Leidraad cursusdeel Sandy De Bruycker: oplossingen
LES 1
1. Bereken het jaarlijks energieverbruik van een…
Jaarlijks energieverbruik = uren/dag x dagen/jaar x (vermogen toestel [W] / 1000) [kWh]
2. Het verschil tussen waterdicht en dampdicht.
Waterdicht: bestand tegen watermoleculen; waterdicht is niet perse dampdicht;
waterdampmoleculen zijn kleiner en kunnen door de waterdichte laag
Dampdicht: bestand tegen waterdampmoleculen; is ook waterdicht; zowel
watermoleculen als waterdampmoleculen kunnen niet door de dampdichte
laag
3. De verschillende mechanismen van vochttransport.
Vocht kan zich zowel als damp of als water bewegen in een materiaal.
De oorzaak van waterdamptransport is dampdiffusie (= waterdamp beweegt) : de damp kan
tijdens het transport condenseren tot water.
De oorzaak van watertransport is capillaire zuiging (= door smalle buisjes) OF zwaartekracht
OF uitwendige (water- of lucht-) druk.
4. Het verschil van tussen oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie.
OORZAKEN VAN VOCHT KUNNEN ZIJN:
Regenopname en Oorzaak: contact met water
regendoorslag In een regenachtig klimaat als het onze is dit misschien wel de
belangrijkste oorzaak van vocht in constructies.
Opstijgend vocht Oorzaak: contact met water
Wijst erop dat vocht vanaf de muuraanzet/fundering wordt
opgezogen (door capillaire zuiging).
Externe (water- of lucht- Oorzaak: contact met water
) drukken Denk hierbij aan: keldermuren en -vloeren onder het freatisch
oppervlak; ondergronds watertanks; zwembaden; etc.
Bouwvocht Oorzaak: contact met water
Slaat op alle vocht dat in de constructie aanwezig is op het
moment van in-gebruiksname. Er zijn veel redenen waarom een
constructie vochtig: vb. neerslag tijdens bouwperiode;
watervormende reacties bij de binding van materialen;
aanmaakwater voor beton; verf; etc.
Hygroscopiciteit Oorzaak: contact met waterdamp
Bij hoge relatieve (lucht)vochtigheden kan het hygroscopisch
evenwichtsvochtgehalte van een materiaal in de constructie zo
hoog oplopen dat er problemen ontstaan zoals bijvoorbeeld het
krom trekken van een deur.
Oppervlaktecondensatie Oorzaak: contact met waterdamp
Duidt op de vorming van condens op de zichtbare
wandoppervlakken. Men slaat meestal slechts alarm wanneer er
oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak optreedt.
Nochtans kan condensatie op een buitenoppervlak soms
verantwoordelijk zijn voor een aanvoer van vocht die
vergelijkbaar is met de hoeveelheid aangevoerd door regen. We
willen ook opmerken dat schimmelvorming vlugger zal optreden
1
, dan oppervlaktecondensatie, mits er een geschikte
voedingsbodem aanwezig is.
Inwendige condensatie Oorzaak: contact met waterdamp
Dit wijst op de vorming van condensatie binnen een constructie.
Inwendige condensatie blijft soms lange tijd onzichtbaar. Pas
wanneer er problemen ontstaan trekt men aan de alarmbel.
Daarbij gaat het dan meestal om rot; uitdruppend vocht;
corrosie, etc.
Toevallige oorzaken Oorzaak: contact met water
We denken hierbij aan lekkende water- en
verwarmingsleidingen; een ondichte voeg rond een badkuip of
stortbad; lekkende afvoerbuizen en -goten; etc.
5. De fysische benadering van waterdamp in lucht.
Lucht kan waterdamp opnemen, maar slechts een beperkte hoeveelheid ervan. Eens de
maximale hoeveelheid is bereikt, kan men spreken dat de lucht verzadigd is met waterdamp.
Hierna wordt geen waterdamp meer opgenomen, maar ontstaat er condens.
Lucht is een gasmengsel van droge lucht en waterdamp. We kunnen de druk van dit gas
bepalen, nl. luchtdruk.
De druk van het gedeelte waterdamp in deze lucht is de (water)dampdruk p [Pa], ook wel de
dampspanning genoemd. Dit is de hoeveelheid waterdamp in de lucht.
6. Het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke
weergave.
Verzadiging met waterdamp: Wanneer de maximale hoeveelheid waterdamp in de lucht
bereikt wordt, noemt me de lucht verzadigd met waterdamp;
deze maximale hoeveelheid hangt af van de temperatuur
Verzadigingsspanning: p’ [Pa] = de maximale (water)dampdruk of dampspanning bij
een bepaalde temperatuur
Grafische weergave: Hoe hoger de temperatuur T (x-as), hoe meer dampdruk p (y-
as) de lucht kan opnemen, hoe hoger de verzadigingsspanning
p’
Numerieke weergave: In deze tabel is per temperatuur de verzadigingsspanning
gegeven, vb. T = 6,6°C -> p’ = 975 Pa
2
, 7. Het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke
dampdruk.
Relatieve vochtigheid: RV of ø [%] = de relatieve vochtigheid drukt de verhouding uit
tussen de aanwezige dampdruk p en de verzadigingsdampdruk
p’ die er maximaal mogelijk is
RV = (p/p’) x 100 [%]
Grafische weergave: Hoe hoger de temperatuur, hoe meer dampdruk de lucht kan
opnemen, hoe hoger de maximale dampdruk. Maar de
relatieve vochtigheid RV is de verhouding van p’ en p,
waardoor de RV-curve lager zal liggen dan de curve van de
verzadigingsspanning p’
Relatie werkelijke dampdruk: De werkelijke dampdruk p wordt niet rechtstreeks bepaald dat
gebeurd met volgende formule
p = p’ x (RV / 100) [Pa]
Oefening:
8. De Binnenklimaatklassen; opdeling en risico-gehalte.
Gebouwen worden opgedeeld in 4 binnenklimaat-klassen in functie van de dampproductie. De
opdeling gebeurt op basis van jaargemiddelde dampdrukken
Klasse 1 Klasse 2 Klasse 3 Klasse 4
Jaargemiddelde 1100 ≤ p < 1165 1165 ≤ p < 1370 1370 ≤ p ≤ 1500 p > 1500
dampdrukken
Voorbeelden Sportzalen, kerken, Grote woningen, Kleine woningen, Zwembaden,
garages kantoren, scholen ziekenhuizen, welness, musea,
restaurants industrie
Inhoud Weinig/Geen Weinig/Geen Hoge vochtproductie; Hoge
dampproductie; vrij dampproductie; vrij matig/voldoende vochtproductie;
goede ventilatie goede ventilatie ventilatie slechte ventilatie
Risico-gehalte op Geen Geen Frequent Hoofdzakelijk
vochtproblemen vochtproblemen vochtproblemen condensproblemen in condensproblemen
winter bij lichte
constructies (met
isolatie aan de
binnenzijde)
3
LES 1
1. Bereken het jaarlijks energieverbruik van een…
Jaarlijks energieverbruik = uren/dag x dagen/jaar x (vermogen toestel [W] / 1000) [kWh]
2. Het verschil tussen waterdicht en dampdicht.
Waterdicht: bestand tegen watermoleculen; waterdicht is niet perse dampdicht;
waterdampmoleculen zijn kleiner en kunnen door de waterdichte laag
Dampdicht: bestand tegen waterdampmoleculen; is ook waterdicht; zowel
watermoleculen als waterdampmoleculen kunnen niet door de dampdichte
laag
3. De verschillende mechanismen van vochttransport.
Vocht kan zich zowel als damp of als water bewegen in een materiaal.
De oorzaak van waterdamptransport is dampdiffusie (= waterdamp beweegt) : de damp kan
tijdens het transport condenseren tot water.
De oorzaak van watertransport is capillaire zuiging (= door smalle buisjes) OF zwaartekracht
OF uitwendige (water- of lucht-) druk.
4. Het verschil van tussen oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie.
OORZAKEN VAN VOCHT KUNNEN ZIJN:
Regenopname en Oorzaak: contact met water
regendoorslag In een regenachtig klimaat als het onze is dit misschien wel de
belangrijkste oorzaak van vocht in constructies.
Opstijgend vocht Oorzaak: contact met water
Wijst erop dat vocht vanaf de muuraanzet/fundering wordt
opgezogen (door capillaire zuiging).
Externe (water- of lucht- Oorzaak: contact met water
) drukken Denk hierbij aan: keldermuren en -vloeren onder het freatisch
oppervlak; ondergronds watertanks; zwembaden; etc.
Bouwvocht Oorzaak: contact met water
Slaat op alle vocht dat in de constructie aanwezig is op het
moment van in-gebruiksname. Er zijn veel redenen waarom een
constructie vochtig: vb. neerslag tijdens bouwperiode;
watervormende reacties bij de binding van materialen;
aanmaakwater voor beton; verf; etc.
Hygroscopiciteit Oorzaak: contact met waterdamp
Bij hoge relatieve (lucht)vochtigheden kan het hygroscopisch
evenwichtsvochtgehalte van een materiaal in de constructie zo
hoog oplopen dat er problemen ontstaan zoals bijvoorbeeld het
krom trekken van een deur.
Oppervlaktecondensatie Oorzaak: contact met waterdamp
Duidt op de vorming van condens op de zichtbare
wandoppervlakken. Men slaat meestal slechts alarm wanneer er
oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak optreedt.
Nochtans kan condensatie op een buitenoppervlak soms
verantwoordelijk zijn voor een aanvoer van vocht die
vergelijkbaar is met de hoeveelheid aangevoerd door regen. We
willen ook opmerken dat schimmelvorming vlugger zal optreden
1
, dan oppervlaktecondensatie, mits er een geschikte
voedingsbodem aanwezig is.
Inwendige condensatie Oorzaak: contact met waterdamp
Dit wijst op de vorming van condensatie binnen een constructie.
Inwendige condensatie blijft soms lange tijd onzichtbaar. Pas
wanneer er problemen ontstaan trekt men aan de alarmbel.
Daarbij gaat het dan meestal om rot; uitdruppend vocht;
corrosie, etc.
Toevallige oorzaken Oorzaak: contact met water
We denken hierbij aan lekkende water- en
verwarmingsleidingen; een ondichte voeg rond een badkuip of
stortbad; lekkende afvoerbuizen en -goten; etc.
5. De fysische benadering van waterdamp in lucht.
Lucht kan waterdamp opnemen, maar slechts een beperkte hoeveelheid ervan. Eens de
maximale hoeveelheid is bereikt, kan men spreken dat de lucht verzadigd is met waterdamp.
Hierna wordt geen waterdamp meer opgenomen, maar ontstaat er condens.
Lucht is een gasmengsel van droge lucht en waterdamp. We kunnen de druk van dit gas
bepalen, nl. luchtdruk.
De druk van het gedeelte waterdamp in deze lucht is de (water)dampdruk p [Pa], ook wel de
dampspanning genoemd. Dit is de hoeveelheid waterdamp in de lucht.
6. Het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke
weergave.
Verzadiging met waterdamp: Wanneer de maximale hoeveelheid waterdamp in de lucht
bereikt wordt, noemt me de lucht verzadigd met waterdamp;
deze maximale hoeveelheid hangt af van de temperatuur
Verzadigingsspanning: p’ [Pa] = de maximale (water)dampdruk of dampspanning bij
een bepaalde temperatuur
Grafische weergave: Hoe hoger de temperatuur T (x-as), hoe meer dampdruk p (y-
as) de lucht kan opnemen, hoe hoger de verzadigingsspanning
p’
Numerieke weergave: In deze tabel is per temperatuur de verzadigingsspanning
gegeven, vb. T = 6,6°C -> p’ = 975 Pa
2
, 7. Het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke
dampdruk.
Relatieve vochtigheid: RV of ø [%] = de relatieve vochtigheid drukt de verhouding uit
tussen de aanwezige dampdruk p en de verzadigingsdampdruk
p’ die er maximaal mogelijk is
RV = (p/p’) x 100 [%]
Grafische weergave: Hoe hoger de temperatuur, hoe meer dampdruk de lucht kan
opnemen, hoe hoger de maximale dampdruk. Maar de
relatieve vochtigheid RV is de verhouding van p’ en p,
waardoor de RV-curve lager zal liggen dan de curve van de
verzadigingsspanning p’
Relatie werkelijke dampdruk: De werkelijke dampdruk p wordt niet rechtstreeks bepaald dat
gebeurd met volgende formule
p = p’ x (RV / 100) [Pa]
Oefening:
8. De Binnenklimaatklassen; opdeling en risico-gehalte.
Gebouwen worden opgedeeld in 4 binnenklimaat-klassen in functie van de dampproductie. De
opdeling gebeurt op basis van jaargemiddelde dampdrukken
Klasse 1 Klasse 2 Klasse 3 Klasse 4
Jaargemiddelde 1100 ≤ p < 1165 1165 ≤ p < 1370 1370 ≤ p ≤ 1500 p > 1500
dampdrukken
Voorbeelden Sportzalen, kerken, Grote woningen, Kleine woningen, Zwembaden,
garages kantoren, scholen ziekenhuizen, welness, musea,
restaurants industrie
Inhoud Weinig/Geen Weinig/Geen Hoge vochtproductie; Hoge
dampproductie; vrij dampproductie; vrij matig/voldoende vochtproductie;
goede ventilatie goede ventilatie ventilatie slechte ventilatie
Risico-gehalte op Geen Geen Frequent Hoofdzakelijk
vochtproblemen vochtproblemen vochtproblemen condensproblemen in condensproblemen
winter bij lichte
constructies (met
isolatie aan de
binnenzijde)
3
