Samenvatting Hoofdstuk 3 Slater

Hoofdstuk 3 Zintuigelijke stelsels
39) Bij mensen zijn de zicht en het gehoor het beste ontwikkeld. Hierdoor gebruiken we deze sneller
om prikkels waar te nemen in vergelijking met voelen, ruiken en proeven. Van alle zintuigen is zicht
en gehoor het beste ontwikkeld maar dat wilt niet zeggen dat dit bij alle dieren zo is.

40)Vogels gebruiken gehoor en zicht ook het meeste. Het verschil tussen vogels en mensen is de
scherpte en frequente (sterkte). Vleermuizen verspreiden hele hoge signalen en deze worden terug
gekaatst door voorwerpen. Zo ook hun prooien, zo weten ze waar een prooi zich precies bevindt.

41) Sommige dieren bevatten zintuigen die andere weer niet hebben. Zo hebben sommige slangen
organen die warmtestralingen kunnen zien. Zo zien ze een prooi aankomen op gevoel van warmte.
Weer andere vissen hebben elektrische organen. Ze kunnen als waren een soort web om zich heen
maken, net zoals een spin reageert op een vlieg in zijn web, zo reageert een vis op een prooi in zijn
elektrische magnetische veld. Sommige bacteriën/bijen/vogels hebben een magnetisch zintuig dit
komt vanuit de aarde en zo kunnen ze hun plek terug vinden op de aarde.

42)De volgende bladzijden wordt uitgebreider stil gestaan bij de gewaarwording van prikkels van de
door ons meest gebruikte zintuigen: Horen & Zien.

43) Wanneer een ei dragende stekelbaars vrouwtje het territorium van een mannetje nadert maakt
hij haar het hof en doet de zig zag dans. Hoe herkent het mannetje het vrouwtje en maakt hij een
onderscheidt tussen rivaal (man) en vrouw. Door onderzoek van Nico Tinbergen is de sleutelprikkel
voor de zigzagdans de rode opgezwollen buik bij die stekelbaarsvrouwtjes hebben als ze zwanger
zijn. Maar mannetjes hebben een rode keel. Een opgezwollen buik was de prikkel om de vrouwtjes
niet aan te vallen. maar de enkel rode keel bij de mannetjes wel.

44) Niet elke dier reageert even heftig of helemaal niet op een kenmerk. Sommige kenmerken zijn
heel belangrijk en worden uitvoerig besproken andere zijn niet heel erg van belang.

45) Zilvermeeuwen tonen specifiek gedrag, wanneer er een ei uit het nest rolt gaan ze deze terug
zoeken. Een Nederlandse onderzoeker onderzocht wat de prikkel was voor de meeuw om aan te
nemen dat het voorwerp wat zij vond ook haar ei was. Het onderzoek was heel groot opgezet. Als
eerste verwisselde hij eieren met eieren van andere vogels. Vervolgens behield hij de kleur van de
eieren maar ging hij verschillende vormen neerleggen (driehoeken, cilinders etc.) Het was zo groot
opgezet ook omdat de voorwerpen ook van kant moesten worden gewisseld, sommige meeuwen
kozen hoe dan ook voor de linker of rechter kant.

46) Uit het onderzoek kwam dat de meeuwen hun eigen maat eieren of twee stapjes hoger het
liefste pakten en ook waren ze gevoelig voor meer spikkels. De conclusie kon hierbij misschien
worden gemaakt dat spikkels de ogen van de meeuwen stimuleerde om het ei te pakken. Als er
vormen lagen die niet op eieren leken, kozen de vormen met ronde hoeken of meer rondingen. Wat
opvallend was dat de meeuwen gele voorwerpen eerder terug rolden dan bruine terwijl de eieren
eerder bruin dan geel waren. 50 procent groter, groen en grote zwarte spikkels was helemaal de bom
voor de meeuwen. Deze eieren vonden ze geweldig. Dit is een voorbeeld van een supernormale
prikkel, een prikkel die enorm overdreven is maar juist gedrag aanspoort. Wat beide experimenten
illustreert (stekelbaars en meeuw) is dat dieren verschillend reageren tegen objecten die er bijna het
zelfde uitzien en dat bepaalde kenmerken van prikkels belangrijker zijn en leiden tot reacties.
47/48) De ogen van de kikker zijn veel gecompliceerder dan die van de mens, er zijn verschillende
lagen cellen tussen de zenuwvezels en lichtreceptoren. Ganglion cellen zijn de laatste halte van de
prikkels voordat ze naar de hersenen gaan. Kikker kunnen stilstaande objecten niet waarnemen.
Bewegende voorwerpen wel. Dus terug komende op de titel van deze paragraaf. De ogen zien alles