De toegevoegde waarde van design in de
consumptiemaatschappij (1940-1960)
• Organic design: natuur+ kunst+ techniek
• Ray& Charles Eames
• Good design (rol die Musea/MoMa speelt in modernisme)
• Raymond Loewy’s Added value
• De consumptiemaatschappij en kritiek
1. Inleiding
• Jaren ’40 heel erg beïnvloed door 2e wereldoorlog g
• Jaren ’50: consumptiejaren, waarbij massaproductie & massaconsumptie een feit zijn
• Modernisme: opgesplitst in voor WOII en na WOII-> daartussen: interbellum
• Na WOII: Europa volgt de VS in massaconsumptie
• Consumenten aangezet om steeds meer nieuwe dingen te kopen=> evoluerende consumptie
• Design speelt cruciale rol in het succes van producten en bedrijfsimago
• Raymond Loewy (1949):
• Bekend om het stroomlijnen van alles, inclusief verkoopcijfers
• Vormgeving van zowel huisstijl als producten spelen cruciale rol in succes
• Geode styling beïnvloedt het verkoopproces
• Eerste product designer
Stijlontwikkelingen in de VS
• Organische Vormgeving
• Terugkeer naar natuurlijke en menselijke vormen
• Bepalende guren: Ray en Charles Eames
• Wetenschappelijke aanpak van Vormgeving (van rationalisme naar wetenschappelijk)
• ergonomie staat centraal
• De school van Ulm in Duitsland zet Bauhaus-functionaliteit voort
• Dieter Rams ontwerpt voor Braun
• Na oorlog: jongeren groeperen in subculturen -> stellen de samenleving in vraag
• Betwisten het conservatisme van hun ouders -> geven nieuwe toon aan jaren ’40-‘50
• Architecten en kunstenaars van de Independent Group stellen de dwingende stijl van het
Modernisme in vraag -> proberen de kloof tussen 'avant-garde' en 'alledaags' te dichten
Jean-Paul Sartre en Existentialisme (Frankrijk)
• Lezing in 1945: "Het existentialisme is een humanisme"
• verdedigt existentialisme tegen kritiek van communisten en katholieken
• Neemt afstand van god en godsdienst
• Veel succes bij jonge generaties
fi
, • We zijn in tijd van shopping (malls), producten, sociale ongelijkheid is voorbij,
iedereen heeft stemrecht en koopkracht, niemand werkt op zondag, vakanties
bestaan, sociaal systeem bedenken na oorlog
=> ontstaan van maatschappij die we vandaag kennen
• Kerk valt weg=> familie valt weg -> mensen verhuizen vaker=> hele andere maatschappelijke
omgeving dan voordien -> in deze context ontstaat existentialisme
• Thema's: individualisme, verantwoordelijkheid, angst, engagement, eenzaamheid
• Sartre introduceert "existentialistisch humanisme" en de "Europeaan van 1945" als centrale
guur
Existentialisme = 20e-eeuwse loso sche en looiteraire stroming die individuele vrijheid,
verantwoordelijkheid en subjectiviteit vooropstelt. Het existentialisme beschouwt iedere persoon
als een uniek wezen, verantwoordelijk voor eigen daden en eigen lot
2. Little boy en Fat Man
Architectuur
Atoombommen
• Little Boy: Gedropt op Hiroshima
• Fat Man: Gedropt op Nagasaki
• Beëindigen de grote oorlog met desastreuze gevolgen
Impact op Kunstenaars en Intellectuelen
• Vele kunstenaars en intellectuelen verlaten Europa voor de Verenigde Staten door de oorlog en
de Jodenvervolging
• Ludwig Mies van der Rohe
• 1938: Wordt directeur van het Illinois Institute of Technology -> Ontwerpt nieuwe
gebouwen van het architectuurinstituut
• Farnsworth House, Chicago 1951
◦ Woning heeft 2 belangrijke aspecten
◦ Hoogtepunt Mies’ experimenten met huis als
bouwtype
◦ Volledige uitdrukking modernistische idealen
◦ Staalconstructies en grote glaspartijen=> vergroten
interactie met de omgeving
◦ Transparantie en minimalisme!!
◦ Modernisten: transparantie in ontwerpen (ramen)=> einde voor zwaar ingerichte
middenklasse huizen
◦ <> transparantie: kon zorgen voor ongewenste blootstelling bewoner-> Edith
Farnsworth ervaarde dit
fi fi fi
, ◦ Zij richtte haar woning in met traditionele moderne items-> antieke meubelen=> was
niet het beeld dat voor Mies moest gecreëerd worden
◦ Moeilijk om dagdagelijks te voldoen aan idealistisch niveau-> leven als ‘kunstobject’
was te veeleisend
◦ Architect: bevreemd van het wonen=> ontwerpt kunstobject als woning
• Modernistische privéwoningen uit interbellum hadden ver jnde binnenruimtes
• Ze boden een hoog cultureel model vh moderne huiselijke interieur-> bleef na 1945 bestaan
• Ze boden een niveau van artistieke ambitie dat zelden in bewoonde ruimtes werd bereikt
• Barcelona Paviljoen: artistiek gezien het ultieme moderne interieur-> bedoeld om slechts
enkele minuten bewoond te worden
• Modernistische interieur was zelden succesvol in woningen-> wel in commerciële interieur
• Marcel Breuer en Walter Gropius
◦ docenten aan Harvard Universiteit
◦ invloed op Amerikaanse architectuur door hun Europese modernistische benadering
• Le Corbusier
◦ Ontwikkelt de Modulor= een verhoudingssysteem voor architectuur
◦ Toepassing na de oorlog in zijn ontwerpen
Filoso e
• Jean-Paul Sartre
◦ Publiceert in 1943: L’être et le néant (Het Zijn en Het Niets)
◦ Het boek wordt een belangrijke loso sche tekst voor jongeren na de oorlog
◦ Re ecteert op het pessimisme en de politieke crisis van de tijd
• Koude Oorlog
◦ Berlijnse muur is bekendste symbool vr koude oorlog
◦ Angst voor een nucleaire holocaust groeit in de jaren ’70
◦ Berlijnse muur, 1961: ijzeren gordijn tss oost en west -> tussen communisme en
kapitalisme
◦ 1989: Val Berlijnse muur=> einde Koude Oorlog
Kledingcode
• Na WOII: kledingcode verandert sterk
• Een terugkeren naar het verleden -> Dior 1947: new look-> verwijzen naar slanke taille,
koepeljurken van 19e eeuw
• Leren Jassen
◦ Populair na WOII door het succes van de Britse Royal Airforce
◦ Bekend in lms en TV-series zoals Cry Baby (1990) en Happy Days (1974-1984)
• Jeans
◦ Werkkleding tijdens de oorlog voor mannen en vrouwen
fl fi
fi fi fi fi
consumptiemaatschappij (1940-1960)
• Organic design: natuur+ kunst+ techniek
• Ray& Charles Eames
• Good design (rol die Musea/MoMa speelt in modernisme)
• Raymond Loewy’s Added value
• De consumptiemaatschappij en kritiek
1. Inleiding
• Jaren ’40 heel erg beïnvloed door 2e wereldoorlog g
• Jaren ’50: consumptiejaren, waarbij massaproductie & massaconsumptie een feit zijn
• Modernisme: opgesplitst in voor WOII en na WOII-> daartussen: interbellum
• Na WOII: Europa volgt de VS in massaconsumptie
• Consumenten aangezet om steeds meer nieuwe dingen te kopen=> evoluerende consumptie
• Design speelt cruciale rol in het succes van producten en bedrijfsimago
• Raymond Loewy (1949):
• Bekend om het stroomlijnen van alles, inclusief verkoopcijfers
• Vormgeving van zowel huisstijl als producten spelen cruciale rol in succes
• Geode styling beïnvloedt het verkoopproces
• Eerste product designer
Stijlontwikkelingen in de VS
• Organische Vormgeving
• Terugkeer naar natuurlijke en menselijke vormen
• Bepalende guren: Ray en Charles Eames
• Wetenschappelijke aanpak van Vormgeving (van rationalisme naar wetenschappelijk)
• ergonomie staat centraal
• De school van Ulm in Duitsland zet Bauhaus-functionaliteit voort
• Dieter Rams ontwerpt voor Braun
• Na oorlog: jongeren groeperen in subculturen -> stellen de samenleving in vraag
• Betwisten het conservatisme van hun ouders -> geven nieuwe toon aan jaren ’40-‘50
• Architecten en kunstenaars van de Independent Group stellen de dwingende stijl van het
Modernisme in vraag -> proberen de kloof tussen 'avant-garde' en 'alledaags' te dichten
Jean-Paul Sartre en Existentialisme (Frankrijk)
• Lezing in 1945: "Het existentialisme is een humanisme"
• verdedigt existentialisme tegen kritiek van communisten en katholieken
• Neemt afstand van god en godsdienst
• Veel succes bij jonge generaties
fi
, • We zijn in tijd van shopping (malls), producten, sociale ongelijkheid is voorbij,
iedereen heeft stemrecht en koopkracht, niemand werkt op zondag, vakanties
bestaan, sociaal systeem bedenken na oorlog
=> ontstaan van maatschappij die we vandaag kennen
• Kerk valt weg=> familie valt weg -> mensen verhuizen vaker=> hele andere maatschappelijke
omgeving dan voordien -> in deze context ontstaat existentialisme
• Thema's: individualisme, verantwoordelijkheid, angst, engagement, eenzaamheid
• Sartre introduceert "existentialistisch humanisme" en de "Europeaan van 1945" als centrale
guur
Existentialisme = 20e-eeuwse loso sche en looiteraire stroming die individuele vrijheid,
verantwoordelijkheid en subjectiviteit vooropstelt. Het existentialisme beschouwt iedere persoon
als een uniek wezen, verantwoordelijk voor eigen daden en eigen lot
2. Little boy en Fat Man
Architectuur
Atoombommen
• Little Boy: Gedropt op Hiroshima
• Fat Man: Gedropt op Nagasaki
• Beëindigen de grote oorlog met desastreuze gevolgen
Impact op Kunstenaars en Intellectuelen
• Vele kunstenaars en intellectuelen verlaten Europa voor de Verenigde Staten door de oorlog en
de Jodenvervolging
• Ludwig Mies van der Rohe
• 1938: Wordt directeur van het Illinois Institute of Technology -> Ontwerpt nieuwe
gebouwen van het architectuurinstituut
• Farnsworth House, Chicago 1951
◦ Woning heeft 2 belangrijke aspecten
◦ Hoogtepunt Mies’ experimenten met huis als
bouwtype
◦ Volledige uitdrukking modernistische idealen
◦ Staalconstructies en grote glaspartijen=> vergroten
interactie met de omgeving
◦ Transparantie en minimalisme!!
◦ Modernisten: transparantie in ontwerpen (ramen)=> einde voor zwaar ingerichte
middenklasse huizen
◦ <> transparantie: kon zorgen voor ongewenste blootstelling bewoner-> Edith
Farnsworth ervaarde dit
fi fi fi
, ◦ Zij richtte haar woning in met traditionele moderne items-> antieke meubelen=> was
niet het beeld dat voor Mies moest gecreëerd worden
◦ Moeilijk om dagdagelijks te voldoen aan idealistisch niveau-> leven als ‘kunstobject’
was te veeleisend
◦ Architect: bevreemd van het wonen=> ontwerpt kunstobject als woning
• Modernistische privéwoningen uit interbellum hadden ver jnde binnenruimtes
• Ze boden een hoog cultureel model vh moderne huiselijke interieur-> bleef na 1945 bestaan
• Ze boden een niveau van artistieke ambitie dat zelden in bewoonde ruimtes werd bereikt
• Barcelona Paviljoen: artistiek gezien het ultieme moderne interieur-> bedoeld om slechts
enkele minuten bewoond te worden
• Modernistische interieur was zelden succesvol in woningen-> wel in commerciële interieur
• Marcel Breuer en Walter Gropius
◦ docenten aan Harvard Universiteit
◦ invloed op Amerikaanse architectuur door hun Europese modernistische benadering
• Le Corbusier
◦ Ontwikkelt de Modulor= een verhoudingssysteem voor architectuur
◦ Toepassing na de oorlog in zijn ontwerpen
Filoso e
• Jean-Paul Sartre
◦ Publiceert in 1943: L’être et le néant (Het Zijn en Het Niets)
◦ Het boek wordt een belangrijke loso sche tekst voor jongeren na de oorlog
◦ Re ecteert op het pessimisme en de politieke crisis van de tijd
• Koude Oorlog
◦ Berlijnse muur is bekendste symbool vr koude oorlog
◦ Angst voor een nucleaire holocaust groeit in de jaren ’70
◦ Berlijnse muur, 1961: ijzeren gordijn tss oost en west -> tussen communisme en
kapitalisme
◦ 1989: Val Berlijnse muur=> einde Koude Oorlog
Kledingcode
• Na WOII: kledingcode verandert sterk
• Een terugkeren naar het verleden -> Dior 1947: new look-> verwijzen naar slanke taille,
koepeljurken van 19e eeuw
• Leren Jassen
◦ Populair na WOII door het succes van de Britse Royal Airforce
◦ Bekend in lms en TV-series zoals Cry Baby (1990) en Happy Days (1974-1984)
• Jeans
◦ Werkkleding tijdens de oorlog voor mannen en vrouwen
fl fi
fi fi fi fi
