Farmaceutische microbiologie
1. Geschiedenis van de microbiologie
Germ theory of disease:
Lazzaro Spallanzani:
- Vermoedde al dat spontane generatie niet bestaat
- Kookte bouillon in een fles en maakte die dicht
- Geen groei van bacteriën (het koken verdreef zuurstof, “zonder zuurstof kan er geen leven
ontstaan”)
- Met de fles open is er wel groei (“want zuurstof kan binnenkomen”) → dus geen spontane
generatie
Spontane generatie = Er ontstaan iets uit niets
Louis Pasteur:
- Bewijs tegen spontane generatie theorie
- Kookte bouillon in fles met zwanenhals → bacteriën gaan dood door de hitte → heldere
bouillon
- Liet 18 maanden de fles onder de trap staan → stof verzamelt in de hals van de fles (bouillon
was nog steeds steriel want niet gemengd met het stof)
- Als de fles gekanteld wordt → stof mengt met bouillon → wordt troebel → dus er is groei
→ Zuurstof kon nog steeds in en uit de fles maar het bouillon werd niet troebel
→ Dus: spontane generatie bestaat niet, troebelheid komt door de kleine organismen die groeien
- Deed 4 experimenten: hoe van druivensap naar wijn
1. Druivensap in een normale, gesloten fles → spontane fermentatie bestaat niet
(fermentatie = omzetten van stoffen in een product waardoor de smaak, geur of uiterlijk veranderd
door bacteriën, schimmels of gisten)
2. Druivensap in een zwanenhals fles → fles blijft geopend → geen fermentatie
Bekeek het sap onder een microscoop en zag bacteriën en gisten
3. Druivensap opwarmen → bacteriën toevoegen → zure smaak
4. Druivensap opwarmen → gist toevoegen → wijn
- Pasteurisatie = voedingswaren kort verhitten om kiemen weg te krijgen zonder dat de smaak
veranderd (bv. melk)
- Vaccinatie tegen Rabies (= hondsdolheid): bij symptomen grote kans op dood
,Robert Koch: Aangetoond dat micro-organismen ziektes veroorzaken
vondt uit:
- Culture medium: agar plaat = petrischaal met agar, bacteriën laten groeien
- Bacillus anthracis → anthrax = mild vuur
o Cutane anthrax = kiemen komen in wonden en gaan groeien
o Inhalatie anthrax = bacteriën in luchtwegen, heel dodelijk
Koch’s postulaten = start van medische microbiologie
1. Micro-organisme moet aanwezig zijn bij elke zieke organisme maar afwezig bij gezonde
organismen
Experiment: techniek om menselijk weefsel te onderzoeken → Myobacterium tuberculosis zit in
ziek weefsel, niet in gezond weefsel
2. Micro-organisme moet geïsoleerd worden en kunnen groeien in een zuivere omgeving
Experiment: Koch groeide M. tuberculosis in een zuivere omgeving op gestolde bloed serum
3. Dezelfde ziekte moet optreden wanneer de geïsoleerde micro-organisme ingeënt wordt in
een gezonde gastheer
Experiment: Koch injecteerde M. tuberculosis cellen in hamster → hamster ging dood
4. Dezelfde micro-organisme moet weer geïsoleerd worden van de gastheer
Experiment: Koch isoleerde M. tuberculosis in een zuivere omgeving op gestold bloed serum van de
dode hamster
→ als alle 4 postulaten van toepassing zijn op het micro-organisme, dan is die de oorzaak van de
ziekte
Edward Jenner:
- Dokter in VK
- Ontdekte pokken veroorzaakt door Variola virus (blaasjes op de huid)
- Eerste vaccinatie tegen Variola virus
Koemelker krijgt blaasjes = koepokken virus: niet dodelijk, imuun tegen Variola virus → mensen met
koepokken virus kregen nooit de humane virus
Dus: koepokken virus beschermt tegen Variola virus
→ injecteerde jongen als proef = vaccin
Ignaz Semmelweis:
- Dokter in Oostenrijk
- Vrouwen kregen kraamvrouwenkoorts (25% dood)
Oorzaak: dokters gingen van dissectie naar bevalling zonder sterilisatie
Oplossing: javel/ hypochloorzuur om handen te wassen
- Start van antiseptica (= ontsmettingsmiddel)
,Joseph Lister:
- Introductie van antiseptica technieken
Paul Ehrlich:
- Duitse scheikundige
- Vond compound 606 dat actief was tegen syphilis (soa)
- Introduceerde chemotherapie
- “Magic bullet” medicijn = men dacht dat het medicijn alleen bacteriën doodde maar het
bevatte arseen → dodelijk voor de mens
Alexander Fleming:
- Ontdekte penicilline: werkte met een kiem (Staphylococcusu aureus) → deed deze op een
plaat → kreeg een besmetting met schimmel (penicillium notatum) op de plaat → zag dat
bacteriën niet groeiden rond de schimmel → dus schimmel produceerde stof in agar die de
groei van de bacterie tegenhield
- Introduceerde antibiotica → uit schimmel penicilline ontdenkt
- Voorspelde al dat bacteriën resistent zouden worden tegen AB
Moderne microbiologie
SARS corona: voorloper covid-19, mondmasker werd gedragen → groot impact gehad op de wereld
Vogelgriep: menselijk virus en vogelgriep virus komen samen, maken nieuwe virus
Bioterrorisme: bv. B. anthracis
Antiretroviraal therapie: bv. HIV-virus vroeger dodelijk, nu behandelbaar
Probiotica: niet alle micro-organismen zijn slecht, we hebben die nodig om te leven
, 2. Karakteristieken van prokaryote cellen
Prokaryoten: geen celkern
Eukaryoten: celkern, gisten/fungi
Bacteriofaag = faag die bacteriën nodig heeft om te groeien
Grootte bacterie = 0.5 tot 2.0 µm
Grootte virus = 30 nm
Vorm: gebruikt bij diagnose van ziektes
- Coccus: ronde bacterie
- Diplocuccus = 2 coccussen naast elkaar → Meisseria menengitis = hersenvliesontsteking
- Streptococ = groeien 2 dimensionaal → Streptococcus pneuomoniae = longontsteking
- Staphylococ = 3D groei → Staphylococcus aureus = wondinfectie
- Vibrio = gekromd staafje → Vibrio cholerae = cholera (diarree)
- Bacillus = staafje → Escherichia coli = urineweginfectie
- Streptobacillen = bacillen achter elkaar → Lactobacillus bulgaricus (in yoghurt)
- Spirochete = soort kurkentrekker → Treponema pallidum
An overview of structure
- Celmembraan omringd door celwand
- Cytoplasma met ribosomen, nucleus,...
- Variatie aan externe structuren zoals capsule, flagellen, pili
1. Geschiedenis van de microbiologie
Germ theory of disease:
Lazzaro Spallanzani:
- Vermoedde al dat spontane generatie niet bestaat
- Kookte bouillon in een fles en maakte die dicht
- Geen groei van bacteriën (het koken verdreef zuurstof, “zonder zuurstof kan er geen leven
ontstaan”)
- Met de fles open is er wel groei (“want zuurstof kan binnenkomen”) → dus geen spontane
generatie
Spontane generatie = Er ontstaan iets uit niets
Louis Pasteur:
- Bewijs tegen spontane generatie theorie
- Kookte bouillon in fles met zwanenhals → bacteriën gaan dood door de hitte → heldere
bouillon
- Liet 18 maanden de fles onder de trap staan → stof verzamelt in de hals van de fles (bouillon
was nog steeds steriel want niet gemengd met het stof)
- Als de fles gekanteld wordt → stof mengt met bouillon → wordt troebel → dus er is groei
→ Zuurstof kon nog steeds in en uit de fles maar het bouillon werd niet troebel
→ Dus: spontane generatie bestaat niet, troebelheid komt door de kleine organismen die groeien
- Deed 4 experimenten: hoe van druivensap naar wijn
1. Druivensap in een normale, gesloten fles → spontane fermentatie bestaat niet
(fermentatie = omzetten van stoffen in een product waardoor de smaak, geur of uiterlijk veranderd
door bacteriën, schimmels of gisten)
2. Druivensap in een zwanenhals fles → fles blijft geopend → geen fermentatie
Bekeek het sap onder een microscoop en zag bacteriën en gisten
3. Druivensap opwarmen → bacteriën toevoegen → zure smaak
4. Druivensap opwarmen → gist toevoegen → wijn
- Pasteurisatie = voedingswaren kort verhitten om kiemen weg te krijgen zonder dat de smaak
veranderd (bv. melk)
- Vaccinatie tegen Rabies (= hondsdolheid): bij symptomen grote kans op dood
,Robert Koch: Aangetoond dat micro-organismen ziektes veroorzaken
vondt uit:
- Culture medium: agar plaat = petrischaal met agar, bacteriën laten groeien
- Bacillus anthracis → anthrax = mild vuur
o Cutane anthrax = kiemen komen in wonden en gaan groeien
o Inhalatie anthrax = bacteriën in luchtwegen, heel dodelijk
Koch’s postulaten = start van medische microbiologie
1. Micro-organisme moet aanwezig zijn bij elke zieke organisme maar afwezig bij gezonde
organismen
Experiment: techniek om menselijk weefsel te onderzoeken → Myobacterium tuberculosis zit in
ziek weefsel, niet in gezond weefsel
2. Micro-organisme moet geïsoleerd worden en kunnen groeien in een zuivere omgeving
Experiment: Koch groeide M. tuberculosis in een zuivere omgeving op gestolde bloed serum
3. Dezelfde ziekte moet optreden wanneer de geïsoleerde micro-organisme ingeënt wordt in
een gezonde gastheer
Experiment: Koch injecteerde M. tuberculosis cellen in hamster → hamster ging dood
4. Dezelfde micro-organisme moet weer geïsoleerd worden van de gastheer
Experiment: Koch isoleerde M. tuberculosis in een zuivere omgeving op gestold bloed serum van de
dode hamster
→ als alle 4 postulaten van toepassing zijn op het micro-organisme, dan is die de oorzaak van de
ziekte
Edward Jenner:
- Dokter in VK
- Ontdekte pokken veroorzaakt door Variola virus (blaasjes op de huid)
- Eerste vaccinatie tegen Variola virus
Koemelker krijgt blaasjes = koepokken virus: niet dodelijk, imuun tegen Variola virus → mensen met
koepokken virus kregen nooit de humane virus
Dus: koepokken virus beschermt tegen Variola virus
→ injecteerde jongen als proef = vaccin
Ignaz Semmelweis:
- Dokter in Oostenrijk
- Vrouwen kregen kraamvrouwenkoorts (25% dood)
Oorzaak: dokters gingen van dissectie naar bevalling zonder sterilisatie
Oplossing: javel/ hypochloorzuur om handen te wassen
- Start van antiseptica (= ontsmettingsmiddel)
,Joseph Lister:
- Introductie van antiseptica technieken
Paul Ehrlich:
- Duitse scheikundige
- Vond compound 606 dat actief was tegen syphilis (soa)
- Introduceerde chemotherapie
- “Magic bullet” medicijn = men dacht dat het medicijn alleen bacteriën doodde maar het
bevatte arseen → dodelijk voor de mens
Alexander Fleming:
- Ontdekte penicilline: werkte met een kiem (Staphylococcusu aureus) → deed deze op een
plaat → kreeg een besmetting met schimmel (penicillium notatum) op de plaat → zag dat
bacteriën niet groeiden rond de schimmel → dus schimmel produceerde stof in agar die de
groei van de bacterie tegenhield
- Introduceerde antibiotica → uit schimmel penicilline ontdenkt
- Voorspelde al dat bacteriën resistent zouden worden tegen AB
Moderne microbiologie
SARS corona: voorloper covid-19, mondmasker werd gedragen → groot impact gehad op de wereld
Vogelgriep: menselijk virus en vogelgriep virus komen samen, maken nieuwe virus
Bioterrorisme: bv. B. anthracis
Antiretroviraal therapie: bv. HIV-virus vroeger dodelijk, nu behandelbaar
Probiotica: niet alle micro-organismen zijn slecht, we hebben die nodig om te leven
, 2. Karakteristieken van prokaryote cellen
Prokaryoten: geen celkern
Eukaryoten: celkern, gisten/fungi
Bacteriofaag = faag die bacteriën nodig heeft om te groeien
Grootte bacterie = 0.5 tot 2.0 µm
Grootte virus = 30 nm
Vorm: gebruikt bij diagnose van ziektes
- Coccus: ronde bacterie
- Diplocuccus = 2 coccussen naast elkaar → Meisseria menengitis = hersenvliesontsteking
- Streptococ = groeien 2 dimensionaal → Streptococcus pneuomoniae = longontsteking
- Staphylococ = 3D groei → Staphylococcus aureus = wondinfectie
- Vibrio = gekromd staafje → Vibrio cholerae = cholera (diarree)
- Bacillus = staafje → Escherichia coli = urineweginfectie
- Streptobacillen = bacillen achter elkaar → Lactobacillus bulgaricus (in yoghurt)
- Spirochete = soort kurkentrekker → Treponema pallidum
An overview of structure
- Celmembraan omringd door celwand
- Cytoplasma met ribosomen, nucleus,...
- Variatie aan externe structuren zoals capsule, flagellen, pili
