Verbintenissenrecht
1. Wat is een verbintenis? (Art. 5.1 BW)
Een verbintenis is een rechtband tss 2 of meer personen op grond waarvan de SE
vd SA in rechte de uitvoering ve in geld waardeerbare prestatie mag eisen
Synoniemen:
- Schuldvordering (perspectief SE), schuld (perspectief SA)
- Juridisch afdwingbare verplichting
- Een persoonlijk recht
- Vorderderingsrecht
Verbintenis ≠ overeenkomst/ contract
Verbintenis kan ontstaan uit een overeenkomst
Vb: contractuele verbintenis ontstaat uit een contract
Rechtssubjecten:
- Natuurlijke personen
- Rechtspersonen -> kan als enige rechtsbekwaamheid uitoefenen
“Een rechtsband tss 2 of meer personen”
- Pluraliteit v rechtssubjecten indien aan actief- of passiefzijde meer dan 1
persoon staat
- Rechtssubjecten aan actief- en passiefzijde kunnen niet dezelfde zijn ->
anders uitdoving
VW contractuele verbintenis: handelingsbekwaamheid
VW buitencontractuele verbintenis: wilsbekwaamheid
! Dieren ≠ rechtssubjecten of rechtsobjecten -> uitzondering (art. 3.38 – 3.39
BW)
Persoonlijke rechten vs zakelijke rechten
Persoonlijk recht: rechtsband tss 2 rechtspersonen
Criterium 1: enkel tss rechtsobjecten (vb: verhuurder – huurder)
Nuance: persoonlijke rechten kunnen indirect een rechtsobject hebben
Vb: recht vd huurder/ voorkooprecht/ aankoopoptie
Criterium 2: enkel tss de partijen (inter partes)
Nuance:
Tegenwerpelijk aan 3den: 3den mogen met kennis v zaken, persoonlijke rechten
nt miskennen
Criterium 3: publiciteit: geen institutionele publiciteitsvoorschriften
Nuance: er zijn uitzonderingen
,Zakelijk recht: rechtsband tss rechtspersoon en goed
Criterium 1: enkel tss rechtssubject en rechtsobject
(Vb: eigendom, vruchtgebruik, opstal, pacht) art. 3.3 BW
Nuance: er kan ook een rechtsbank tss rechtssubjecten ontstaan
Vb: vruchtgebruiker – blote eigenaar, erfpachter – erfpachtgever
Criterium 2: tegenover iedereen, absoluut recht (erga omnes)
Vb: je bent eigenaar ve goed ten opzichte v iedereen
Criterium 3: publiciteit = belangrijk (vb: onroerende goederen -> inschrijven)
Conclusie: criterium 1, 2 en 3 -> allemaal een mankement
Criterium 4: zakelijke rechten = limitatief, numerus clausus
Zakelijke rechten:
1. Eigendom
2. Mede-eigendom
3. Zakelijke gebruiksrechten
4. Zakelijke zekerheidsrechten
3 categorieën
1. Verbintenis om iets te doen -> inspannings- of resultaatsverbintenis
Vb: Dienstencontract: aannemings- (loodgieter installeert WC)/ bewaargevings-/ lastgevingscontract
Arbeidscontract (verbintenis ve werknemer)
2. Verbintenis om iets niet doen -> altijd resultaatsverbintenis
Vb: geheimhoudingsplicht/ niet-concurrentiebeding
3. Verbintenis om iets te geven -> altijd resultaatsverbintenis
= de verbintenis om een zakelijk recht over te dragen (vb: eigendomsoverdracht
bij koop)
Zakelijk recht -> ontstaat of door de louter wilsovereenstemming -> zelfde
principe bij OG en RG -> leer vh consensualisme
-> het ontstaan vd verbintenis om iets te geven leidt ook onmiddellijk tot het
uitdoven ervan
-> = zelf destructieve verbintenis, dooft uit doordat ze ontstaat
Voorbeeld: verkopen ve das
Louter wilsovereenstemming -> zorgt al voor de overdraging vh zakelijk recht
Verbintenis om eigendomsrecht over te dragen is uitgedoofd door de
wilsovereenstemming
,Soorten verbintenissen:
1ste onderscheid:
1. Inspanningsverbintenis
-> verbinden om inspanningen te leveren die v een gem mens kunnen worden
verwacht
Vb: verbintenis vd gemeente om enkel wegen open te stellen die veilig zijn
2. Resultaatsverbintenis
-> verbinden om een bepaald resultaat te bereiken
Vb: teruggaveplicht ve houder ve goed (detentor) (vb: bewaargeving)/
leveringsplicht
3. Garantieverbintenis
Belangrijk onderscheid op vlak van bewijslast
1. Inspanningsverbintenis
-> SE moet aantonen dat SA niet de inspanningen ve voorzichtig + redelijk
mens leverde
2. Resultaatsverbintenis
-> SE: het uitblijven vh resultaat aantonen
-> SA: overmacht aantonen
3. Garantieverbintenis
-> je bent als SA altijd gebonden, ongeacht overmacht (vb: verbintenis
door verzekeraar)
Combinatie inspannings- en resultaatsverbintenis -> vb: een advocaat
Hoe weten of er een inspannings- of resultaatsverbintenis is ontstaan?
Juist: hangt af vd gemeenschappelijke bedoeling vd partijen -> het staat in
contract welke het is
Fout: voorwerp v verbintenis heeft een aleatoir karakter
Uitzondering: hangt hier wel van af indien het niet in de wet staat
Vb: kapper kleurt je haar verkeerd
Vb: voetballer aankopen: inspanningsverbintenis dat hij genoeg wedstrijden mag
spelen
Voorbeeld: Astrazeneca levert te weinig vaccins aan Europa, gaf voorkeur aan
Engeland
In contract met EU: best effort clausule -> best doen om zoveel vaccins per
maand te leveren
In contract met Engeland: resultaatsverbintenis
Voorbeeld: medisch contract -> altijd inspanningsverbintenis
Een arts heeft een inspanningsverbintenis -> koppelt geen resultaat aan zijn
behandelingen
, Voorbeeld:
Advocaat tegenover de cliënt -> resultaats- en inspanningsverbintenis -> het
hangt ervan af
Inspanningsverbintenis: Je mag niet beloven dat je een gunstig vonnis zult
bekomen
Resultaatsverbintenis:
Voorbeeld: Ik ga op reis en geef mijn hond in bewaargeving -> ik kom terug +
hond is weg
Resultaatsverbinteis: SA vd teruggaveplicht vd hond moet bewijs leveren van
overmacht
Een verbintenis is in principe in recht afdwingbaar
Aan het recht is een vorderingsmogelijkheid gebonden:
SA komt verbintenis niet na -> SE heeft mogelijkheid SA in recht te dwingen de
verbintenis na te komen of schadevergoeding te betalen
Rechter kan aan de SE een uitvoerbare titel verlenen
SE kan beroep doen op middelen van tenuitvoerlegging
Uitzondering: authentieke akte (vb: notariële akte) -> SE heeft direct uitvoerbare
titel
Uitzondering op afdwingingsmogelijkheid:
Soms ius zonder actio -> een recht zonder vorderingsmogelijkheid -> de
natuurlijke verbintenis
Natuurlijke verbintenis: SA is gehouden, maar indien de SA het niet nakomt kan
de SE niks doen
! Natuurlijke verbintenis = juridische verbintenis ≠ morele verbintenis
SA is verplicht het na te komen (= juridische gebonden), alleen niet afdwinbaar
Voorbeeld natuurlijke verbintenis:
- Indien je een kind onderhoudt ookal heb je geen afstammingsband
- Verjaarde schuld: verbintenis waarvan de verjaringstermijn is verstreken
- Spelen en weddenschappen
Verbintenissen die voortvloeien uit weddenschappen (art. 1965 oud BW)
Creëeren natuurlijke verbintenissen
Grijze zone in afdwingingsmogelijkheid:
Patronaatsverklaring/ letter of comfort: moedervernnootschap legt een verklaring
af
= afgezwakte vorm va borgstelling
Bedoeling: contractant vd dochtervennootschap aanzetten te contracteren
Bindende kracht? Hangt af vd vorm en inhoud vd formulering
Vb:
NV Bouwfirma (100 milj euro) wil een nieuw appartementsgebouw oprichten in
Gingelom
1. Wat is een verbintenis? (Art. 5.1 BW)
Een verbintenis is een rechtband tss 2 of meer personen op grond waarvan de SE
vd SA in rechte de uitvoering ve in geld waardeerbare prestatie mag eisen
Synoniemen:
- Schuldvordering (perspectief SE), schuld (perspectief SA)
- Juridisch afdwingbare verplichting
- Een persoonlijk recht
- Vorderderingsrecht
Verbintenis ≠ overeenkomst/ contract
Verbintenis kan ontstaan uit een overeenkomst
Vb: contractuele verbintenis ontstaat uit een contract
Rechtssubjecten:
- Natuurlijke personen
- Rechtspersonen -> kan als enige rechtsbekwaamheid uitoefenen
“Een rechtsband tss 2 of meer personen”
- Pluraliteit v rechtssubjecten indien aan actief- of passiefzijde meer dan 1
persoon staat
- Rechtssubjecten aan actief- en passiefzijde kunnen niet dezelfde zijn ->
anders uitdoving
VW contractuele verbintenis: handelingsbekwaamheid
VW buitencontractuele verbintenis: wilsbekwaamheid
! Dieren ≠ rechtssubjecten of rechtsobjecten -> uitzondering (art. 3.38 – 3.39
BW)
Persoonlijke rechten vs zakelijke rechten
Persoonlijk recht: rechtsband tss 2 rechtspersonen
Criterium 1: enkel tss rechtsobjecten (vb: verhuurder – huurder)
Nuance: persoonlijke rechten kunnen indirect een rechtsobject hebben
Vb: recht vd huurder/ voorkooprecht/ aankoopoptie
Criterium 2: enkel tss de partijen (inter partes)
Nuance:
Tegenwerpelijk aan 3den: 3den mogen met kennis v zaken, persoonlijke rechten
nt miskennen
Criterium 3: publiciteit: geen institutionele publiciteitsvoorschriften
Nuance: er zijn uitzonderingen
,Zakelijk recht: rechtsband tss rechtspersoon en goed
Criterium 1: enkel tss rechtssubject en rechtsobject
(Vb: eigendom, vruchtgebruik, opstal, pacht) art. 3.3 BW
Nuance: er kan ook een rechtsbank tss rechtssubjecten ontstaan
Vb: vruchtgebruiker – blote eigenaar, erfpachter – erfpachtgever
Criterium 2: tegenover iedereen, absoluut recht (erga omnes)
Vb: je bent eigenaar ve goed ten opzichte v iedereen
Criterium 3: publiciteit = belangrijk (vb: onroerende goederen -> inschrijven)
Conclusie: criterium 1, 2 en 3 -> allemaal een mankement
Criterium 4: zakelijke rechten = limitatief, numerus clausus
Zakelijke rechten:
1. Eigendom
2. Mede-eigendom
3. Zakelijke gebruiksrechten
4. Zakelijke zekerheidsrechten
3 categorieën
1. Verbintenis om iets te doen -> inspannings- of resultaatsverbintenis
Vb: Dienstencontract: aannemings- (loodgieter installeert WC)/ bewaargevings-/ lastgevingscontract
Arbeidscontract (verbintenis ve werknemer)
2. Verbintenis om iets niet doen -> altijd resultaatsverbintenis
Vb: geheimhoudingsplicht/ niet-concurrentiebeding
3. Verbintenis om iets te geven -> altijd resultaatsverbintenis
= de verbintenis om een zakelijk recht over te dragen (vb: eigendomsoverdracht
bij koop)
Zakelijk recht -> ontstaat of door de louter wilsovereenstemming -> zelfde
principe bij OG en RG -> leer vh consensualisme
-> het ontstaan vd verbintenis om iets te geven leidt ook onmiddellijk tot het
uitdoven ervan
-> = zelf destructieve verbintenis, dooft uit doordat ze ontstaat
Voorbeeld: verkopen ve das
Louter wilsovereenstemming -> zorgt al voor de overdraging vh zakelijk recht
Verbintenis om eigendomsrecht over te dragen is uitgedoofd door de
wilsovereenstemming
,Soorten verbintenissen:
1ste onderscheid:
1. Inspanningsverbintenis
-> verbinden om inspanningen te leveren die v een gem mens kunnen worden
verwacht
Vb: verbintenis vd gemeente om enkel wegen open te stellen die veilig zijn
2. Resultaatsverbintenis
-> verbinden om een bepaald resultaat te bereiken
Vb: teruggaveplicht ve houder ve goed (detentor) (vb: bewaargeving)/
leveringsplicht
3. Garantieverbintenis
Belangrijk onderscheid op vlak van bewijslast
1. Inspanningsverbintenis
-> SE moet aantonen dat SA niet de inspanningen ve voorzichtig + redelijk
mens leverde
2. Resultaatsverbintenis
-> SE: het uitblijven vh resultaat aantonen
-> SA: overmacht aantonen
3. Garantieverbintenis
-> je bent als SA altijd gebonden, ongeacht overmacht (vb: verbintenis
door verzekeraar)
Combinatie inspannings- en resultaatsverbintenis -> vb: een advocaat
Hoe weten of er een inspannings- of resultaatsverbintenis is ontstaan?
Juist: hangt af vd gemeenschappelijke bedoeling vd partijen -> het staat in
contract welke het is
Fout: voorwerp v verbintenis heeft een aleatoir karakter
Uitzondering: hangt hier wel van af indien het niet in de wet staat
Vb: kapper kleurt je haar verkeerd
Vb: voetballer aankopen: inspanningsverbintenis dat hij genoeg wedstrijden mag
spelen
Voorbeeld: Astrazeneca levert te weinig vaccins aan Europa, gaf voorkeur aan
Engeland
In contract met EU: best effort clausule -> best doen om zoveel vaccins per
maand te leveren
In contract met Engeland: resultaatsverbintenis
Voorbeeld: medisch contract -> altijd inspanningsverbintenis
Een arts heeft een inspanningsverbintenis -> koppelt geen resultaat aan zijn
behandelingen
, Voorbeeld:
Advocaat tegenover de cliënt -> resultaats- en inspanningsverbintenis -> het
hangt ervan af
Inspanningsverbintenis: Je mag niet beloven dat je een gunstig vonnis zult
bekomen
Resultaatsverbintenis:
Voorbeeld: Ik ga op reis en geef mijn hond in bewaargeving -> ik kom terug +
hond is weg
Resultaatsverbinteis: SA vd teruggaveplicht vd hond moet bewijs leveren van
overmacht
Een verbintenis is in principe in recht afdwingbaar
Aan het recht is een vorderingsmogelijkheid gebonden:
SA komt verbintenis niet na -> SE heeft mogelijkheid SA in recht te dwingen de
verbintenis na te komen of schadevergoeding te betalen
Rechter kan aan de SE een uitvoerbare titel verlenen
SE kan beroep doen op middelen van tenuitvoerlegging
Uitzondering: authentieke akte (vb: notariële akte) -> SE heeft direct uitvoerbare
titel
Uitzondering op afdwingingsmogelijkheid:
Soms ius zonder actio -> een recht zonder vorderingsmogelijkheid -> de
natuurlijke verbintenis
Natuurlijke verbintenis: SA is gehouden, maar indien de SA het niet nakomt kan
de SE niks doen
! Natuurlijke verbintenis = juridische verbintenis ≠ morele verbintenis
SA is verplicht het na te komen (= juridische gebonden), alleen niet afdwinbaar
Voorbeeld natuurlijke verbintenis:
- Indien je een kind onderhoudt ookal heb je geen afstammingsband
- Verjaarde schuld: verbintenis waarvan de verjaringstermijn is verstreken
- Spelen en weddenschappen
Verbintenissen die voortvloeien uit weddenschappen (art. 1965 oud BW)
Creëeren natuurlijke verbintenissen
Grijze zone in afdwingingsmogelijkheid:
Patronaatsverklaring/ letter of comfort: moedervernnootschap legt een verklaring
af
= afgezwakte vorm va borgstelling
Bedoeling: contractant vd dochtervennootschap aanzetten te contracteren
Bindende kracht? Hangt af vd vorm en inhoud vd formulering
Vb:
NV Bouwfirma (100 milj euro) wil een nieuw appartementsgebouw oprichten in
Gingelom
