Planologie SV eerste tentamen
HC 1. Tuna:
- Planoloog: observeert zichtbare en onzichtbare ruimtelijke/ sociale/ economische/
culturele elementen in de stad sociale/ politieke/ economische verandering door
ruimtelijke interventies
- Vormt sociale en fysieke infrastructuur
- Herverdeelt kapitaal in de stad
- critical constructive thinker: geeft niet alleen kritiek, maar biedt ook oplossingen
- Planners hebben hier ook theoretische kennis voor nodig
- Planners hebben instrumenten om het publieke belang te behartigen
- Sociaal geograaf: ingrediënten: analyse van de stad
- Planoloog: kookt maaltijd met ingrediënten: oplossingen/ beslissingen/ organisatie/
vormen/ ontwerpen van of in de stad
- 40 (affordable)/ 40 (sociaal)/ 20 (luxe)
HC2. Zef Hemel geschiedenis planning
- Alle ruimtelijke planning is politiek
- Stromingen planologie: Marcuse
1. Technocratisch/ dienende planning: beleidsmakers beslissen aan de hand van adviezen
van experts
wetenschappelijke planning
Van de stad een zo efficiënt mogelijk draaiende machine maken
VB. algemeen uitbreidingsplan Amsterdam 1935/ Bijlmermeer: chirurgen van de stad,
demografische voorspellingen, de betonnen droom
ontwerpgerichte/ designer planning (uiterste)
Het proces is niet belangrijk: het draaide om de roem/ geld/ macht voor de planners
(stararchitects)
VB Moskou wordt verdubbeld, want de stad groeit heel snel 2012
VB IJ-oevers Amsterdam 1992, Rem Koolhaas pakte iedereen in met zijn maquette,
uiteindelijk gaat het plan niet door en regelt de gemeente het zelf
contractuele planning
Probleem oplossen: de planners zijn dienend aan de opdrachtgevers
VB vernieuwing centrum van Emmen 2015
proces planning (uiterste)
Fases die je moet doorlopen:
VB infrastructuurplanning (afspraken)
Kenmerken:
- Oplossingsgericht
- Efficiency is het hoogste doel
- Civiele techniek als middel
- Harmonie als resultaat
- Ethiek (normen en waarden) speelt geen rol
- Geen betrokkenheid burgers
- professioneel
1
, 2. Hervormingsgerichte planning (mindere deel)
Kenmerken:
- Gericht op maatschappelijke verandering
- Gebaseerd op sociale waarden
- Maar: met beperkte diepgang/ reikwijdte en participatie burgers
- Niet leidend tot fundamentele verandering
- Doel is algemene menselijke welvaart
- Geen sustainable planning, want planning is altijd sustainable (altijd gebouwd met blik
op de toekomst)
VB. Central Park New York: NY was een grote vieze chaos, dus Olmsted ontwierp een
park waarin het water gezuiverd werd (kunstmatig landschap) schoon drinkwater en
natuur in het vieze NY (was voor iedereen fijn)
niet dienend, maar aansprekend (ethiek)
VB. Highline in New York: oude spoorweg werd omgebouwd tot park buurt werd
beter, er werd weer in geïnvesteerd, want het was een louche buurt
Uiteindelijk nam de markt het over, terwijl die aanvankelijk werd geprobeerd in te bedden
(ironie)
VB. Spaarndammerbuurt Amsterdam: burgers bouwden hun eigen huisvestigingen met
woningbouwcoöperaties: voor arbeiders: idealistisch
3. Sociaal rechtvaardige planning
ethische planning
Planning gericht op rechtvaardigheid: ethisch verantwoord
VB Just City planning van Fainstein
buurtgerichte planning
Utopisch + reform
VB Nieuwmarkt gesloopt 1971: er ontstaat opstand, waarna de bewoners zelf de buurt
gaan inrichten met een planoloog
radicale planning
Social justice planning + het eerlijk verdelen van macht
utopische planning
Doel is ideal end states
- Design utopias: idealen van een perfecte maatschappij, maar het maakt niet uit hoe die
eruit ziet
- Symbolic utopias (proces): gebruikt de vorm van de huidige gebouwde omgeving om
sociale concepten van zo’n stad te laten zien
- Physical utopias (product): vormen van de gebouwde omgeving definiëren om het
gewenste ideaal erin te verwerken
VB: To-morrow Ebenezer Howard: ideale regionale stad: steden afbreken en opnieuw
beginnen
Punten van de ster: steden, daartussenin infrastructuur en landbouw
Kenmerken:
- Activistisch
- Directe confrontatie met de macht
- Besluitvorming van onderop: bottem-up
- Niet professioneel
2
HC 1. Tuna:
- Planoloog: observeert zichtbare en onzichtbare ruimtelijke/ sociale/ economische/
culturele elementen in de stad sociale/ politieke/ economische verandering door
ruimtelijke interventies
- Vormt sociale en fysieke infrastructuur
- Herverdeelt kapitaal in de stad
- critical constructive thinker: geeft niet alleen kritiek, maar biedt ook oplossingen
- Planners hebben hier ook theoretische kennis voor nodig
- Planners hebben instrumenten om het publieke belang te behartigen
- Sociaal geograaf: ingrediënten: analyse van de stad
- Planoloog: kookt maaltijd met ingrediënten: oplossingen/ beslissingen/ organisatie/
vormen/ ontwerpen van of in de stad
- 40 (affordable)/ 40 (sociaal)/ 20 (luxe)
HC2. Zef Hemel geschiedenis planning
- Alle ruimtelijke planning is politiek
- Stromingen planologie: Marcuse
1. Technocratisch/ dienende planning: beleidsmakers beslissen aan de hand van adviezen
van experts
wetenschappelijke planning
Van de stad een zo efficiënt mogelijk draaiende machine maken
VB. algemeen uitbreidingsplan Amsterdam 1935/ Bijlmermeer: chirurgen van de stad,
demografische voorspellingen, de betonnen droom
ontwerpgerichte/ designer planning (uiterste)
Het proces is niet belangrijk: het draaide om de roem/ geld/ macht voor de planners
(stararchitects)
VB Moskou wordt verdubbeld, want de stad groeit heel snel 2012
VB IJ-oevers Amsterdam 1992, Rem Koolhaas pakte iedereen in met zijn maquette,
uiteindelijk gaat het plan niet door en regelt de gemeente het zelf
contractuele planning
Probleem oplossen: de planners zijn dienend aan de opdrachtgevers
VB vernieuwing centrum van Emmen 2015
proces planning (uiterste)
Fases die je moet doorlopen:
VB infrastructuurplanning (afspraken)
Kenmerken:
- Oplossingsgericht
- Efficiency is het hoogste doel
- Civiele techniek als middel
- Harmonie als resultaat
- Ethiek (normen en waarden) speelt geen rol
- Geen betrokkenheid burgers
- professioneel
1
, 2. Hervormingsgerichte planning (mindere deel)
Kenmerken:
- Gericht op maatschappelijke verandering
- Gebaseerd op sociale waarden
- Maar: met beperkte diepgang/ reikwijdte en participatie burgers
- Niet leidend tot fundamentele verandering
- Doel is algemene menselijke welvaart
- Geen sustainable planning, want planning is altijd sustainable (altijd gebouwd met blik
op de toekomst)
VB. Central Park New York: NY was een grote vieze chaos, dus Olmsted ontwierp een
park waarin het water gezuiverd werd (kunstmatig landschap) schoon drinkwater en
natuur in het vieze NY (was voor iedereen fijn)
niet dienend, maar aansprekend (ethiek)
VB. Highline in New York: oude spoorweg werd omgebouwd tot park buurt werd
beter, er werd weer in geïnvesteerd, want het was een louche buurt
Uiteindelijk nam de markt het over, terwijl die aanvankelijk werd geprobeerd in te bedden
(ironie)
VB. Spaarndammerbuurt Amsterdam: burgers bouwden hun eigen huisvestigingen met
woningbouwcoöperaties: voor arbeiders: idealistisch
3. Sociaal rechtvaardige planning
ethische planning
Planning gericht op rechtvaardigheid: ethisch verantwoord
VB Just City planning van Fainstein
buurtgerichte planning
Utopisch + reform
VB Nieuwmarkt gesloopt 1971: er ontstaat opstand, waarna de bewoners zelf de buurt
gaan inrichten met een planoloog
radicale planning
Social justice planning + het eerlijk verdelen van macht
utopische planning
Doel is ideal end states
- Design utopias: idealen van een perfecte maatschappij, maar het maakt niet uit hoe die
eruit ziet
- Symbolic utopias (proces): gebruikt de vorm van de huidige gebouwde omgeving om
sociale concepten van zo’n stad te laten zien
- Physical utopias (product): vormen van de gebouwde omgeving definiëren om het
gewenste ideaal erin te verwerken
VB: To-morrow Ebenezer Howard: ideale regionale stad: steden afbreken en opnieuw
beginnen
Punten van de ster: steden, daartussenin infrastructuur en landbouw
Kenmerken:
- Activistisch
- Directe confrontatie met de macht
- Besluitvorming van onderop: bottem-up
- Niet professioneel
2
