Week 1. Het belang van het kind.
Studenten kunnen uitleggen wat kan worden verstaan onder Pedagogiek.
Psychologen en pedagogen bestuderen beide het kind, maar vanuit verschillende disciplines.
Psychologen bestuderen = de ontwikkeling van de mens in alle levensfasen.
• Nadruk op beschrijving en verklaring van het kind en haar ontwikkeling (cognitief, emotioneel,
sociaal). Pedagogen bestuderen = op welke wijze het functioneren en de ontwikkeling van het kind
door en in opvoeding en onderwijs kan worden verbeterd en geoptimaliseerd.
• In de context, streeft naar integratie van verschillende disciplines (psychologie, sociologie);
• Praktische belangen van valide, wetenschappelijk gebaseerde kennis en theorie. Gericht op het
belang van het kind;
• Traditie in reflectie over normen en waarden die verband houden met opvoedingsdoelen en
aanvaardbare opvoedingsmiddelen.
*Pedagogiek is empirisch: opvoeders bepalen zelf wat de beste opvoeding is a.d.h.v. hun eigen
ervaringen en inzichten en liefst na kennis genomen te hebben recente wet. kennis.
Opvoeden/onderwijzen/hulpverlenen = intentionele handelingen met als doel dat kinderen:
• bepaalde kennis verwerven;
• bepaalde vaardigheden verwerven;
• bepaalde gezindheden (disposities/attitudes) verwerven of juist behouden.
Pedagogen bestuderen vanuit verschillende perspectieven:
• empirisch-analytische pedagogiek;
• normatieve pedagogiek/ethische reflectie;
• historische pedagogiek.
Empirisch-analytische pedagogiek
Empirisch analytische benadering = op systematische wijze probeert men verschillende
pedagogische handelingen, methoden, ingrepen en therapieën uit en kijkt dan of er van een
verschillend pedagogisch effect sprake is.
• Wat wordt onderzocht: concrete praktijken (meer in het veld en minder in het laboratorium) van
opvoeding, onderwijs en jeugdzorg —> gezin, (speciaal) onderwijs, kinderopvang, internet en vrije
tijd.
• Hoe wordt onderzocht: systematisch zodat onderzoek navolgbaar (= repliceerbaar) is, als precies is
opgeschreven hoe het gedaan is, kan het nagedaan worden met overeenkomstige resultaten).
• Voorbeelden van metingen: gedrag (rekentaak), survey (vragenlijsten, observatie), archief (dossiers
van delinquenten), neurobiologische metingen (hersengolven), fysiologische metingen (stress-
hormoon).
• Kwantitatief = metingen uitdrukken in cijfers.
• Kwalitatief = beschrijving in overtuigingen en observaties van mensen (bv crêche-leidsters).
Empirische cyclus = laat zien hoe empirisch-analytisch onderzoek is gestructureerd en welke stappen
moeten worden gezet bij het verzamelen en analyseren van empirische gegevens.
• Observatie: verzamelen en groeperen van empirisch feitenmateriaal (ervaring).
• Inductie: afleiden van een algemeen idee uit enkele observaties.
• Theorie + hypothese: formuleren van hypothese.
• Deductie: afleiden van een concrete voorspelling.
• Toetsing: van de hypothese(n) aan de realiteit, aan het al dan niet uitkomen van de voorspellingen.
, • Verzamelen data: empirische gegevens + statstische toetsing.
• Conclusie: beschrijven van de uitkomsten van de toetsing in verband met de gestelde hypothese(n)
of theorie.
• Evaluatie: de onderzoeker vraagt zich af of er wel of geen ondersteuning van hypothese en theorie
is. Als nodig is kan hij de hypothese en theorie aanpassen en cyclus opnieuw volgen.
Intersubjectieve navolgbaarheid = replicatie, het hele proces wordt zo goed mogelijk vastgelegd in
een wetenschappelijk artikel dat een vaste opzet heeft zodat het door anderen nagedaan kan worden
Normatieve pedagogiek/etische reflectie
Normatieve benadering = dacht waarden en normen te kunnen opleggen aan de praktijk.
• Wat wordt onderzocht: analyse van vraagstukken over opvoeding en onderwijs, ethische
vraagstukken (waardeoordeel) en filosofische analyses van begrippen en concepten.
• Normatieve argumenten = wat is goed of slecht op basis van wat algemeen aanvaard is.
• Ethische argumenten = stelsel van argumenten over goed of slecht voor anderen en voor personen
zelf. (bv. “Behandel anderen zoals je door hen behandeld wilt worden.”)
• Empirische evidentie = onderzoek die een bewering ondersteunen.
Historische pedagogiek
Historische analyse van pedagogische vraagstukken, zoals:
• wat en hoe leert het kind;
• de rol van het gezin in opvoeding van het kind;
• de rol van instituties (kerk/school) in onderwijs en opvoeding;
• maatschappelijke opvattingen over het belang van het kind;
• wereldwijde, historische analyse.
Studenten weten wat de term Integratieve Wetenschap kan betekenen.
Integratieve, interdisciplinaire wetenschap =
• Verschillende perspectieven op opvoeding en ontwikkeling worden bij elkaar gebracht.
• In onderzoek worden diverse aspecten van opvoeding/hulpverlening/onderwijs en ontwikkeling
onderzocht en deze worden geïntegreerd tot een meer omvattend theoretisch perspectief.
• Perspectieven en gegevens van verschillende wetenschappen (bijvoorbeeld psychologie en
sociologie) worden geïntegreerd.
Studenten hebben een overzicht van de belangen van kinderen.
Het belang van het kind = zaak waaraan men aandacht schenkt omdat er voordeel mee gemoeid is.
Het model Belang van het kind en voorwaarden voor ontwikkeling:
Studenten kunnen uitleggen wat kan worden verstaan onder Pedagogiek.
Psychologen en pedagogen bestuderen beide het kind, maar vanuit verschillende disciplines.
Psychologen bestuderen = de ontwikkeling van de mens in alle levensfasen.
• Nadruk op beschrijving en verklaring van het kind en haar ontwikkeling (cognitief, emotioneel,
sociaal). Pedagogen bestuderen = op welke wijze het functioneren en de ontwikkeling van het kind
door en in opvoeding en onderwijs kan worden verbeterd en geoptimaliseerd.
• In de context, streeft naar integratie van verschillende disciplines (psychologie, sociologie);
• Praktische belangen van valide, wetenschappelijk gebaseerde kennis en theorie. Gericht op het
belang van het kind;
• Traditie in reflectie over normen en waarden die verband houden met opvoedingsdoelen en
aanvaardbare opvoedingsmiddelen.
*Pedagogiek is empirisch: opvoeders bepalen zelf wat de beste opvoeding is a.d.h.v. hun eigen
ervaringen en inzichten en liefst na kennis genomen te hebben recente wet. kennis.
Opvoeden/onderwijzen/hulpverlenen = intentionele handelingen met als doel dat kinderen:
• bepaalde kennis verwerven;
• bepaalde vaardigheden verwerven;
• bepaalde gezindheden (disposities/attitudes) verwerven of juist behouden.
Pedagogen bestuderen vanuit verschillende perspectieven:
• empirisch-analytische pedagogiek;
• normatieve pedagogiek/ethische reflectie;
• historische pedagogiek.
Empirisch-analytische pedagogiek
Empirisch analytische benadering = op systematische wijze probeert men verschillende
pedagogische handelingen, methoden, ingrepen en therapieën uit en kijkt dan of er van een
verschillend pedagogisch effect sprake is.
• Wat wordt onderzocht: concrete praktijken (meer in het veld en minder in het laboratorium) van
opvoeding, onderwijs en jeugdzorg —> gezin, (speciaal) onderwijs, kinderopvang, internet en vrije
tijd.
• Hoe wordt onderzocht: systematisch zodat onderzoek navolgbaar (= repliceerbaar) is, als precies is
opgeschreven hoe het gedaan is, kan het nagedaan worden met overeenkomstige resultaten).
• Voorbeelden van metingen: gedrag (rekentaak), survey (vragenlijsten, observatie), archief (dossiers
van delinquenten), neurobiologische metingen (hersengolven), fysiologische metingen (stress-
hormoon).
• Kwantitatief = metingen uitdrukken in cijfers.
• Kwalitatief = beschrijving in overtuigingen en observaties van mensen (bv crêche-leidsters).
Empirische cyclus = laat zien hoe empirisch-analytisch onderzoek is gestructureerd en welke stappen
moeten worden gezet bij het verzamelen en analyseren van empirische gegevens.
• Observatie: verzamelen en groeperen van empirisch feitenmateriaal (ervaring).
• Inductie: afleiden van een algemeen idee uit enkele observaties.
• Theorie + hypothese: formuleren van hypothese.
• Deductie: afleiden van een concrete voorspelling.
• Toetsing: van de hypothese(n) aan de realiteit, aan het al dan niet uitkomen van de voorspellingen.
, • Verzamelen data: empirische gegevens + statstische toetsing.
• Conclusie: beschrijven van de uitkomsten van de toetsing in verband met de gestelde hypothese(n)
of theorie.
• Evaluatie: de onderzoeker vraagt zich af of er wel of geen ondersteuning van hypothese en theorie
is. Als nodig is kan hij de hypothese en theorie aanpassen en cyclus opnieuw volgen.
Intersubjectieve navolgbaarheid = replicatie, het hele proces wordt zo goed mogelijk vastgelegd in
een wetenschappelijk artikel dat een vaste opzet heeft zodat het door anderen nagedaan kan worden
Normatieve pedagogiek/etische reflectie
Normatieve benadering = dacht waarden en normen te kunnen opleggen aan de praktijk.
• Wat wordt onderzocht: analyse van vraagstukken over opvoeding en onderwijs, ethische
vraagstukken (waardeoordeel) en filosofische analyses van begrippen en concepten.
• Normatieve argumenten = wat is goed of slecht op basis van wat algemeen aanvaard is.
• Ethische argumenten = stelsel van argumenten over goed of slecht voor anderen en voor personen
zelf. (bv. “Behandel anderen zoals je door hen behandeld wilt worden.”)
• Empirische evidentie = onderzoek die een bewering ondersteunen.
Historische pedagogiek
Historische analyse van pedagogische vraagstukken, zoals:
• wat en hoe leert het kind;
• de rol van het gezin in opvoeding van het kind;
• de rol van instituties (kerk/school) in onderwijs en opvoeding;
• maatschappelijke opvattingen over het belang van het kind;
• wereldwijde, historische analyse.
Studenten weten wat de term Integratieve Wetenschap kan betekenen.
Integratieve, interdisciplinaire wetenschap =
• Verschillende perspectieven op opvoeding en ontwikkeling worden bij elkaar gebracht.
• In onderzoek worden diverse aspecten van opvoeding/hulpverlening/onderwijs en ontwikkeling
onderzocht en deze worden geïntegreerd tot een meer omvattend theoretisch perspectief.
• Perspectieven en gegevens van verschillende wetenschappen (bijvoorbeeld psychologie en
sociologie) worden geïntegreerd.
Studenten hebben een overzicht van de belangen van kinderen.
Het belang van het kind = zaak waaraan men aandacht schenkt omdat er voordeel mee gemoeid is.
Het model Belang van het kind en voorwaarden voor ontwikkeling:
