Samenvatting alle colleges palliatie en maatschappij GZC3

Palliatie en maatschappij
Public health: Bevorderen van de volksgezondheid en gelijke kansen op
gezondheid door collectieve interventies gericht op
gezondheidsbevordering, gezondheidsbescherming en ziektepreventie.

Voorbeelden: RIVM, bevolkingsonderzoeken, GGD, bedrijfsarts

Bij public health kijk je naar de populatie als patiënt. Je ziet dat de kans
voor een individu ‘klein’ is maar percentage in de bevolking hoog is.

Patronen in ziekte en sterfte zijn vaak te herleiden tot culturele, politieke,
sociale en andere maatschappelijke verschillen.

Paradigma van public health:
- Etiologie: de meeste gezondheidsproblemen zijn terug te voeren op
omgevingsinvloeden
- Diagnostiek: omgevingsinvloeden worden zichtbaar door populaties
met elkaar te vergelijken
- Therapie: omgevingsinvloeden zijn het primaire aangrijpingspunt
voor verbetering




Determinanten van gezondheid
 Gezondheidszorgsysteem
o Zorgaanbod en -gebruik
o Toegankelijkheid
o Kwaliteit
o Betaalbaarheid en doelmatigheid
o Medische en public health ethiek
 Biologische en genetische factoren
o Leeftijd
o Geslacht
o Genetische opmaak
o Microbioom
 Leefstijl

, o Bewegen
o Roken
o Alcohol
o Voeding
o Internet verslaving
o Ontspanning
o Seksualiteit
 Fysieke en sociale omgeving
o Leefomgeving
o Sociaal/ financieel/ juridisch
o Patiëntenomgeving

Er zijn verschillende indicatoren om gezondheid op populatieniveau te
meten;
 Levensverwachting; wordt bepaald door geslacht, inkomen
 Gezonde levensverwachting
 Sterftecijfer (ziektespecifiek)
 Prevalentie (meestal hoger dan de incidentie): mensen die ziekte
hebben op bepaald moment
 Incidentie: mensen die ziekte krijgen in bepaalde periode
 Verloren levensjaren
 Verloren levensjaren in goede gezondheid
 DALY: jaren geleefd met een beperking
 QALY (extra levensjaar in goede gezondheid): je neemt de kwaliteit
van leven mee in bepalen van aantal levensjaren

Bevolkingsonderzoeken

= Onderzoek waarbij grote groepen mensen medisch onderzoek
aangeboden krijgen naar een ernstige ziekte terwijl zij geen klachten
hebben van deze ziekte. Het is een manier van screening.

RIVM is de uitvoerende instantie hiervan en heeft hier regie over.

Een nieuw screeningsprogramma kan ontstaan door in kleine populaties
een pilot screening te starten

Criteria voor verantwoorde screening (Wilson en Jungner)
 Belangrijke gezondheidsproblemen
 Geschikte test of onderzoek
 Aanvaardbaar voor de bevolking
 Afweging voor kosten
 Faciliteit voor diagnose en behandeling
 Herkenbaar laten of vroeg symptomatisch stadium
 Natuurlijk verloop van de ziekte voldoende begrepen
 Overeengekomen beleid over behandeling
 Continu proces, geen eenmalig project

Publieke waarde: kwaliteit, effectiviteit en betaalbaarheid.

, Kenmerken van bevolkingsonderzoek
- Grote aantallen gezonde mensen
- Sommigen krijgen fout-positieve uitslag
- Kans op overbehandeling
- Fout-negatieve test kan zorgen voor onterechte geruststelling
- Programmatisch aanbod
- Goed voor het collectief, maar voor een individu niet te voorspellen

Het RIVM doet een haalbaarheidsonderzoek of een screening wel echt
ingevoerd moet worden. De wet op het bevolkingsonderzoek is ingesteld
om de bevolking te beschermen tegen fysieke of psychische risico’s van
screening. Voordat een screening mag toegepast worden is er soms een
vergunning nodig (onderzoek naar kanker, ioniserende straling, ziekten
waar geen behandeling voor is), deze wordt verleend door ministerie van
VWS.

Het ministerie van VWS kan een adviesvraag indienen bij de
gezondheidsraad, pas hierna wordt aan RIVM gevraagd om te kijken of het
middel praktisch uitvoerbaar is. Als dit goed is, wordt het RIVM gevraagd
om de innovatie daadwerkelijk te bereiden en te implementeren.

Actuele discussies:
 Overbehandeling
 Foute geruststelling
 Fout-positief/ fout-negatief
 Kosten
 Nadelige effecten screeningsinstrument
 Meer schade dan voordeel

Centrum voor bevolkingsonderzoek/ RIVM;
- Coördinatie en regie
- Financieren
- Communiceren met publiek en professionals
- Monitoren en evalueren
- Voorbereiden en implementeren
- Informeren en adviseren VWS
- Verantwoording afleggen aan VWS
- Kaders stellen en kwaliteitsborging

Mensen moeten een geïnformeerde keuze kunnen maken
 Mensen moeten voor- en nadelen van deelname kunnen afwegen
 Goed geïnformeerde keuze is doel communicatie, niet deelname
 Uiteindelijk beslissing komt overeen met hun normen en waarden

Screening
 Asymptomatische mensen
 Populatie
 Hoge specificiteit belangrijk