HC klassieke chemotherapie
Kanker Verzamelnaam voor ziekte met kwaadaardige tumoren. De ziekten
verschillen in:
- Ontstaanswijze
- Celtype
- Biologisch gedrag (vb. snelheid van groei)
- Behandeling
- Prognose
Kernatypie pathologische verandering (atypie) van de celkern, zoals onrijpheid,
celkernpolymorfie, celkernverval (karyopycnose), hyperchromasie en
verstoorde celkern-plasmarelatie.
Celatypie pathologische verandering van een cel waardoor deze een vorm krijgt die
in sterke mate afwijkt van het fysiologische aspect; wordt vnl. gezien in
(maligne) tumoren
Necrose plaatselijke dood van weefsel of van afzonderlijke cellen.
Palliatief behandelen Behandelen om het leven te verlengen of schade van de tumor te
verminderen.
Goed- en kwaadaardige tumoren
GOEDAARDIGE TUMOR KWAADAARDIGE TUMOR
BEGRENZING Scherp Onscherp/onregelmatig
KAPSEL Frequent Zelden: tumor groeit dwars door het kapsel
heen.
GROEIWIJZE Expansief Infiltratief: groeit door organen heen
GROEISNELHEID Laag Hoog
NECROSE Zelden Frequent. Necrotische haarden: binnenin
necrotisch weefsel a.g.v. tekort aan
voedingsstoffen. De buitenkant van de
tumor bevat levend weefsel.
DIFFERENTIATIE Hoog Matig tot slecht
CEL/KERNATYPIE Gering Sterk
MITOTISCHE ACTIVITEIT Gering Hoog
Producten van proto-oncogenen
Producten van proto-oncogenen spelen een rol als:
- Groeifactoren (Vb. PDGF=platelet-derived growth factor)
- Groeifactor- en hormoonreceptoren (Vb. EGFR (extracellular growth factor receptor en
VEGFR (vascular endothelial growth factor receptor)
- Intracellulaire signaaltransductie-eiwitten (Vb. abl, ras)
- Gentranscriptie regulerende factor (Vb. myc. Bij tumorcellen zorgt myc ervoor dat er veel
meer transcriptie van DNA plaatsvindt dan normaal)
Verandering van proto-oncogen tot oncogen door:
- Genamplificatie (sterke vermeerdering van het aantal kopieën van een (onco)gen op een
chromosoom, m.a.g. een toegenomen aanmaak van het desbetreffende genproduct)
- Chromosomale translocatie
- Puntmutatie (dominant)
, - Epigenetische veranderingen
Tumorsupressorgenen
Tumorsuppressorgenen onderdrukken het ontstaan van kankercellen (vb. gen voor p53). Het
functioneren van tumorsuppressorgenen kan veranderen door:
- Mutaties (recessief)
- Epigenetische veranderingen
Herstelprocessen
Mutaties ontstaan door mutagene factoren worden hersteld door excision repair systeem.
Fouten in het DNA ontstaan tijdens DNA-replicatie worden hersteld door het mismatch repair
systeem.
Vele systemen die het DNA kunnen herstellen. Voorbeeld: bij een single-strand break wordt het
PARP1 eiwit actief waardoor het DNA hersteld wordt.
Epigenetische veranderingen
Epigenetische processen zijn veranderingen in de structuur van het DNA en beïnvloeden in
belangrijke mate de activiteit van genen. Deze processen kunnen gezien worden als een soort
schakelaar die de genen in cellen aan en uit zet en ze op deze manier intoom houdt. DNA kan
gemethyleerd worden. Methylering van DNA voorkomt transcriptie, omdat transcriptiecomplexen
niet kunnen binden.
Het begrip methylering beschrijft de toevoeging van een methylgroep aan een cytosine door DNMT
(DNA-methyltransferase), waardoor een methylcytosine gevormd wordt. Dit gebeurt alleen als deze
cytosine (C) gevormd wordt door een guanine (G), de zogenaamde cytosinefosfaatguanine (CpG)-
sequentie. De p staat voor de fosfaatgroep die de C en de G aan elkaar verbindt.
Hypermethylering van DNA-sequenties speelt in gezonde cellen een essentiële rol bij X-chromosoom
inactivatie, weefselspecifieke expressie en ‘genomic imprinting’.
Kanker Verzamelnaam voor ziekte met kwaadaardige tumoren. De ziekten
verschillen in:
- Ontstaanswijze
- Celtype
- Biologisch gedrag (vb. snelheid van groei)
- Behandeling
- Prognose
Kernatypie pathologische verandering (atypie) van de celkern, zoals onrijpheid,
celkernpolymorfie, celkernverval (karyopycnose), hyperchromasie en
verstoorde celkern-plasmarelatie.
Celatypie pathologische verandering van een cel waardoor deze een vorm krijgt die
in sterke mate afwijkt van het fysiologische aspect; wordt vnl. gezien in
(maligne) tumoren
Necrose plaatselijke dood van weefsel of van afzonderlijke cellen.
Palliatief behandelen Behandelen om het leven te verlengen of schade van de tumor te
verminderen.
Goed- en kwaadaardige tumoren
GOEDAARDIGE TUMOR KWAADAARDIGE TUMOR
BEGRENZING Scherp Onscherp/onregelmatig
KAPSEL Frequent Zelden: tumor groeit dwars door het kapsel
heen.
GROEIWIJZE Expansief Infiltratief: groeit door organen heen
GROEISNELHEID Laag Hoog
NECROSE Zelden Frequent. Necrotische haarden: binnenin
necrotisch weefsel a.g.v. tekort aan
voedingsstoffen. De buitenkant van de
tumor bevat levend weefsel.
DIFFERENTIATIE Hoog Matig tot slecht
CEL/KERNATYPIE Gering Sterk
MITOTISCHE ACTIVITEIT Gering Hoog
Producten van proto-oncogenen
Producten van proto-oncogenen spelen een rol als:
- Groeifactoren (Vb. PDGF=platelet-derived growth factor)
- Groeifactor- en hormoonreceptoren (Vb. EGFR (extracellular growth factor receptor en
VEGFR (vascular endothelial growth factor receptor)
- Intracellulaire signaaltransductie-eiwitten (Vb. abl, ras)
- Gentranscriptie regulerende factor (Vb. myc. Bij tumorcellen zorgt myc ervoor dat er veel
meer transcriptie van DNA plaatsvindt dan normaal)
Verandering van proto-oncogen tot oncogen door:
- Genamplificatie (sterke vermeerdering van het aantal kopieën van een (onco)gen op een
chromosoom, m.a.g. een toegenomen aanmaak van het desbetreffende genproduct)
- Chromosomale translocatie
- Puntmutatie (dominant)
, - Epigenetische veranderingen
Tumorsupressorgenen
Tumorsuppressorgenen onderdrukken het ontstaan van kankercellen (vb. gen voor p53). Het
functioneren van tumorsuppressorgenen kan veranderen door:
- Mutaties (recessief)
- Epigenetische veranderingen
Herstelprocessen
Mutaties ontstaan door mutagene factoren worden hersteld door excision repair systeem.
Fouten in het DNA ontstaan tijdens DNA-replicatie worden hersteld door het mismatch repair
systeem.
Vele systemen die het DNA kunnen herstellen. Voorbeeld: bij een single-strand break wordt het
PARP1 eiwit actief waardoor het DNA hersteld wordt.
Epigenetische veranderingen
Epigenetische processen zijn veranderingen in de structuur van het DNA en beïnvloeden in
belangrijke mate de activiteit van genen. Deze processen kunnen gezien worden als een soort
schakelaar die de genen in cellen aan en uit zet en ze op deze manier intoom houdt. DNA kan
gemethyleerd worden. Methylering van DNA voorkomt transcriptie, omdat transcriptiecomplexen
niet kunnen binden.
Het begrip methylering beschrijft de toevoeging van een methylgroep aan een cytosine door DNMT
(DNA-methyltransferase), waardoor een methylcytosine gevormd wordt. Dit gebeurt alleen als deze
cytosine (C) gevormd wordt door een guanine (G), de zogenaamde cytosinefosfaatguanine (CpG)-
sequentie. De p staat voor de fosfaatgroep die de C en de G aan elkaar verbindt.
Hypermethylering van DNA-sequenties speelt in gezonde cellen een essentiële rol bij X-chromosoom
inactivatie, weefselspecifieke expressie en ‘genomic imprinting’.
