samenvatting inleiding tot internationaal en Europees recht

1


Samenvatting Inleiding tot het internationaal recht



Deel I. Inleiding: algemene kenmerken van het internationaal recht
Hoofdstuk 1. Wat is internationaal recht?
Definitie: er bestaat niets zoiets als een vaste definitie

Internationaal privaatrecht = mengen van nationale recht om handelingen tussen personen met
een verschillende nationaliteit te regelen.

(bv. Een Rus huwt met een Spanjaard in Nederlands; een Belg heeft een
verkeersongeval in Frankrijk.)

Internationaal publiekrecht (deze cursus) = betrekkingen tussenstaten etc.

Recht van co-existentie = recht dat als doel de vreedzaamheid heeft.

(bv. Staatsaansprakelijkheid, inzake geschillenbeslechting; diplomatieke betrekkingen)

Recht van coöperatie = recht dat gemeenschappelijke doeleinden als doel heeft.

(bv. Handels- en milieuverdragen)

Primaire rechtsregels of materieel recht = inhoudelijke regels

Secundaire rechtsregels = totstandkoming, interpretatie, afdwingbaarheid van de rechtsregels

(focus van deze cursus: secundaire rechtsregels)



Hoofdstuk 2. Historische evolutie



Hoofdstuk 3. Internationaal recht als een horizontaal en onvolmaakt systeem
Op internationaal vlak is er geen opperste rechter, etc., hierdoor kan geen staat iets worden
afgedwongen.

Internationaal recht heeft als basisregel consensualisme, d.w.z. dat een regel pas afdwingbaar
kan worden gemaakt als een staat hiermee toestemt.

Het internationaal recht is a.h.w. een horizontaal systeem, in tegenstelling tot nationaal
publiekrecht, dat verticaal is (= tussen overheid en rechtssubjecten)

 Er is geen centrale wetgever
 Er is geen centrale rechter
Er moet altijd bijkomende instemming zijn, waardoor niks echt afdwingbaar is
 Er is geen afdwingbaarheid
Op kleine schaal is dit de veiligheidsraad <-> houden zich enkel bezig met vrede-
gerelateerde zaken

Er zijn negatieve kanten hieraan

, 2


<-> zodoende kan er:

- Geen escalatie zijn
- Hebben machtige landen meer kans op succes
- Worden iedereens belangen gewaarborgd

Hoofdstuk 4. Relevantie van het internationaal recht

, 3


Deel II. Bronnen van het internationaal recht
Hoofdstuk 1. Algemeen
Er zijn twee soorten bronnen van internationaal recht:

1. Formele rechtsbronnen: dit zijn de soorten bronnen, waaruit rechten en plichten
voortvloeien.
Deze formele bronnen zijn terug te vinden in Art. 38 van het Statuut van het
Internationaal Gerechtshof.
 Deze zijn niet volledig
 De onderlinge orde staat hierin niet aangegeven
2. Materiële rechtsbronnen: dit zijn de teksten, waarin de rechten en plichten staan
vermeld.

Hoofdstuk 2. Verdragen
Deze zijn (1) de belangrijkste bronnen in het internationaal recht, (2) de meest eenvoudige

Verdragen draaien om consensualisme

Ze regelen de 1. Inwerkingtreding, 2. De uitvoering, 3. De afdwinging en 4. De rechten en
plichten

 Bindend voor zij die het toestaan
o Dit is het hoofddoel van verdragen: juridisch bindende gevolgen creëren
<-> politieke akkoorden/gentlemen’s agreements: louter politieke intenties
 Niet binden t.a.v. derden
<-> ze hiermee instemmen, aldus het Weens Verdragen Verdrag

Een verdrag is:

 Art. 2 (1) (a) WVV: een geschreven vorm in één/twee/meerdere samenhangende
akte(s) tussen staten
 Ook mondelinge akkoorden bestaan
<-> uiterst zeldzaam
 Tussen internationale organisaties (en één of meer staten)

Te herkennen a.d.h.v. 1. de titel ‘verdrag’ <-> ‘verklaring’ 2. De bewoording

Gebruik van MOU’s1: men bespreekt hierin praktische en technische samenwerking en/of
concrete uitvoering

Doel? Ze later makkelijk aanpassen

Wie kan partij zijn van verdragen?

 Staten
 Internationale organisaties
 Deelstaten van Federale staten; binnen hun bevoegdheid
o Wallonië of Vlaanderen
<-> particulieren en private ondernemingen NIET


1
Memoranda of understanding

, 4


De vorm?

 Deze is absoluut IRRELEVANT
 Geen nood aan gelijktijdige toetreding

Types verdragen

De inhoud is uiteenlopend

 ‘traités-lois’: verdragen met algemene normen
(bv. VN-mensenrechtenverdragen)
 ‘traités-contrats’: lijken op contracten met wederzijdse verbintenissen
o eens uitgevoerd zijn ze zonder voorwerp
 ‘traités-constitutions’: hierbij worden internationale organisaties tot leven geroepen
o Charters, statuten, handvesten

Er zijn open en gesloten verdragen:

 Gesloten verdragen: enkel toegankelijk voor de aan dergelijk gestelde voorwaarden
voldoen
(bv. Enkel landen van een bepaalde regio, NAVO)
 Open verdragen: niet aan vooraf gestelde voorwerpen onderworpen

Er zijn ‘plechtige’ en ‘vereenvoudigde vorm’ verdragen

Gebruik van ‘kaderakkoorden’ en ‘protocollen’

 Kaderakkoorden: algemene verbintenissen
 Protocollen: specifieke regels

Registratie en bekendmaking

Geheime verdragen probeert men tegen te houden om zaken zoals WOI te voorkomen.

Dit doet men a.d.h.v.:

 Art. 102 HVN: het moet geregistreerd zijn door het VN-secretariaat
<-> indien niet, niet inroepbaar ten opzichte van een VN-orgaan
o Alle verdragen staan in het UNTS2

Op nationaal vlak zijn er uiteenlopende regels

<-> indien deze regels niet worden nageleefd, is het toch bindend



Hoofdstuk 3. Internationaal gewoonterecht
Een formele rechtsbron met twee belangrijke onderdelen

 Statenpraktijk: objectieve element; staten gedragen zich op een bepaalde maner
met zekere consistentie, algemeenheid en duurzaamheid
 Opinio iuris: subjectieve element; er moet aanvaarding zijn van de staten voor een
rechtsnorm


2
United Nations Treaty Series