog) niet verplicht
4 clusters in speciaal onderwijs:
- Cluster 1:
blinde, slechtziende kinderen
- Cluster 2:
dove, slechthorende kinderen, kinderen met communicatiestoornis
- Cluster 3:
motorisch gehandicapte, verstandelijk gehandicapte en langdurig zieke kinderen
- Cluster 4:
kinderen met psychische stoornissen en gedragsproblemen
Wat ging eraan vooraf?
1922: Weer Samen Naar School
- WSNS-samenwerkingsverbanden reguliere scholen en SBO
- Doorverwijzen naar SBO duur
- SBO kleiner positief
- Regulier onderwijs op maat bleef uit negatief
2003: LGF (rugzakje)
- Keuze ouders: reguliere school kan zorg inkopen of kind kan naar sbo
- Diagnosedruk negatief
- Sterke toename leerlingen met diagnose, met name cluster 4 negatief
- Aanvragen geld lage drempel
Regionale Expertise Centra
(Opgeheven sinds Wet Passend Onderwijs)
- Samenwerking van verschillende SBO in de regio (per cluster)
- Indicatiestelling
- Ondersteuning van ouders
- Ambulante begeleiding
Tijd voor een nieuw beleid
- Diagnosedruk
- Veel kinderen zitten thuis/staan op wachtlijst
- Bureaucratie rondom indicatiestelling
- Duur (veel doorverwijzingen), geld kwam niet in de klas terecht
- Onvoldoende afstemming en samenwerking met jeugdzorg
Hoe werkt Passend Onderwijs?
1. Zorgplicht nu bij scholen
Basiszorg ligt bij school zelf; extra begeleiding (specifiek)
Doel: ouders minder rondshoppen en minder kinderen thuis
Stand van zaken:
- Scholen rommelen met zorgplicht?
- Minder kinderen thuis
Uitdagingen: rol van ouders
2. Ieder SWV eigen zak met geld
Doel: eerlijkere verdeling van beschikbare middelen per regio verdelen in verhouding
met aantal leerlingen
Stand van zaken:
3
, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 6
- 152 samenwerkingsverbanden
- kostenbeheersing op landelijk niveau, schoolbesturen controleren elkaar binnen SWV
Uitdaging: onduidelijkheid waar geld naartoe gaat
3. Landelijke indicatiestelling weg
Doel: noodzaak tot labelen van kinderen vervalt
Stand van zaken: SWV ervaren vrijheid
Uitdagingen:
- grote verschillen tussen SWV’s
- nog vaak denken in diagnoses
Toelaatbaarheidsverklaring
Stand van zaken
Gestelde doelen:
- Verbeteren van de onderwijskwaliteit
Ondersteuning aan kinderen met speciale zorgbehoeften moet beter, onder andere met
behulp van handelingsgerichte diagnostiek
- Ondersteuning aan kinderen met speciale zorgbehoeften moet beter
Handelingsgerichte Diagnostiek
- Onderwijszorgstructuur transparant
Landelijk dekkende structuur regionale netwerken komen
- De kwaliteit van pabo’s en lerarenopleidingen moet beter
Nieuwe leerkrachten adequaat kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen
(differentiatie)
Passend Onderwijs: Onderzoek
Het NRO- onderzoeksprogramma Evaluatie Passend Onderwijs (2014-2020) evalueert de
invoering van Passend Onderwijs op beleids- en praktijkaspecten.
4
