Blok 1: herstel van occlusie Cyclus 3.2: onderdeel 4: endodontische chirurgie
Hoofdstuk 19: Chirurgische endodontie
2. de soorten bot benoemen die worden verwijderd om toegang tot de wortelpunt te verkrijgen
3. een niet succesvolle endodontische behandeling herkennen
4. de indicaties voor een chirurgische endodontie benoemen
5. de contra-indicaties voor een apexresectie beschrijven.
• Noodzaak voor chirurgische endodontie: wanneer wkb niet het beoogde resultaat oplevert.
• Microchirurgie:
o Zorgt voor vergroting en betere verlichting waardoor de apex beter te lokaliseren is.
o Osteotomie rond apex is kleineer
o Retrogade kanaalpreparatie en de retrogade kanaalafsluiting nauwkeuriger uitvoeren.
• Microscopische chirurgie: minder grote botcrypte, preparatie wortelpunt met ultrasoon, hoek van apicale bevel is 10 graden, makkelijke
inspectie worteloppervlak
1. 5 verschillen benoemen in conventionele en microscopische endodontische chirurgie
19.1 Chirurgische endodontische procedure
1. Lokale anesthesie
a. Belangrijk: goede anesthetische werking, en goede vasoscontrictie
b. Verlengd anesthetisch effect nodig met goede hemostase
i. Ultracaine-forte of septanest (2% articaine met adrenaline 1:100.000 geven anesthesie maar onvoldoende
homeostasee.
ii. Lignocaine (2% lidocaine met 1:80.000 adrenaline geeeft goede homeostase
iii. Oplossingen met 1:50.000 adrenaline zijn nog effeectiever
iv. LA met synthethische vasoconstrictor (felypressine, octapressine) bieden onvoldoende duurzame verdoving en
homeostase.
c. Het effectiefst: Lignocaine (2% lidocaine met adrenaline)
2. Afschuiven flap
a. Let op functionele aspecten (anatomie, zenuwen etc.) en esthetische aspecten (buccaal, palatinaal, lachlijn etc.)
i. Let op: architectuur mucoperiost met n. mentalis, ontbrekende elementen, vaste prothetische voorzieningen en
parodontale probleemgebieden.
b. Verschil met parodontale flap: bij endodontische chirurgie dient de flap alleen voor toegang verkrijgen, genezing verloopt per
sanatio per prinam intentionem (Aaneengroeien van wondranden zonder hiaat en zonder complicaties)
c. Bij parodontale flap verloopt de genezing per secundam intentionem.
d. Verschillende mucoperiostale flapontweerpen zijn uit te voeren met 3 incisies
i. 1. Submarginale incisie
ii. 2. Papilla base incisie
iii. 3. Intrasculculaire incisie
3. Bot verwijderen ter hoogte van de apex (als bot niet al is geperforeerd)
4. Curettage periapicale ontstekingsweefsel en worteloppervlak
5. Resectie worelpunt
6. Retrograde preparatie
7. Retrograde restauratie
8. Reiniging botcrypte en wondgebied
9. Flap terugplaatsen en hechten
• Flapontwerpen
o De volledige mucoperiostale flap (triangulair, rectangulair en envelope)
▪ Marginale en aangehechte gingiva, papillen en alveolaire
mucoperiost worden van corticalis afgeschoven.
▪ Horizontale incisie doorsnijdt parodontale aanhechting tot op
crestale bot.
• Papil losgesneden in gebied van col tussen
vestibulaire en orale deel zodat papilheelft mete flap kan worden weggeklapt.
, • Papilhelft mag niet van eigen mucoperiost worden gescheiden omdat elke papilhelft door eidnarteriee2n
vanuit het mucoperiost worden verzorgd.
• Driehoekige of triangulaire flap (figuur 19.1) ontstaat door uitbreiding van de horizontale incisie met een
verticale aan het mesiale of distale uiteinde en het van de corticalis afschuiven en opklappen van weefsel.
• Toegang tot operatiegebied ontstaat → lukt dit niet: tweede verticale incisie nodig.
• Na afschuiven ontstaat reectangulaire flap (figuur 19.2)
▪ Wondgenezing: snel, zonder littekenvorming en minimaal hoogteverlies van marginale aanhechting.
▪ Volledige flap is beter dan gelimiteerde flap
• Uitgezonderd bij gingivitis of parodontale ontsteking en wanneer reetractie van gingivazoom ernstige
cosmetische gevolgen heeft.
o In dit geval gelimiterede flap
▪ Voordelen
• Maximale toegang tot en zicht op operatieveld
• Gemakkelijk terug te plaatsen
• Zonder microscoop uit te voeren
▪ Nadelen
• Reduceert bloedtoevoer naar flap (vooral bij papilleen)
• In front esthetisch niet aanvaardbaar
• Aanheechting van gingiva wordt gecompromitteerd → gingivarecessie mogelijk tot gevolg
▪ De triangulaire flap
• Door horizontale en verticale incisie en soms nog
kleine extra ontspanningsincisie voor
toegangsvergroting en ter voorkoming van
inscheuring van flap (figuur 19.3).
• Verticale incisie van uiteinde van horizontale incisie over corticalis door aangehechte en marginale gingiva
naar vestibulaire alveolaire mucosa.
o Scheuren voorkomen door aansluiting van verticale op horizontale incisie bij mesiale of distale
hoek van vestibulaire en approximale vlak leggen.
▪ Nooit in papil of midden van vestibulair vlak!
o Verticale incisie mag niet over worteleminentie lopen → mucoperiost is dun en flap kan daardoor
makkelijk inscheuren.
• Indicatiegebied: postcaniene elemeneten BK en OK en wanneer esthetisch mogelijk incisieven BK.
▪ De rectangulaire flap
• Meer toegang tot apicale gebied (figuur 19.2)
• Meer letsel
• Horizontale incisie aan beide uiteinden met verticale incisie uitbreiden.
• Indicatiegebied: onderincisieven.
o Niet bij postcaniene elementen van OK door anatomische verhoudingen!
▪ De enveloppeflap
• Alleen horizontale incisie
• Bij afschuiven van mucoperiost ontstaat een enveloppeflap
• Toegankelijkheid en zicht is gering
• Indicatiegebied: palatinale chirurgiee, wortelamputaties, heemisecties, afsluiting van goed toegankelijke
wortelperforaties
o De gelimiteerde mucoperiostale flap (semilunair en Luebke-ochsenbein)
▪ Horizontale incisiee in aangehechte gingiva minimaal 2 mm onder
bodem van sulcus.
▪ Nadeel: collagene vezels worden doorgesneden → flap krimpt en bij
terugleggen wordt niet het gehele wondbed bedekt.
• Genezing in niet bedekt deel door granulatieweefsel (per
secundam intentionem)
• Vorming littekenweefsel
▪ Meer postoperatieve pijn
▪ Semilunaire flap
• Horizontale incisie is een halve maanvormige snee in alveolaire mucosa door aangehechte gingiva die weer
afdaalt en opstijgt naar alveolaire mucosa (figuur 19.4).
• Voordelen
o Weinig vaardigheid
o Weinig tijd
• Nadelen
o Toegankelijkheid zeer beperkt
o Verstoring bloedvoorziening
• Indicatiegebied: -
▪ Luebke-ochsenbein-flap
• Horizontale incisie in aangehechte gingiva uitbreiden met mesiale of mesialee en distale verticale incisie
(figuur 19.5).
o Horizontale incisie: recht of contour van marginale gingiva volgend.
o Verticale incisie: niet over worteleminenties
• Indicatiegebied: gebied met weinig risico van retractie van marginale gingiva
• Voordelen
o Esthetisch aanvaardbaar
o Geen retractie papillen
Hoofdstuk 19: Chirurgische endodontie
2. de soorten bot benoemen die worden verwijderd om toegang tot de wortelpunt te verkrijgen
3. een niet succesvolle endodontische behandeling herkennen
4. de indicaties voor een chirurgische endodontie benoemen
5. de contra-indicaties voor een apexresectie beschrijven.
• Noodzaak voor chirurgische endodontie: wanneer wkb niet het beoogde resultaat oplevert.
• Microchirurgie:
o Zorgt voor vergroting en betere verlichting waardoor de apex beter te lokaliseren is.
o Osteotomie rond apex is kleineer
o Retrogade kanaalpreparatie en de retrogade kanaalafsluiting nauwkeuriger uitvoeren.
• Microscopische chirurgie: minder grote botcrypte, preparatie wortelpunt met ultrasoon, hoek van apicale bevel is 10 graden, makkelijke
inspectie worteloppervlak
1. 5 verschillen benoemen in conventionele en microscopische endodontische chirurgie
19.1 Chirurgische endodontische procedure
1. Lokale anesthesie
a. Belangrijk: goede anesthetische werking, en goede vasoscontrictie
b. Verlengd anesthetisch effect nodig met goede hemostase
i. Ultracaine-forte of septanest (2% articaine met adrenaline 1:100.000 geven anesthesie maar onvoldoende
homeostasee.
ii. Lignocaine (2% lidocaine met 1:80.000 adrenaline geeeft goede homeostase
iii. Oplossingen met 1:50.000 adrenaline zijn nog effeectiever
iv. LA met synthethische vasoconstrictor (felypressine, octapressine) bieden onvoldoende duurzame verdoving en
homeostase.
c. Het effectiefst: Lignocaine (2% lidocaine met adrenaline)
2. Afschuiven flap
a. Let op functionele aspecten (anatomie, zenuwen etc.) en esthetische aspecten (buccaal, palatinaal, lachlijn etc.)
i. Let op: architectuur mucoperiost met n. mentalis, ontbrekende elementen, vaste prothetische voorzieningen en
parodontale probleemgebieden.
b. Verschil met parodontale flap: bij endodontische chirurgie dient de flap alleen voor toegang verkrijgen, genezing verloopt per
sanatio per prinam intentionem (Aaneengroeien van wondranden zonder hiaat en zonder complicaties)
c. Bij parodontale flap verloopt de genezing per secundam intentionem.
d. Verschillende mucoperiostale flapontweerpen zijn uit te voeren met 3 incisies
i. 1. Submarginale incisie
ii. 2. Papilla base incisie
iii. 3. Intrasculculaire incisie
3. Bot verwijderen ter hoogte van de apex (als bot niet al is geperforeerd)
4. Curettage periapicale ontstekingsweefsel en worteloppervlak
5. Resectie worelpunt
6. Retrograde preparatie
7. Retrograde restauratie
8. Reiniging botcrypte en wondgebied
9. Flap terugplaatsen en hechten
• Flapontwerpen
o De volledige mucoperiostale flap (triangulair, rectangulair en envelope)
▪ Marginale en aangehechte gingiva, papillen en alveolaire
mucoperiost worden van corticalis afgeschoven.
▪ Horizontale incisie doorsnijdt parodontale aanhechting tot op
crestale bot.
• Papil losgesneden in gebied van col tussen
vestibulaire en orale deel zodat papilheelft mete flap kan worden weggeklapt.
, • Papilhelft mag niet van eigen mucoperiost worden gescheiden omdat elke papilhelft door eidnarteriee2n
vanuit het mucoperiost worden verzorgd.
• Driehoekige of triangulaire flap (figuur 19.1) ontstaat door uitbreiding van de horizontale incisie met een
verticale aan het mesiale of distale uiteinde en het van de corticalis afschuiven en opklappen van weefsel.
• Toegang tot operatiegebied ontstaat → lukt dit niet: tweede verticale incisie nodig.
• Na afschuiven ontstaat reectangulaire flap (figuur 19.2)
▪ Wondgenezing: snel, zonder littekenvorming en minimaal hoogteverlies van marginale aanhechting.
▪ Volledige flap is beter dan gelimiteerde flap
• Uitgezonderd bij gingivitis of parodontale ontsteking en wanneer reetractie van gingivazoom ernstige
cosmetische gevolgen heeft.
o In dit geval gelimiterede flap
▪ Voordelen
• Maximale toegang tot en zicht op operatieveld
• Gemakkelijk terug te plaatsen
• Zonder microscoop uit te voeren
▪ Nadelen
• Reduceert bloedtoevoer naar flap (vooral bij papilleen)
• In front esthetisch niet aanvaardbaar
• Aanheechting van gingiva wordt gecompromitteerd → gingivarecessie mogelijk tot gevolg
▪ De triangulaire flap
• Door horizontale en verticale incisie en soms nog
kleine extra ontspanningsincisie voor
toegangsvergroting en ter voorkoming van
inscheuring van flap (figuur 19.3).
• Verticale incisie van uiteinde van horizontale incisie over corticalis door aangehechte en marginale gingiva
naar vestibulaire alveolaire mucosa.
o Scheuren voorkomen door aansluiting van verticale op horizontale incisie bij mesiale of distale
hoek van vestibulaire en approximale vlak leggen.
▪ Nooit in papil of midden van vestibulair vlak!
o Verticale incisie mag niet over worteleminentie lopen → mucoperiost is dun en flap kan daardoor
makkelijk inscheuren.
• Indicatiegebied: postcaniene elemeneten BK en OK en wanneer esthetisch mogelijk incisieven BK.
▪ De rectangulaire flap
• Meer toegang tot apicale gebied (figuur 19.2)
• Meer letsel
• Horizontale incisie aan beide uiteinden met verticale incisie uitbreiden.
• Indicatiegebied: onderincisieven.
o Niet bij postcaniene elementen van OK door anatomische verhoudingen!
▪ De enveloppeflap
• Alleen horizontale incisie
• Bij afschuiven van mucoperiost ontstaat een enveloppeflap
• Toegankelijkheid en zicht is gering
• Indicatiegebied: palatinale chirurgiee, wortelamputaties, heemisecties, afsluiting van goed toegankelijke
wortelperforaties
o De gelimiteerde mucoperiostale flap (semilunair en Luebke-ochsenbein)
▪ Horizontale incisiee in aangehechte gingiva minimaal 2 mm onder
bodem van sulcus.
▪ Nadeel: collagene vezels worden doorgesneden → flap krimpt en bij
terugleggen wordt niet het gehele wondbed bedekt.
• Genezing in niet bedekt deel door granulatieweefsel (per
secundam intentionem)
• Vorming littekenweefsel
▪ Meer postoperatieve pijn
▪ Semilunaire flap
• Horizontale incisie is een halve maanvormige snee in alveolaire mucosa door aangehechte gingiva die weer
afdaalt en opstijgt naar alveolaire mucosa (figuur 19.4).
• Voordelen
o Weinig vaardigheid
o Weinig tijd
• Nadelen
o Toegankelijkheid zeer beperkt
o Verstoring bloedvoorziening
• Indicatiegebied: -
▪ Luebke-ochsenbein-flap
• Horizontale incisie in aangehechte gingiva uitbreiden met mesiale of mesialee en distale verticale incisie
(figuur 19.5).
o Horizontale incisie: recht of contour van marginale gingiva volgend.
o Verticale incisie: niet over worteleminenties
• Indicatiegebied: gebied met weinig risico van retractie van marginale gingiva
• Voordelen
o Esthetisch aanvaardbaar
o Geen retractie papillen
