Samenvatting Aantekeningen hoorcolleges Inl. B p1

HOORCOLLEGE INLEIDING B


Hoorcollege 1  06-09-2016
Wat is geschiedenis?
Geschiedenis is niet alleen alles wat in het verleden is gebeurd maar vooral de verhalen van
historici over die gebeurtenissen uit het verleden waar ze onderzoek naar hebben gedaan.
Het is de bedoeling dat er meer diep denkende vragen worden gesteld over de verhalen van
de historici. Hierdoor is geschiedenis dan ook een discussie die geen einde kent.
Daarnaast herhaald de geschiedenis zich ook nooit, exact hetzelfde.
Geschiedenis gaat over de verdwenen werkelijkheid van het verleden van de menselijke
cultuur.
Geschiedenis komt tot stand door de overblijfselen die onderzocht worden.
Schematisch:
Gebeuren Bronnen Historici Verhalen Geschiedenis / discussie

Het heden, de toekomst en het verleden bestaan niet. Het historische debat levert een
bijdrage aan de geschiedenis, gebaseerd op feiten en argumentatie.


Wat is theorie van de geschiedenis?
De theorie van de geschiedenis is dat niet het verleden zelf wordt onderzocht, maar de
manier waarop dit verleden door de historici gereconstrueerd wordt. De bedoeling is dus
eigenlijk dat je kijkt door de bril van de historicus. Dit doe je omdat er dan achterhaalt kan
worden hoe iets standplaats gebonden is.


Geschiedenis is een wetenschap
Historici verzamelen en ordenen bronnen en daarna verklaren ze de bronnen. Uiteindelijk
vormen ze een beeld.
Het gaat dan om het onderscheiden van de voorbije tijden en de eigen tijd.
Geschiedwetenschap streeft naar het vaststellen van waarheden over het verleden. Wat is
een waarheid en wat is het nut van historische kennis?
De geschiedwetenschap bestaat dus uit:
 Verzamelen
Het verzamelen van overblijfselen die hierdoor als bronnen kunnen worden benoemd.

,HOORCOLLEGE INLEIDING B


 Ordenen
De bronnen onderwerpen aan bronnenkritiek zodat er een selectie komt die bruikbaar is voor
het onderzoek van een historicus. Dit doe je o.a. door het indelen van je bronnen in
tijdvakken aan de hand van kenmerken.
 Verklaren
Achterhalen waarom een bron van belang is en hierdoor een beter inzicht krijgen in de
situatie van toen.
 Beeldvorming
Een interpretatie maken op de bevindingen die zijn gedaan, feiten en waarnemingen. Zo
wordt er een verhaal gecreëerd/gereconstrueerd.


Historisch denken
Leopold van Ranke 1795 – 1886
Hij is de grondlegger van de geschiedenis, van hoe wij nu kijken naar de geschiedenis e het
verleden. De autonomie van het verleden moeten we volgens hem respecteren en door naar
het verleden te kijken zouden we de wereld van nu beter kunnen begrijpen. Historici moeten
het verleden namelijk begrijpen.  The past is a foreign country, they do things differently
there.
Volgens historisch denken moet je je verplaatsen in personen en gebeurtenissen uit voorbije
tijden, in een totaal ander persoon als dat je kent uit de huidige tijden.
Het besef van ‘vroeger’ kwam pas later op, zo had je in de middeleeuwen nog geen historisch
besef over die tijd.
Rond de 19e eeuw veranderde dit beeld, mensen dachten na over het feit dat er een
verleden was. Dit komt omdat er in een korte tijd veel veranderde:
 De industriele revolutie  gezinnen gingen over van een agrarische samenleving
naar een meer urbane samenleving. I.p.v. dat gezinnen samen werkten op het
platteland omdat ze volledig van elkaar afhankelijk waren, kreeg na de revolutie ieder
zijn eigen loon. (=wel voor gezamelijk gebruik).
Functies van historisch denken:
 Periodiseren
Indelen in tijdvakken op basis van kenmerken.
 Het voorkomen van een Anachronisme
Iets in de verkeerde tijd plaatsen
Bjvoorbeeld film Spartakus waarin een gouden horloge is tezien.

, HOORCOLLEGE INLEIDING B


 Historische distantie
Afstand houden van je eigen tijd.
Rond de jaren 80 zou je moeten stoppen met historisch onderzoek van de tijd die erna komt.
 Contingentie
Aandacht voor het toevallige en grillige verloop van de geschiedenis.
We weten min of meer hoe het verleden is afgelopen, de geschiedenis is dus anders als je
weet hoe het afloopt. Hierdoor is er discussie en aandacht voor de geschiedenis.
 Context
De gebeurtenissen plaatsen in de context van die tijd.
Het is namelijk heel anders als je het bekijkt vanuit de huidige tijd.
 Proces
De relatie tussen gebeurtenissen door de tijd heen.


Collectief geheugen
Een gemeenschappelijke verzameling van herinneringen. Dit is nodig voor groepsgevoel,
zekerheid, stabiliteit en het rechtvaardigen van het heden. Het is gebaseerd op geloof en
niet op onderzoek.
De 3 gevaren van het collectief geheugen:
 Traditie – Nation Building
Omdat het altijd al zo gebeurde. Dit is het legitimeren van het verleden waarmee verschillen
worden onderdrukt.
 Nostalgie
Terugkijken op het verleden met heimwee. Het komt vooral voor in tijden van grote
veranderingen. Er ontstaat dan een verlangen naar vroeger.
 Vooruitgangsdenken
Het tegenovergestelde van ‘Nostalgie’. Een voorbeeld hiervan is het verlichtingsdenken.
Historici moeten collectieve misopvattingen over het verleden corrigeren.