HOOFDSTUK 6 : vervolg
§ 3 Evolutie van het recht
A1. Verschriftelijking de facto (= het gebeurt van zelf)
• invloeden
- 16-17de E : veel verschriftelijking : boost in Europa met veel veranderingen op
cultureel vlak : kunst, architectuur, beeldhouwwerken
- Terug veel aandacht voor oudheid : architectuur, poëzie inspireert zich op antiquiteit
- Humanisme (16de E) : Erasmus ook veel aandacht voor antieke teksten :
• “de mens was de maat van alle dingen” => mens centraal, niet meer god
• Elk individu kan zich zelf ontwikkelen => boekdrukkunst ontstaat in 19 de E
• Vanaf boekdrukkunst verandert de denkwijze
- In ME : slechts teksten opschrijven en mondeling verspreiden in kleine exemplaren
- 16de E : boekdrukkunst belangrijk voor recht : er ontstaat formulierboek = papegay :
bevat allerhande requesten, conclusiën en schrifturen => het geeft modellen weer
- Handtekening ipv zegeling : artiesten zetten handtekening op schilderijen in ME :
alleen mondelinge overeenkomsten of leenheer die zegel zet
- Papier ipv perkament : leidt tot democratisering (iedereen kan nu dingen beginnen
opschrijven)
• Uitingen
- Steden houden die documenten vanaf 13/14de E bij in archieven = rechtspraak wordt
geregistreerd/gearchiveerd (zonder plicht!)
- Veel discussies over eigendom => men ontdekt wijk- en landboeken + beroep
landmeter ontstaat ; ze brengen de straat in kaart en scheiden gronden
Kerk wil dit ook : parochieregisters ontstaan : sacramenten die toebedeeld
worden, worden geregistreerd (kerkelijke plicht; vervolgens wereldlijke kopie)
A2. Verschriftelijking de iure (= het wordt verplicht)
R wordt verschriftelijkt
- Verschriftelijking van formele rechtsbronnen ; de vorm van R ontstaat + vorm van
kennis te nemen ook (vroeger: gewoonterecht – mondeling / nu: kijken nr hoe het is
opgeschreven)
- Verschriftelijking van kenbronnen (Plakkaten van VL en van Brabant, Costumen)
- Verschriftelijking bewijsbronnen
• Regels bij ons : als het over >3500 euro gaat is geschrift vereist ; <3500
getuigenbewjis volstaat niet
• Vroeger : temoins passent lettres / nu: geschriften gaan voor op getuigen
- Verschriftelijking instellingen
• Kasselrijen, RVS, Raad van Financiën,.. worden erkend
• Instellingen worden gecreëerd door hogere macht (= de instructies :
documenten waarin staat wat men al dan niet mag doen)
• Eerste archiefwetgeving : rb’en verplicht archieven bij de houden
§ 3 Evolutie van het recht
A1. Verschriftelijking de facto (= het gebeurt van zelf)
• invloeden
- 16-17de E : veel verschriftelijking : boost in Europa met veel veranderingen op
cultureel vlak : kunst, architectuur, beeldhouwwerken
- Terug veel aandacht voor oudheid : architectuur, poëzie inspireert zich op antiquiteit
- Humanisme (16de E) : Erasmus ook veel aandacht voor antieke teksten :
• “de mens was de maat van alle dingen” => mens centraal, niet meer god
• Elk individu kan zich zelf ontwikkelen => boekdrukkunst ontstaat in 19 de E
• Vanaf boekdrukkunst verandert de denkwijze
- In ME : slechts teksten opschrijven en mondeling verspreiden in kleine exemplaren
- 16de E : boekdrukkunst belangrijk voor recht : er ontstaat formulierboek = papegay :
bevat allerhande requesten, conclusiën en schrifturen => het geeft modellen weer
- Handtekening ipv zegeling : artiesten zetten handtekening op schilderijen in ME :
alleen mondelinge overeenkomsten of leenheer die zegel zet
- Papier ipv perkament : leidt tot democratisering (iedereen kan nu dingen beginnen
opschrijven)
• Uitingen
- Steden houden die documenten vanaf 13/14de E bij in archieven = rechtspraak wordt
geregistreerd/gearchiveerd (zonder plicht!)
- Veel discussies over eigendom => men ontdekt wijk- en landboeken + beroep
landmeter ontstaat ; ze brengen de straat in kaart en scheiden gronden
Kerk wil dit ook : parochieregisters ontstaan : sacramenten die toebedeeld
worden, worden geregistreerd (kerkelijke plicht; vervolgens wereldlijke kopie)
A2. Verschriftelijking de iure (= het wordt verplicht)
R wordt verschriftelijkt
- Verschriftelijking van formele rechtsbronnen ; de vorm van R ontstaat + vorm van
kennis te nemen ook (vroeger: gewoonterecht – mondeling / nu: kijken nr hoe het is
opgeschreven)
- Verschriftelijking van kenbronnen (Plakkaten van VL en van Brabant, Costumen)
- Verschriftelijking bewijsbronnen
• Regels bij ons : als het over >3500 euro gaat is geschrift vereist ; <3500
getuigenbewjis volstaat niet
• Vroeger : temoins passent lettres / nu: geschriften gaan voor op getuigen
- Verschriftelijking instellingen
• Kasselrijen, RVS, Raad van Financiën,.. worden erkend
• Instellingen worden gecreëerd door hogere macht (= de instructies :
documenten waarin staat wat men al dan niet mag doen)
• Eerste archiefwetgeving : rb’en verplicht archieven bij de houden
