Embryologie
Ontwikkeling bouwplan
Zygoot
Na ovulatie: nog onbevruchte eicel wordt omgeven door zona pellucida en corona radiata
opname haploïde eicel in tuba uterina (eileider)
Spermatozoïden in testes niet beweeglijk maturatie/rijping in ductus deferens (zaadleider)
Acrosomale enzymen: enzymen in kop zaadcel die voor penetratie van zona pellucida zorgen
Corticale reactie: na versmelting wordt de zygoot ondoordringbaar voor andere zaadcellen
Klieving
Alle ontstane blastomeren zijn aan elkaar gelijk, klievingsdelingen leiden tot verkleining cellen
Holoblastisch: bij dooierloze eieren, klieving is totaal en equaal
Morula
Compactie (stadium 816): ): trofoblast en embryoblast
Blastocyst
Implantatie: trofoblast hecht aan uterus epitheel en nestelt zich in baarmoederwand (endometrium)
dmv fagocytose
Epiblast vormt de 3 kiembladen: ectoderm, endoderm en mesoderm
- Prechordale plaat: epiblast blijft aan hypoblast
- Primitief streep: vorming kiembladen
- Cloacale membraan: epiblast blijft aan hypoblast
3 lagen chorion:
- Mesoderm met embryonale bloedvaten
- Cytotrofoblast als barrière
- Syncytiotrofoblast met uteriene vaten
Lokale uitgroei decidua placenta
In het mesoderm van de hechtsteel groeit vanuit de dooierzakwand de allantoïs. In de wand van de
allantoïs ontstaan navelstrengvaten.
Coeloomholte (mesoderm)
- Uit het craniale mesoderm ontstaat het septum transversum (lever & middenrif)
- Uit de voordarm ontstaan twee longknoppen
- Zijplaatmesoderm vormt ventraal en dorsaal dubbelblad (mesenterium)
Amnionholte (ectoderm)
- Neurulatie: afsnoering ambionholte en opname als neurale kanaal
Dooierzakholte (endoderm)
- Darmlumen wordt afgesnoerd van dooierzakholte, middendarm houdt langer communicatie
Prechordale plaat wordt het hoofd
Kromming van de neurale buis zorgt ervoor dat de hele prechordale plaat omslaat, waardoor het hart
caudaal van het hoofd terechtkomt
Primitiefknoop: begin van de primitiefstreep
- Trilharen op primitiefknoop bepalen links- en rechts asymmetrie
,Embryologie
Ontwikkeling bouwplan ZSO
1. De plaats waar de cellen vandaan komen, heeft invloed op wat de epiblastcellen uiteindelijk
worden. In de derde week van de embryonale ontwikkeling wordt de primitief streep langer
en krijgt meer verschillende functies. Ook wordt epiblast ectoderm (gastrulatie).
2. a. Meiose in de eicel wordt afgemaakt. Zona pellucida wordt ondoordringbaar. De nuclei van
de zaadcel en de eicel versmelten, waardoor weer een diploïde cel ontstaat.
b. Bij diploïdie heb je er van elk chromosoom 2. Bij trisomie heb je er van elk chromosoom 3.
3. a. Vorming van mesoderm, endoderm en ectoderm (gastrulatie) en migratie van de cellen
van en naar de primitiefstreep toe (ingressie).
b. Chorda ontstaat uit het endoderm. Het is een flexibel orgaan waaruit de kernen van de
tussenwervelschijven zich ontwikkelen. Primitiefstreep vormt mesoderm, endoderm en
ectoderm. Er wordt dus bij beide iets anders ontwikkeld.
c. Het induceert het ectoderm/epiblast in zijn differentiatie om de neurale plaat te vormen.
d. Tussenwervelschijven
4. a. Het bestaat uit endoderm.
b.
Amnionholte Ectoderm
Dooierzakholte Endoderm
Coeloomholte Mesoderm
Chorionholte Mesoderm
Uterusholte Mesoderm
5. a. Het is het bovenste deel van de primitiefstreep en vormt later de notochord.
b. Hart
c. Door de kromming van het embryo komt het hart onder het hoofd en boven het middenrif
terecht.
6): . a. Coeloomholte die ontstaan is door gaatjes in het mesoderm. Vormt de holtes in het
lichaam. Komt door draaiing embryo in het embryo terecht, zit eerst in hoefijzervorm
eromheen.
b. Pericardholte, pleuraholtes en abdominaalholte(s)
c. Scheiding van thorax en abdominaalholte.
-
,Embryologie
- - - - - - - - - -
De verdiepte huid
Epidermis: opperhuid; melanocyten, keratinocyten, cellen van Langerhans, cellen van Merkel
- Ontstaat uit periderm/ectoderm
- Melanocyten en Langerhanscellen invaderen primitieve epidermis
o Ontstaan dus niet in epidermislaag
- Neurale lijst cellen ontstaan ook uit ectoderm (gedragen zich mesoderm)
Dermis: lederhuid
Hypodermis: onderhuids bindweefsel
Embryologie:
Aantal weken ontwikkeling: vanaf 2 weken na bevruchting
Dus 12 weken zwanger = 10 weken ontwikkeling (hiermee wordt gerekend in embryologieboek)
Neurale lijst cellen: melanocyten, Langerhanscellen en Merkelcellen onstaan ook uit ectoderm,
maar ergens anders
Neurocristopathiën: afwijkingen van de neurale lijstcellen
- - - - - - - - - -
Ontwikkeling bouwplan
Embryo: 3-8 weken
Foetus: 9-38 weken
Zona pellucida verdwijnt, blastocyst nestelt in wand uterus (endometrium)
Gastrulatie: kiembladvorming
- Ingressie: cellen zakken weg en komen in andere lagen
Mesendodermaal: mesoderm en endoderm tegelijk
- - - - - - - - - - -
Ontwikkeling organen
Decidua/endometrium: baarmoederslijmvlies
Longvlies: midden intraembryonale coeloomholte
Borstvlies: buitenkant intraembryonale coeloomholte
Darm zit in holte, maar zit wel altijd aan minimaal 1 kant vast, anders raakt hij in de knoop. Dus hele
darm zit in ieder geval aan de dorsale (achterkant) kant van het lichaam vast.
- - - - - - - - - - -
, Embryologie
Ectoderm
Gastrulatie
Chorda: tijdelijke holle buis welke afdaalt van ectoderm naar mesoderm. Fuseert met het endoderm
en vormt zo de prechordale plaat.
- Na sluiting ontwikkelt chorda massief strengetje mesoderm reguleert neurulatie
Prechordale plaat: al het mesoderm craniaal van de chorda
Neurulatie: ontwikkeling van het zenuwstelsel (na vorming chorda tot complete sluiting neurale buis)
- Ectodermlaag embryo vormt neuroectoderm onder invloed van signalen vanuit chorda
- Neuroectodermcellen zijn meer cilindrisch dan de kubische oppervlakte ectodermcellen
vormt verdikte plaat (neurale plaat) neurale groeve neurale buis
- Neurale lijst (cellen) migreert bilateraal (beide kanten) van het embryo: vorming perifere
zenuwstelsel en een hoop andere weefsels
Meest caudale onderdelen: mesencephalon, metencephalon en myelencephalon: minste
veranderingen vormen cerebellum: spierbewegingen coördinatie & hersenstam:
signaaloverdracht lichaam & hersenen
Hersenstam: vooral onvrijwillige functies
- Middenhersenen: hogere functies; sensorische info en reflexen
- Pons
- Medulla oblongata
Telencephalon cerebrale hemisferen
Metencephalon hersenstam
Myelencephalon cerebellum
Diencephalon thalamus, epithalamus, hypothalamus, corpora mammilara en onderdelen limbisch
systeem
Perifere zenuwstelsel ontstaat uit neurale lijstcellen
- Sensoratisch somatisch zenuwstelsel en autonoom zenuwstelsel (sympathisch en
parasympathisch)
- Neurale lijstcellen ook bijdrage aan bijnieren, huid en hart
Specifieke signaalnetwerken en inductieroutes zorgen voor migratie van de neurale lijstcellen
Neurale lijstcellne: ontstaan uit ectoderm bij sluiting neurale buis
Neurofibromatose: tumoren in het perifere zenuwstelsel
Waardenburg syndroom: onvoldoende melanine (neurale lijstcellen difunctioneren en vormen geen
melanocyten)
Albinism: gebrek aan pigmentatie
Vitiligo: tekort aan pigmentatie
Vlak voor de geboorte verbonden: amnion- en dooierzakholte
Intra- en extraembryonale coeloomholte zijn alleen vroeg in de ontwikkeling kort met elkaar
verbonden (open verbinding tussen buitenwereld en binnenkant lichaam)
Ontwikkeling bouwplan
Zygoot
Na ovulatie: nog onbevruchte eicel wordt omgeven door zona pellucida en corona radiata
opname haploïde eicel in tuba uterina (eileider)
Spermatozoïden in testes niet beweeglijk maturatie/rijping in ductus deferens (zaadleider)
Acrosomale enzymen: enzymen in kop zaadcel die voor penetratie van zona pellucida zorgen
Corticale reactie: na versmelting wordt de zygoot ondoordringbaar voor andere zaadcellen
Klieving
Alle ontstane blastomeren zijn aan elkaar gelijk, klievingsdelingen leiden tot verkleining cellen
Holoblastisch: bij dooierloze eieren, klieving is totaal en equaal
Morula
Compactie (stadium 816): ): trofoblast en embryoblast
Blastocyst
Implantatie: trofoblast hecht aan uterus epitheel en nestelt zich in baarmoederwand (endometrium)
dmv fagocytose
Epiblast vormt de 3 kiembladen: ectoderm, endoderm en mesoderm
- Prechordale plaat: epiblast blijft aan hypoblast
- Primitief streep: vorming kiembladen
- Cloacale membraan: epiblast blijft aan hypoblast
3 lagen chorion:
- Mesoderm met embryonale bloedvaten
- Cytotrofoblast als barrière
- Syncytiotrofoblast met uteriene vaten
Lokale uitgroei decidua placenta
In het mesoderm van de hechtsteel groeit vanuit de dooierzakwand de allantoïs. In de wand van de
allantoïs ontstaan navelstrengvaten.
Coeloomholte (mesoderm)
- Uit het craniale mesoderm ontstaat het septum transversum (lever & middenrif)
- Uit de voordarm ontstaan twee longknoppen
- Zijplaatmesoderm vormt ventraal en dorsaal dubbelblad (mesenterium)
Amnionholte (ectoderm)
- Neurulatie: afsnoering ambionholte en opname als neurale kanaal
Dooierzakholte (endoderm)
- Darmlumen wordt afgesnoerd van dooierzakholte, middendarm houdt langer communicatie
Prechordale plaat wordt het hoofd
Kromming van de neurale buis zorgt ervoor dat de hele prechordale plaat omslaat, waardoor het hart
caudaal van het hoofd terechtkomt
Primitiefknoop: begin van de primitiefstreep
- Trilharen op primitiefknoop bepalen links- en rechts asymmetrie
,Embryologie
Ontwikkeling bouwplan ZSO
1. De plaats waar de cellen vandaan komen, heeft invloed op wat de epiblastcellen uiteindelijk
worden. In de derde week van de embryonale ontwikkeling wordt de primitief streep langer
en krijgt meer verschillende functies. Ook wordt epiblast ectoderm (gastrulatie).
2. a. Meiose in de eicel wordt afgemaakt. Zona pellucida wordt ondoordringbaar. De nuclei van
de zaadcel en de eicel versmelten, waardoor weer een diploïde cel ontstaat.
b. Bij diploïdie heb je er van elk chromosoom 2. Bij trisomie heb je er van elk chromosoom 3.
3. a. Vorming van mesoderm, endoderm en ectoderm (gastrulatie) en migratie van de cellen
van en naar de primitiefstreep toe (ingressie).
b. Chorda ontstaat uit het endoderm. Het is een flexibel orgaan waaruit de kernen van de
tussenwervelschijven zich ontwikkelen. Primitiefstreep vormt mesoderm, endoderm en
ectoderm. Er wordt dus bij beide iets anders ontwikkeld.
c. Het induceert het ectoderm/epiblast in zijn differentiatie om de neurale plaat te vormen.
d. Tussenwervelschijven
4. a. Het bestaat uit endoderm.
b.
Amnionholte Ectoderm
Dooierzakholte Endoderm
Coeloomholte Mesoderm
Chorionholte Mesoderm
Uterusholte Mesoderm
5. a. Het is het bovenste deel van de primitiefstreep en vormt later de notochord.
b. Hart
c. Door de kromming van het embryo komt het hart onder het hoofd en boven het middenrif
terecht.
6): . a. Coeloomholte die ontstaan is door gaatjes in het mesoderm. Vormt de holtes in het
lichaam. Komt door draaiing embryo in het embryo terecht, zit eerst in hoefijzervorm
eromheen.
b. Pericardholte, pleuraholtes en abdominaalholte(s)
c. Scheiding van thorax en abdominaalholte.
-
,Embryologie
- - - - - - - - - -
De verdiepte huid
Epidermis: opperhuid; melanocyten, keratinocyten, cellen van Langerhans, cellen van Merkel
- Ontstaat uit periderm/ectoderm
- Melanocyten en Langerhanscellen invaderen primitieve epidermis
o Ontstaan dus niet in epidermislaag
- Neurale lijst cellen ontstaan ook uit ectoderm (gedragen zich mesoderm)
Dermis: lederhuid
Hypodermis: onderhuids bindweefsel
Embryologie:
Aantal weken ontwikkeling: vanaf 2 weken na bevruchting
Dus 12 weken zwanger = 10 weken ontwikkeling (hiermee wordt gerekend in embryologieboek)
Neurale lijst cellen: melanocyten, Langerhanscellen en Merkelcellen onstaan ook uit ectoderm,
maar ergens anders
Neurocristopathiën: afwijkingen van de neurale lijstcellen
- - - - - - - - - -
Ontwikkeling bouwplan
Embryo: 3-8 weken
Foetus: 9-38 weken
Zona pellucida verdwijnt, blastocyst nestelt in wand uterus (endometrium)
Gastrulatie: kiembladvorming
- Ingressie: cellen zakken weg en komen in andere lagen
Mesendodermaal: mesoderm en endoderm tegelijk
- - - - - - - - - - -
Ontwikkeling organen
Decidua/endometrium: baarmoederslijmvlies
Longvlies: midden intraembryonale coeloomholte
Borstvlies: buitenkant intraembryonale coeloomholte
Darm zit in holte, maar zit wel altijd aan minimaal 1 kant vast, anders raakt hij in de knoop. Dus hele
darm zit in ieder geval aan de dorsale (achterkant) kant van het lichaam vast.
- - - - - - - - - - -
, Embryologie
Ectoderm
Gastrulatie
Chorda: tijdelijke holle buis welke afdaalt van ectoderm naar mesoderm. Fuseert met het endoderm
en vormt zo de prechordale plaat.
- Na sluiting ontwikkelt chorda massief strengetje mesoderm reguleert neurulatie
Prechordale plaat: al het mesoderm craniaal van de chorda
Neurulatie: ontwikkeling van het zenuwstelsel (na vorming chorda tot complete sluiting neurale buis)
- Ectodermlaag embryo vormt neuroectoderm onder invloed van signalen vanuit chorda
- Neuroectodermcellen zijn meer cilindrisch dan de kubische oppervlakte ectodermcellen
vormt verdikte plaat (neurale plaat) neurale groeve neurale buis
- Neurale lijst (cellen) migreert bilateraal (beide kanten) van het embryo: vorming perifere
zenuwstelsel en een hoop andere weefsels
Meest caudale onderdelen: mesencephalon, metencephalon en myelencephalon: minste
veranderingen vormen cerebellum: spierbewegingen coördinatie & hersenstam:
signaaloverdracht lichaam & hersenen
Hersenstam: vooral onvrijwillige functies
- Middenhersenen: hogere functies; sensorische info en reflexen
- Pons
- Medulla oblongata
Telencephalon cerebrale hemisferen
Metencephalon hersenstam
Myelencephalon cerebellum
Diencephalon thalamus, epithalamus, hypothalamus, corpora mammilara en onderdelen limbisch
systeem
Perifere zenuwstelsel ontstaat uit neurale lijstcellen
- Sensoratisch somatisch zenuwstelsel en autonoom zenuwstelsel (sympathisch en
parasympathisch)
- Neurale lijstcellen ook bijdrage aan bijnieren, huid en hart
Specifieke signaalnetwerken en inductieroutes zorgen voor migratie van de neurale lijstcellen
Neurale lijstcellne: ontstaan uit ectoderm bij sluiting neurale buis
Neurofibromatose: tumoren in het perifere zenuwstelsel
Waardenburg syndroom: onvoldoende melanine (neurale lijstcellen difunctioneren en vormen geen
melanocyten)
Albinism: gebrek aan pigmentatie
Vitiligo: tekort aan pigmentatie
Vlak voor de geboorte verbonden: amnion- en dooierzakholte
Intra- en extraembryonale coeloomholte zijn alleen vroeg in de ontwikkeling kort met elkaar
verbonden (open verbinding tussen buitenwereld en binnenkant lichaam)
