Samenvatting - Orthopedagogiek: praktijk onderzoek en beleid (H001861A)

Les 1 inleiding en situering


Situering opleidingsonderdeel
Wat is orthopedagogiek?
Orthopedagogiek is de wetenschap van het methodisch, integratief, zinvol, sociaal-interactief
handelen in opvoedkundige situaties die als problematisch ervaren worden, met als doel… te
verbeteren
 leefsituatie
 kwaliteit van leven
 participatie/inclusie
Doelgroepen = Orthopedagogiek & Disability studies
Werkvelden = Praktijk, onderzoek en beleid


Werkvelden in beweging
5 werkvelden
 Opvang, begeleiding en ondersteuning voor personen met een beperking
 Preventie en hulpverlening in het kader van de bijzondere
jeugdzorg/jongerenwelzijn/jeugdhulp
 Buitengewoon, geïntegreerd en inclusief onderwijs
 Observatie, opvang en behandeling binnen de geestelijke gezondheidszorg
 Integrale Jeugdhulp !!!
⇒ dus het is zoveel meer dan enkel beperkingen
Erkenning van de klinisch orthopedagoog als autonoom gezondheidsberoep.


Wat is klinische orthopedagogiek?
"Klinische orthopedagogiek betekent dat je zelfstandig handelt om problemen met opvoeding,
ontwikkeling, leren, gedrag en emoties bij kinderen, jongeren of volwassenen en hun omgeving te
voorkomen, vast te stellen, te begeleiden en te behandelen, gebaseerd op wetenschappelijk
onderzoek."


werkvelden in beweging

Organisatie
 Oprichting Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (1 april 2006)
 Nieuwe Wet op de Jeugdbescherming (15 mei 2006)
 Nieuwe reconversie in de GGZ, art. 107 (2011)
 Implementatie Integrale Jeugdhulp (2014)
 Klinisch orthopedagoog als gezondheidsberoep (2016)
 Persoonsvolgende financiering (januari 2017)
 Nieuwe ‘Potpourriwet’ internering (2017)
 Decreet Jeugddelinquentierecht (2019)

,  ‘Kind en Gezin’ en ‘Jongerenwelzijn’ smelten samen tot ‘Agentschap Opgroeien’ (2020)
 Decreet Leersteun (1 september 2023)

Dynamisch karakter, aanhoudende uitdagingen
 Comités worden Ondersteuningscentra Jeugdzorg (2014)
 Uitrollen van de Integrale Jeugdhulp in Vlaanderen (2014)
 Het M-decreet voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (2014-2015) >
ondersteuningsnetwerken (2017)
 Implementatie van artikel 107 in de ggz (2010)
 Klinisch orthopedagoog als ggz-beroep (2016)
 Persoonsvolgende financiering (2017)

Zware besparingen
Door Minister van welzijn= Wouter Beke
Bv: Ze willen snoeien in het aanbod van individuele psychologische hulp en schuldhulpverlening.
“Mag het een Beke meer welzijn”; “Doe een Beke normaal. Welzijn is cruciaal!”


Organisatie van zorg en ondersteuning in Vlaanderen
Hoe is de zorg georganiseerd?
Zorgpiramide: Instroom, doorstroom en uitstroom in en uit de zorg.




 Pleegzorg: niet alleen kinderen, ook volwassenen (met een beperking)
 Outreaching: we kijken waar de mensen zijn die hulpverlening nodig hebben
 Bemoeizorg: mensen die niet geholpen willen worden, hulpverlener werkt aanklampend
Subsidiariteitsbeginsel/principe = men mag pas overgaan naar een volgend niveau van hulp als de
hulp in de onderliggende niveaus niet voldoende hulp kan bieden aan de nood.


Zorgverstrekkers in Vlaanderen?
 Overheid (publieke sector)
 OPZ Geel en Rekem Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum
 Gemeenschaps-instellingen
 Mol, Ruiselede, Everberg
 OCJ en Sociale diensten JRB
 Privé-initiatief (non-profit) vs for profit
 “Caritas catholica” ⇒ (katholieke initiatieven die historisch gegroeid zijn)
 Vzw’s
 (Katholieke vs. vrijzinnige en pluralistische initiatieven.)
 Private zorgaanbieders (wzc, thuishulp, beveiliging)

,  Informele vs. formele zorg
 Mantelzorg:
 partners, kinderen, ouders en buren
 Vrijwilligerswerk: ondersteuning van professionelen of zelf hulp verlenen
 Zelfhulp- en belangengroepen


Mantelzorg
Je bent een mantelzorger als je hulp of zorg biedt aan iemand die omwille van ziekte, handicap of
ouderdom zorgbehoevend is. In nabije kring (familie)
Wat kan de overheid verwachten van hun burgers?



Vrijwilligerswerk
 Belangrijke/onmisbare aanvulling op betaalde arbeidskrachten
 Waarom doen ze het?
 Wat levert het op?
 In België/Vlaanderen?
 Vrijwilligers zijn belangrijke onmisbare aanvulling op betaalde arbeidskrachten
 1/8 = 750 000 = 13.8%


Zelfhulp
 Aanvullende vorm van ondersteuning, naast professionele en informele ondersteuners
 Belang van lotgenotencontact
 Veel aandoeningen vereisen continue ondersteuning
 Laagdrempelig


Zorg en ondersteuning voor personen met een handicap
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) Opdrachten
 Zorg en ondersteuning, niet tewerkstelling (VDAB)
 Aanvraagprocedure (NRTH – meerderjarigen)
 Van aanbodgestuurde zorg naar persoonsgebonden ondersteuning
 Kwaliteitscontrole en kwaliteitsdecreet Niet rechtstreeks toegankelijke hulp


VAPH - Kwaliteitsdecreet (1997, 2011, 2017)
 Doel:
 Verstrekken van verantwoorde hulp- en dienstverlening
 Garant staan voor effectiviteit, efficiëntie en continuïteit van de aangeboden hulp
 Erkenningsvoorwaarde:
 Verantwoorde hulp- en dienstverlening
 Gebruikersgerichtheid
 Maatschappelijke aanvaardbaarheid
 Doeltreffendheid
 Doelmatigheid
 Continuïteit
 Elke voorziening moet kwaliteitsbeleid ontwikkelen en vastleggen in een kwaliteitshandboek

,  27-04-2017: Enkele aanpassingen n.a.v. invoering PVF


De bijzondere jeugdhulp/jongerenwelzijn
Steeds meer jongeren in de jeugdzorg
 Intersectorale toegangspoort
 OCJ en Sociale diensten JRB
 Voorzieningenbeleid:
 private voorzieningen en projecten
 Gemeenschapsinstellingen


onderwijs voor leerlingen met een (functie) bepering
 BKLO, BLO en BuSO
 GON (✞ 2017)
 ION (✞ 2017)
 CLB
 M-decreet (1 september 2015)
 Ondersteuningsteams (2017)
 Basiszorg
 Verhoogde zorg
 Uitbreiding van zorg


De geestelijke gezondheidszorg
Vlaams Minister van Welzijn is niet verantwoordelijk voor residentiële voorzieningen.
Federaal Minister van Welzijn en zorg= Maggie De Block
Geestelijke gezondheidszorg:
 Residentiële vs. ambulante voorzieningen
 Reorganisatie van de ggz
 Art. 107 binnen ziekenhuiswet (federaal)
 5 basisfuncties
 Versterken van de eerste lijn
 Organisatie in GGZ netwerken


Naar een integrale jeugdhulp

Wat was het probleem?
 ‘Verkokerd’
 Overlappingen / onvoldoende spreiding
 Doorverwijzing bepaald door het bestaande aanbod ipv door de eigenlijke hulpvraag
 Globale gegevens over zorgvraag ontbreken

De krachtlijnen
 Er moet voldoende vroegtijdige hulp zijn
 Het hulpaanbod moet vraaggericht zijn
 De hulp moet zo licht mogelijk zijn, zo kort mogelijk en zo dicht mogelijk bij de cliënt
 De hulp moet naadloos zijn. Er moet een goede samenwerking en doorverwijzing zijn
 De hulp moet intersectoraal beter georganiseerd zijn