HOORCOLLEGES
Blok 1.1 – Keep on Moving
,INHOUDSOPGAVE
Medisch Biologisch ................................................................................................................................ 2
College 1 “Spieranatomie en energiesystemen” .................................................................................. 2
College 2 “Training van duuruithoudingsvermogen en kracht” ............................................................ 5
College 3 “Vermoeidheid” ..................................................................................................................... 9
College 4 “Hart”................................................................................................................................... 12
College 5 “Ademhaling” ...................................................................................................................... 14
College 6 “Gassen en drukken” .......................................................................................................... 17
College 7 “Spieraanpassingen en spierpijn” ....................................................................................... 19
Fysiotherapeutische zorg .................................................................................................................... 23
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 23
College 1 “Preventieplan” ................................................................................................................... 24
College 2 “Biomechanica”................................................................................................................... 25
College 3 “Therapeutisch trainen” ...................................................................................................... 28
College 4 “Motorisch leren en vaardigheden” .................................................................................... 30
College 5 “Meten en testen” ............................................................................................................... 33
College 6 “Ademen” ............................................................................................................................ 35
College 7 “ICF-classificatie en BB-model” .......................................................................................... 37
College 8 “Fysiotherapeutisch methodisch handelen” ....................................................................... 39
Gedrag en communicatie .................................................................................................................... 40
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 40
College 2 “Omgaan met ziekte en gezondheid, levensloop”.............................................................. 42
1
,MEDISCH BIOLOGISCH
COLLEGE 1 “SPIERANATOMIE EN ENERGIESYSTEMEN”
ANATOMIE VAN SPIEREN
Een spier kan alleen maar trekken, niet duwen. Het doel is de afstand verkorten tussen de
origo en de insertie. In de arm uit zich dit in flexie (buigen).
De M. Biceps brachii zorgt voor het buigen (= flexie) van de spier;
De M. Triceps brachii zorgt voor het strekken (= extensie) van de spier.
Een spier is opgebouwd uit meerdere
elementen (van groot naar klein):
Spierbundels;
Spiervezelbundel;
Spiervezel;
Myofibrillen;
Myofilamenten;
Sarcomeren;
Actine en myosine.
Tussen spiervezels zit bindweefsel. Bindweefsel heeft een steunende en beschermende
functie. Het zorgt onder andere voor bescherming van het bot.
Peesweefsel (tendon) zorgt voor de verbinding tussen spieren en botten.
Motor unit
Een motor unit zijn de zenuwen en alle spiervezels die het activeert. Een motorische eenheid
(of motor unit) bestaat uit:
De motorische zenuwcel (= motorneuron);
De spiervezels die door deze motorneuron worden geïnnerveerd.
Een beweging ontstaat in de hersenen. Je hersenen geven een signaal af. Via een
“stroomstootje” wordt dat signaal via de zenuwen naar de spieren gestuurd. De spieren
ontvangen het signaal en trekken samen.
Het lichaam is in staat om een of meerdere
spierweefsel(s) in werking te zetten. Dit gebeurt via
motor units die de verbinding zijn tussen zenuwen en
spiervezels.
In een spiervezel zitten veel myofibrillen. Er zijn twee
type filamenten: myosine en actine. Actine is het dunne
filament en myosine is het dikke filament. De filamenten
liggen gerangschikt in sarcomeren. Een spiervezel
bestaat uit meerdere sarcomeren (z-disc tot z-disc).
Model van de glijdende filamenten
Een sterke zenuwprikkel vanuit de hersenen zorgt ervoor dat er in de spiercel energie wordt
vrijgemaakt door de splitsing van ATP. Door de vrijgekomen energie schuiven actine en
myosine in elkaar. De spier wordt hierdoor korter en dikker.
Het myosine filament heeft een kop en een staart. De kop heeft (ten opzichte van) de staart
een knik. De kop (met knik) van myosine zal proberen in actine te “schuiven”.
2
, Een actine filament bestaat uit een g-actin’s. Deze worden bij elkaar gehouden door
tropomyosine. Het troponine complex zit vast aan het tropomyosine.
Stappen in de spiercontractie
Een zenuwimpuls bereikt het einde van de vezel;
Het spiervezelmembraan raakt geprikkeld;
Het sarcoplasmatisch reticulum laat calcium (Ca ++) los;
Calcium bindt zich aan troponine;
Troponine trekt tropomyosine van de receptorplaats op actine;
Er komt een crossbridge tussen actine en myosine;
De myosinekop maakt een werkslag;
Er bindt zich een nieuw ATP aan de kop;
De kop laat los en richt zich op;
De vezel is korter, wat betekent dat er sprake is van een contractie.
Stappen in spierontspanning
Er komen geen zenuwprikkels meer;
Het spiervezelmembraan raakt niet meer geprikkeld;
De calciumpomp gaat Ca ++ terugpompen in het sarcoplasmatisch reticulum. Dit kost
energie;
Tropomyosine rolt terug;
De crossbridges worden verbroken;
De vezel ontspant, wat betekent dat er sprake is van spierrelexatie.
BEWEGEN KOST ENERGIE
ATP (= adenosine trifosfaat) is nodig om energie te produceren. Energie is nodig om een
contractie te kunnen opwekken. ATP (= energie) is nodig in een spier:
Voor het opladen van de myosinekop;
Voor het losmaken van het crossbridge na een werkslag;
Voor de calciumpomp.
ATP heeft drie fosfaatgroepen.
ADP: adenosine difosfaat.
PI: anorganisch fosfaat.
Splitsing van ATP: ATP + H2O → ADP + Pi + energie
Om energie vrij te maken haal je een fosfaatgroep van ATP af.
Spiercellen synthetiseren ATP op drie manieren:
Splitsing van creatinefosfaat;
Glycolyse;
Krebscyclus en oxidatieve fosforylering.
Splitsing van creatinefosfaat
Door creatine en fosfaat van elkaar te splitsen, ontstaat er ATP. Er ontstaat hierbij 1 ATP-
molecuul dat energie kan afgeven. Een voordeel van creatinefosfaat splitsing is dat er
onmiddellijk energie wordt vrijgegeven. Een nadeel is dat de voorraad van creatine fosfaat
beperkt is.
Glycolyse (ontleding van glucose)
Na een splitsing van glucose (glycolyse) blijven er vier moleculen over. Twee daarvan zijn
ATP en twee daarvan zijn pyrodruivenzuur.
3
Blok 1.1 – Keep on Moving
,INHOUDSOPGAVE
Medisch Biologisch ................................................................................................................................ 2
College 1 “Spieranatomie en energiesystemen” .................................................................................. 2
College 2 “Training van duuruithoudingsvermogen en kracht” ............................................................ 5
College 3 “Vermoeidheid” ..................................................................................................................... 9
College 4 “Hart”................................................................................................................................... 12
College 5 “Ademhaling” ...................................................................................................................... 14
College 6 “Gassen en drukken” .......................................................................................................... 17
College 7 “Spieraanpassingen en spierpijn” ....................................................................................... 19
Fysiotherapeutische zorg .................................................................................................................... 23
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 23
College 1 “Preventieplan” ................................................................................................................... 24
College 2 “Biomechanica”................................................................................................................... 25
College 3 “Therapeutisch trainen” ...................................................................................................... 28
College 4 “Motorisch leren en vaardigheden” .................................................................................... 30
College 5 “Meten en testen” ............................................................................................................... 33
College 6 “Ademen” ............................................................................................................................ 35
College 7 “ICF-classificatie en BB-model” .......................................................................................... 37
College 8 “Fysiotherapeutisch methodisch handelen” ....................................................................... 39
Gedrag en communicatie .................................................................................................................... 40
College 1 “Introductie” ........................................................................................................................ 40
College 2 “Omgaan met ziekte en gezondheid, levensloop”.............................................................. 42
1
,MEDISCH BIOLOGISCH
COLLEGE 1 “SPIERANATOMIE EN ENERGIESYSTEMEN”
ANATOMIE VAN SPIEREN
Een spier kan alleen maar trekken, niet duwen. Het doel is de afstand verkorten tussen de
origo en de insertie. In de arm uit zich dit in flexie (buigen).
De M. Biceps brachii zorgt voor het buigen (= flexie) van de spier;
De M. Triceps brachii zorgt voor het strekken (= extensie) van de spier.
Een spier is opgebouwd uit meerdere
elementen (van groot naar klein):
Spierbundels;
Spiervezelbundel;
Spiervezel;
Myofibrillen;
Myofilamenten;
Sarcomeren;
Actine en myosine.
Tussen spiervezels zit bindweefsel. Bindweefsel heeft een steunende en beschermende
functie. Het zorgt onder andere voor bescherming van het bot.
Peesweefsel (tendon) zorgt voor de verbinding tussen spieren en botten.
Motor unit
Een motor unit zijn de zenuwen en alle spiervezels die het activeert. Een motorische eenheid
(of motor unit) bestaat uit:
De motorische zenuwcel (= motorneuron);
De spiervezels die door deze motorneuron worden geïnnerveerd.
Een beweging ontstaat in de hersenen. Je hersenen geven een signaal af. Via een
“stroomstootje” wordt dat signaal via de zenuwen naar de spieren gestuurd. De spieren
ontvangen het signaal en trekken samen.
Het lichaam is in staat om een of meerdere
spierweefsel(s) in werking te zetten. Dit gebeurt via
motor units die de verbinding zijn tussen zenuwen en
spiervezels.
In een spiervezel zitten veel myofibrillen. Er zijn twee
type filamenten: myosine en actine. Actine is het dunne
filament en myosine is het dikke filament. De filamenten
liggen gerangschikt in sarcomeren. Een spiervezel
bestaat uit meerdere sarcomeren (z-disc tot z-disc).
Model van de glijdende filamenten
Een sterke zenuwprikkel vanuit de hersenen zorgt ervoor dat er in de spiercel energie wordt
vrijgemaakt door de splitsing van ATP. Door de vrijgekomen energie schuiven actine en
myosine in elkaar. De spier wordt hierdoor korter en dikker.
Het myosine filament heeft een kop en een staart. De kop heeft (ten opzichte van) de staart
een knik. De kop (met knik) van myosine zal proberen in actine te “schuiven”.
2
, Een actine filament bestaat uit een g-actin’s. Deze worden bij elkaar gehouden door
tropomyosine. Het troponine complex zit vast aan het tropomyosine.
Stappen in de spiercontractie
Een zenuwimpuls bereikt het einde van de vezel;
Het spiervezelmembraan raakt geprikkeld;
Het sarcoplasmatisch reticulum laat calcium (Ca ++) los;
Calcium bindt zich aan troponine;
Troponine trekt tropomyosine van de receptorplaats op actine;
Er komt een crossbridge tussen actine en myosine;
De myosinekop maakt een werkslag;
Er bindt zich een nieuw ATP aan de kop;
De kop laat los en richt zich op;
De vezel is korter, wat betekent dat er sprake is van een contractie.
Stappen in spierontspanning
Er komen geen zenuwprikkels meer;
Het spiervezelmembraan raakt niet meer geprikkeld;
De calciumpomp gaat Ca ++ terugpompen in het sarcoplasmatisch reticulum. Dit kost
energie;
Tropomyosine rolt terug;
De crossbridges worden verbroken;
De vezel ontspant, wat betekent dat er sprake is van spierrelexatie.
BEWEGEN KOST ENERGIE
ATP (= adenosine trifosfaat) is nodig om energie te produceren. Energie is nodig om een
contractie te kunnen opwekken. ATP (= energie) is nodig in een spier:
Voor het opladen van de myosinekop;
Voor het losmaken van het crossbridge na een werkslag;
Voor de calciumpomp.
ATP heeft drie fosfaatgroepen.
ADP: adenosine difosfaat.
PI: anorganisch fosfaat.
Splitsing van ATP: ATP + H2O → ADP + Pi + energie
Om energie vrij te maken haal je een fosfaatgroep van ATP af.
Spiercellen synthetiseren ATP op drie manieren:
Splitsing van creatinefosfaat;
Glycolyse;
Krebscyclus en oxidatieve fosforylering.
Splitsing van creatinefosfaat
Door creatine en fosfaat van elkaar te splitsen, ontstaat er ATP. Er ontstaat hierbij 1 ATP-
molecuul dat energie kan afgeven. Een voordeel van creatinefosfaat splitsing is dat er
onmiddellijk energie wordt vrijgegeven. Een nadeel is dat de voorraad van creatine fosfaat
beperkt is.
Glycolyse (ontleding van glucose)
Na een splitsing van glucose (glycolyse) blijven er vier moleculen over. Twee daarvan zijn
ATP en twee daarvan zijn pyrodruivenzuur.
3
