Jurisprudentie
Week 1
- HR 16 december 2011, NJ 2012/515, m.nt. F.M.J. Verstijlen
(Prakke/Gips)
De Maclou-norm: ‘een curator behoort te handelen zoals in redelijkheid mag
worden verlangd van een over volsoende inzicht en ervaring beschikkende curator
die zijn taak met nauwgezetheid en inzet verricht’.
Wanneer de curator niet gebonden is aan regels, komt hem een ruime mate van
vrijheid toe.
Die norm ziet op de persoonlijke aansprakelijkheid van de curator wegens een
onjuiste taakuitoefening in een geval dat de genoemde vrijheid voor hem bestond.
Bij toetsing aan deze norm past terughoudendheid. Er is voor persoonlijke
aansprakelijkheid ook vereist dat er een ernstig verwijt valt te maken.
r.o. 3.4.1 – 3.4.3.
- HR 28 juni 2013, NJ 2013/365 (Y) (Bundel aanvullende JP)
In deze procedure vraagt verzoeker zijn eigen faillissement aan. Volgens de Hoge
Raad is er sprake van misbruik van bevoegdheid en wordt het faillissement
ondanks dat aan alle vereisten is voldaan niet uitgesproken. De reden hiervoor is
dat er geen baten in de boedel zaten en faillissement er slechts toe zou leiden dat
er meer schulden zouden ontstaan.
r.o. 3.1
- HR 17 januari 2014, NJ 2014/61 (Unitco)
In dit arrest is bepaald dat toetsing door de rechter ex-nunc geschiedt. In deze
zaak had Unitco een verzoek aan de rechter gedaan om H. failliet te verklaren. Dat
gebeurde en H. ging in hoger beroep. In de tussentijd heft H. de steunvordering
voldaan en was daardoor niet meer voldaan aan het pluraliteitsvereiste.
Aangezien er ex-nunc wordt getoets kon het faillissement niet in stand blijven.
r.o. 3.3.1 – 3.3.2
- HR 24 maart 2017, NJ 2018, 225 (Säkaphen/Carrecon-Piguillet)
In deze zaak is de Hoge Raad gevraag terug te komen op het pluraliteitsvereiste.
De Hoge Raad is hier niet op terug gekomen omdat de eis dat summierlijk moet
blijken van een steunvordering zijn rechtvaardiging vindt in het doel van
faillissement om het vermogen van de schuldenaar te verdelen over diens
gezamelijke schuldeisers. Als er maar een schuldeiser is valt er niets te verdelen.
r.o. 3.3.2
- HR 9 november 2018, NJ 2018/464 (De Klerk c.s)
In dit arrest huurde de failliet een pand en in het huurcontract stond een
onderverhuurverbod. De curator verhuurde het pand toch onder. Dat levered een
actieve schending op. Er was hier sprake van een handelen van de curator in strijd
met een in hoedanigheid n ate leven verplichting. Dit levert een boedelschuld op,
Koot beheer/Tideman categorie 3. Daarnaast komt de curator geen beleidsvrijheid
toe in het geval dat hij gebonden is aan regels. Komt hij die regels niet na, dan kan
hij op die grond persoonlijk aansprakelijk worden gehouden.
r.o. 3.4.2 – 3.5.2
, - HR 25 mei 2018, NJ 2019/393 (Coöperatieve Rabobank U.A./Winters)
In deze zaak had Winters met alle schuldeisers, behalve de Rabobank afgesproken
dat de vorderingen voldaan zouden worden onder de voorwaarde dat de
vernietiging van het faillissement zou worden uitgesproken, waardoor er geen
steunvorderingen meer zouden zijn. Maar op het moment van toetsing waren de
vorderingen er dus nog wel. Hierdoor werd faillissement in stand gelaten.
r.o. 3.4.3
- Rb Den Haag, 16 augustus 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:12219 (Bundel
aanvullende JP)
De rechtbank stelt vast dat het in het minnelijke traject gespaarde bedrag
overeenkomt met een bedrag dat in een aantal maanden had kunnen worden
afgelost. Dat bedrag dat in het minnelijke traject bij elkaar is gespaard wordt dus
omgezet in maanden en dat wordt van de duur van de WSNP afgetrokken.
r.o. 2.13
Week 2
- HR 28 september 1990, NJ 1991/305 (De Ranitz q.q./Ontvanger)
Als het boedelactief niet toereikend is om alle boedelschulden te voldoen,
moeten de schulden in beginsel naar evenredigheid van de omvang van elke
schuld worden voldaan, behoudens de daarvoor geldende wettelijke redenen van
voorrang.
r.o. 3.5
- HR 5 september 1997, NJ 1998/437 (Ontvanger/Hamm q.q.)
Als er sprake is van een onverschuldigde betaling, art 6:212 BW, is de curator
verplicht om, nadat hij het onverschuldigd betaalde heeft ontvangen en heeft
gesconstanteerd dat sprake is van een vergissing, uit de beschikbare middelen
van de boedel een bedrag gelijk aan dat waarmee de boedel is verrijkt te
voldoen aan degene die onverschuldigd heeft betaald. De aard van deze
verplichting brengt mee dat de curator haar zo spoedig mogelijk behoort na te
komen, zonder de afwikkeling van de boedel af te wachten en met voorbijgaan
van aanspraken van andere boedelcrediteuren.
r.o. 3.4
- HR 28 april 2006, NJ 2006/503 (Huijzer q.q./Rabobank), (Bundel
aanvullende JP)
In gevallen van een aanvaarding en uitvoering door de bank van een na de
faillietverklaring door de gefailleerde ingevolge art 23 Fw niet bevoegd was. Nu
de boedel door de uit die opdracht voortvloeiende betaling niet is gebaat, kan in
beginsel deze betaling, ongeacht of de bank door publicatie van het
faillissementsvonnis of op andere wijze bekend was of kon zijn met
failllietverklaring, niet aan de boedel worden tegen geworpen, en kan de curator
hetgeen ingevolge de betalingsopdracht door de bank is betaald terugvorderen.
r.o. 3.3
- HR 8 juni 2007, NJ 2007/419 (Van der Werff q.q./BLG)
In dit arrest bleek de Hoge Raad niet bereid terug te komen op zijn oordeel in HR
Ontvanger/Hamm q.q. dat wanneer sprake is van een onmiskenbare vergissing
het door de curator ontvangene direct moet worden teruggegeven aan degene
die zonder enige rechtsgrond en op grond van die onmiskenbare vergissing
betaald heeft. Als er wel een rechtsgrond heeft bestaan, maar die is teniet
Week 1
- HR 16 december 2011, NJ 2012/515, m.nt. F.M.J. Verstijlen
(Prakke/Gips)
De Maclou-norm: ‘een curator behoort te handelen zoals in redelijkheid mag
worden verlangd van een over volsoende inzicht en ervaring beschikkende curator
die zijn taak met nauwgezetheid en inzet verricht’.
Wanneer de curator niet gebonden is aan regels, komt hem een ruime mate van
vrijheid toe.
Die norm ziet op de persoonlijke aansprakelijkheid van de curator wegens een
onjuiste taakuitoefening in een geval dat de genoemde vrijheid voor hem bestond.
Bij toetsing aan deze norm past terughoudendheid. Er is voor persoonlijke
aansprakelijkheid ook vereist dat er een ernstig verwijt valt te maken.
r.o. 3.4.1 – 3.4.3.
- HR 28 juni 2013, NJ 2013/365 (Y) (Bundel aanvullende JP)
In deze procedure vraagt verzoeker zijn eigen faillissement aan. Volgens de Hoge
Raad is er sprake van misbruik van bevoegdheid en wordt het faillissement
ondanks dat aan alle vereisten is voldaan niet uitgesproken. De reden hiervoor is
dat er geen baten in de boedel zaten en faillissement er slechts toe zou leiden dat
er meer schulden zouden ontstaan.
r.o. 3.1
- HR 17 januari 2014, NJ 2014/61 (Unitco)
In dit arrest is bepaald dat toetsing door de rechter ex-nunc geschiedt. In deze
zaak had Unitco een verzoek aan de rechter gedaan om H. failliet te verklaren. Dat
gebeurde en H. ging in hoger beroep. In de tussentijd heft H. de steunvordering
voldaan en was daardoor niet meer voldaan aan het pluraliteitsvereiste.
Aangezien er ex-nunc wordt getoets kon het faillissement niet in stand blijven.
r.o. 3.3.1 – 3.3.2
- HR 24 maart 2017, NJ 2018, 225 (Säkaphen/Carrecon-Piguillet)
In deze zaak is de Hoge Raad gevraag terug te komen op het pluraliteitsvereiste.
De Hoge Raad is hier niet op terug gekomen omdat de eis dat summierlijk moet
blijken van een steunvordering zijn rechtvaardiging vindt in het doel van
faillissement om het vermogen van de schuldenaar te verdelen over diens
gezamelijke schuldeisers. Als er maar een schuldeiser is valt er niets te verdelen.
r.o. 3.3.2
- HR 9 november 2018, NJ 2018/464 (De Klerk c.s)
In dit arrest huurde de failliet een pand en in het huurcontract stond een
onderverhuurverbod. De curator verhuurde het pand toch onder. Dat levered een
actieve schending op. Er was hier sprake van een handelen van de curator in strijd
met een in hoedanigheid n ate leven verplichting. Dit levert een boedelschuld op,
Koot beheer/Tideman categorie 3. Daarnaast komt de curator geen beleidsvrijheid
toe in het geval dat hij gebonden is aan regels. Komt hij die regels niet na, dan kan
hij op die grond persoonlijk aansprakelijk worden gehouden.
r.o. 3.4.2 – 3.5.2
, - HR 25 mei 2018, NJ 2019/393 (Coöperatieve Rabobank U.A./Winters)
In deze zaak had Winters met alle schuldeisers, behalve de Rabobank afgesproken
dat de vorderingen voldaan zouden worden onder de voorwaarde dat de
vernietiging van het faillissement zou worden uitgesproken, waardoor er geen
steunvorderingen meer zouden zijn. Maar op het moment van toetsing waren de
vorderingen er dus nog wel. Hierdoor werd faillissement in stand gelaten.
r.o. 3.4.3
- Rb Den Haag, 16 augustus 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:12219 (Bundel
aanvullende JP)
De rechtbank stelt vast dat het in het minnelijke traject gespaarde bedrag
overeenkomt met een bedrag dat in een aantal maanden had kunnen worden
afgelost. Dat bedrag dat in het minnelijke traject bij elkaar is gespaard wordt dus
omgezet in maanden en dat wordt van de duur van de WSNP afgetrokken.
r.o. 2.13
Week 2
- HR 28 september 1990, NJ 1991/305 (De Ranitz q.q./Ontvanger)
Als het boedelactief niet toereikend is om alle boedelschulden te voldoen,
moeten de schulden in beginsel naar evenredigheid van de omvang van elke
schuld worden voldaan, behoudens de daarvoor geldende wettelijke redenen van
voorrang.
r.o. 3.5
- HR 5 september 1997, NJ 1998/437 (Ontvanger/Hamm q.q.)
Als er sprake is van een onverschuldigde betaling, art 6:212 BW, is de curator
verplicht om, nadat hij het onverschuldigd betaalde heeft ontvangen en heeft
gesconstanteerd dat sprake is van een vergissing, uit de beschikbare middelen
van de boedel een bedrag gelijk aan dat waarmee de boedel is verrijkt te
voldoen aan degene die onverschuldigd heeft betaald. De aard van deze
verplichting brengt mee dat de curator haar zo spoedig mogelijk behoort na te
komen, zonder de afwikkeling van de boedel af te wachten en met voorbijgaan
van aanspraken van andere boedelcrediteuren.
r.o. 3.4
- HR 28 april 2006, NJ 2006/503 (Huijzer q.q./Rabobank), (Bundel
aanvullende JP)
In gevallen van een aanvaarding en uitvoering door de bank van een na de
faillietverklaring door de gefailleerde ingevolge art 23 Fw niet bevoegd was. Nu
de boedel door de uit die opdracht voortvloeiende betaling niet is gebaat, kan in
beginsel deze betaling, ongeacht of de bank door publicatie van het
faillissementsvonnis of op andere wijze bekend was of kon zijn met
failllietverklaring, niet aan de boedel worden tegen geworpen, en kan de curator
hetgeen ingevolge de betalingsopdracht door de bank is betaald terugvorderen.
r.o. 3.3
- HR 8 juni 2007, NJ 2007/419 (Van der Werff q.q./BLG)
In dit arrest bleek de Hoge Raad niet bereid terug te komen op zijn oordeel in HR
Ontvanger/Hamm q.q. dat wanneer sprake is van een onmiskenbare vergissing
het door de curator ontvangene direct moet worden teruggegeven aan degene
die zonder enige rechtsgrond en op grond van die onmiskenbare vergissing
betaald heeft. Als er wel een rechtsgrond heeft bestaan, maar die is teniet
