Externe verslaggeving
SAMENVATTING UITGEBREIDE THEORIE
LEERJAAR 2 SEMESTER 2
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkelingen....................4
1.1 Afbakening van het vakgebied......................................................................................................4
1.2 De externe jaarrekening...............................................................................................................5
1.3 Ontwikkeling van externe verslaggeving....................................................................................10
1.4 Functies en kwaliteitskenmerken van de jaarrekening...............................................................11
1.5 Creative accounting....................................................................................................................11
1.6 Wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de externe verslaggeving...............................12
Hoofdstuk 2 Waarde en winst..............................................................................................................12
2.1 Het economische waardebegrip.................................................................................................12
2.2 Het boekhoudkundig waardebegrip...........................................................................................16
2.3 Economisch versus boekhoudkundig: vergelijking en samenvatting..........................................16
2.4 De waardekloof..........................................................................................................................17
Hoofdstuk 3 Verslaggevingsprincipes van de boekhoudkundige waarde- en winstbepaling................18
3.1 Verslaggevingsprincipes in hun onderling verband....................................................................18
3.2 Toerekening (accrual).................................................................................................................19
3.3 Realisatie....................................................................................................................................19
3.4 Matching.....................................................................................................................................20
3.5 Continuïteit.................................................................................................................................21
3.6 Voorzichtigheid...........................................................................................................................21
3.7 Bestendigheid.............................................................................................................................21
Hoofdstuk 4 Regelgevers en toezichthouders......................................................................................22
4.1 Het institutionele kader van externe verslaggeving....................................................................22
4.2 Regelgevende instanties nader bekeken....................................................................................24
4.3 Toezichthouders op de externe verslaggeving...........................................................................27
Hoofdstuk 5 Regelgeving: materiële en formele aspecten van de publicatieplicht..............................28
5.1 Toepassingsgebied......................................................................................................................28
5.2 Onderdelen van het jaarrapport.................................................................................................28
5.3 Vrijstelling voor middelgrote, kleine en micro rechtspersonen..................................................30
5.4 Formele aspecten van publicatieplicht.......................................................................................32
5.5 Accountantscontrole..................................................................................................................35
Hoofdstuk 6 Vaste activa......................................................................................................................36
6.1 Indeling en vorm van de balans..................................................................................................36
6.2 Immateriële vaste activa.............................................................................................................37
6.3 Materiële vaste activa.................................................................................................................40
2
, 6.4 Financiële vaste activa................................................................................................................46
Hoofdstuk 7 Vlottende activa...............................................................................................................47
7.1 Begripsbepaling en rubricering...................................................................................................47
7.2 Voorraden...................................................................................................................................47
7.3 Langlopende werken..................................................................................................................50
7.4 Overige vlottende activa.............................................................................................................52
Hoofdstuk 8 Eigen vermogen...............................................................................................................55
8.1 Rubricering van het eigen vermogen..........................................................................................55
8.2 Geplaatst kapitaal en agio..........................................................................................................56
8.3 Reserves......................................................................................................................................58
8.4 Gebonden en vrij eigen vermogen..............................................................................................60
Hoofdstuk 9 Vreemd vermogen...........................................................................................................61
9.1 Begripsbepaling en onderverdeling............................................................................................61
9.2 Algemene aspecten van voorzieningen......................................................................................61
9.3 Enige veelvoorkomende voorzieningen......................................................................................62
9.4 Schulden.....................................................................................................................................64
9.5 Niet uit de balans blijkende verplichtingen.................................................................................66
Hoofdstuk 10 Resultatenrekening........................................................................................................67
10.1 Keuzemogelijkheden bij de opstelling van de resultatenrekening............................................67
10.2 Categorisch versus functioneel.................................................................................................68
10.3 Specifieke voorschriften...........................................................................................................71
10.4 Bijzondere resultaten...............................................................................................................73
10.5 Rechtstreekse vermogensmutaties...........................................................................................73
10.6 Verwerking van langlopende werken.......................................................................................74
Hoofdstuk 11 Kasstroomoverzicht........................................................................................................75
11.1 Functies en status van kasstroomoverzichten..........................................................................75
11.2 Rubricering van het kastroomoverzicht....................................................................................76
3
, Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere
vakgebieden en ontwikkelingen
1.1 Afbakening van het vakgebied
Doelstellingen en belanghebbenden
Doelstellingen
De doelstellingen van een organisatie (een samenwerkingsverband van mensen en middelen gericht
op het realisteren van bepaalde doelstellingen) zijn afgeleid van die van de belanghebbenden, bijv.
winst, marktpositie of maatschappelijke verantwoordelijkheden (werkgelegenheid, milieu)
Belanghebbenden
Belanghebbenden bij de organisatie willen informatie om te kunnen beoordelen of hun
doelstellingen worden gerealiseerd. Die belanghebbenden zijn:
De leiding en werknemers
Eigenenaren, bijv. aandeelhouders
Vermogensverschaffers, zoals banken en beleggers
Afnemers en leveranciers
De overheid, met name de fiscus
Vakbonden
Interne en externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing helpt de leiding beslissingen nemen/het bedrijfsproces beheersen;
snelheid is belangrijker dan volledige accuraatheid
Externe informatieverschaffing (wettelijk verplicht) helpt alle andere belanghebbenden bij hun
oordeels/besluitvorming en legt verantwoording af over het gevoerde beleid
Intern Extern
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie Vrijwel doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van berichtgeving Vrij snel na einde periode Later
Mogelijke neiging tot ‘creative Nee, althans niet op het niveau Ja
accounting’ van de centrale leiding
Samenhang met andere vakgebieden
Voor de fiscale jaarrekening gelden de regels van de wet op de inkomstenbelasting en de wet op de
vennootschapsbelasting. Een bedrijf zal de fiscale wint zo laag mogelijk vaststellen
Er zijn 3 soorten jaarrekeningen:
1. Interne jaarrekening = voor de leiding
2. Externe jaarrekening = voor externe belanghebbenden
3. Fiscale jaarrekening = voor de fiscus
4
SAMENVATTING UITGEBREIDE THEORIE
LEERJAAR 2 SEMESTER 2
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkelingen....................4
1.1 Afbakening van het vakgebied......................................................................................................4
1.2 De externe jaarrekening...............................................................................................................5
1.3 Ontwikkeling van externe verslaggeving....................................................................................10
1.4 Functies en kwaliteitskenmerken van de jaarrekening...............................................................11
1.5 Creative accounting....................................................................................................................11
1.6 Wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de externe verslaggeving...............................12
Hoofdstuk 2 Waarde en winst..............................................................................................................12
2.1 Het economische waardebegrip.................................................................................................12
2.2 Het boekhoudkundig waardebegrip...........................................................................................16
2.3 Economisch versus boekhoudkundig: vergelijking en samenvatting..........................................16
2.4 De waardekloof..........................................................................................................................17
Hoofdstuk 3 Verslaggevingsprincipes van de boekhoudkundige waarde- en winstbepaling................18
3.1 Verslaggevingsprincipes in hun onderling verband....................................................................18
3.2 Toerekening (accrual).................................................................................................................19
3.3 Realisatie....................................................................................................................................19
3.4 Matching.....................................................................................................................................20
3.5 Continuïteit.................................................................................................................................21
3.6 Voorzichtigheid...........................................................................................................................21
3.7 Bestendigheid.............................................................................................................................21
Hoofdstuk 4 Regelgevers en toezichthouders......................................................................................22
4.1 Het institutionele kader van externe verslaggeving....................................................................22
4.2 Regelgevende instanties nader bekeken....................................................................................24
4.3 Toezichthouders op de externe verslaggeving...........................................................................27
Hoofdstuk 5 Regelgeving: materiële en formele aspecten van de publicatieplicht..............................28
5.1 Toepassingsgebied......................................................................................................................28
5.2 Onderdelen van het jaarrapport.................................................................................................28
5.3 Vrijstelling voor middelgrote, kleine en micro rechtspersonen..................................................30
5.4 Formele aspecten van publicatieplicht.......................................................................................32
5.5 Accountantscontrole..................................................................................................................35
Hoofdstuk 6 Vaste activa......................................................................................................................36
6.1 Indeling en vorm van de balans..................................................................................................36
6.2 Immateriële vaste activa.............................................................................................................37
6.3 Materiële vaste activa.................................................................................................................40
2
, 6.4 Financiële vaste activa................................................................................................................46
Hoofdstuk 7 Vlottende activa...............................................................................................................47
7.1 Begripsbepaling en rubricering...................................................................................................47
7.2 Voorraden...................................................................................................................................47
7.3 Langlopende werken..................................................................................................................50
7.4 Overige vlottende activa.............................................................................................................52
Hoofdstuk 8 Eigen vermogen...............................................................................................................55
8.1 Rubricering van het eigen vermogen..........................................................................................55
8.2 Geplaatst kapitaal en agio..........................................................................................................56
8.3 Reserves......................................................................................................................................58
8.4 Gebonden en vrij eigen vermogen..............................................................................................60
Hoofdstuk 9 Vreemd vermogen...........................................................................................................61
9.1 Begripsbepaling en onderverdeling............................................................................................61
9.2 Algemene aspecten van voorzieningen......................................................................................61
9.3 Enige veelvoorkomende voorzieningen......................................................................................62
9.4 Schulden.....................................................................................................................................64
9.5 Niet uit de balans blijkende verplichtingen.................................................................................66
Hoofdstuk 10 Resultatenrekening........................................................................................................67
10.1 Keuzemogelijkheden bij de opstelling van de resultatenrekening............................................67
10.2 Categorisch versus functioneel.................................................................................................68
10.3 Specifieke voorschriften...........................................................................................................71
10.4 Bijzondere resultaten...............................................................................................................73
10.5 Rechtstreekse vermogensmutaties...........................................................................................73
10.6 Verwerking van langlopende werken.......................................................................................74
Hoofdstuk 11 Kasstroomoverzicht........................................................................................................75
11.1 Functies en status van kasstroomoverzichten..........................................................................75
11.2 Rubricering van het kastroomoverzicht....................................................................................76
3
, Hoofdstuk 1 Externe verslaggeving: relaties met andere
vakgebieden en ontwikkelingen
1.1 Afbakening van het vakgebied
Doelstellingen en belanghebbenden
Doelstellingen
De doelstellingen van een organisatie (een samenwerkingsverband van mensen en middelen gericht
op het realisteren van bepaalde doelstellingen) zijn afgeleid van die van de belanghebbenden, bijv.
winst, marktpositie of maatschappelijke verantwoordelijkheden (werkgelegenheid, milieu)
Belanghebbenden
Belanghebbenden bij de organisatie willen informatie om te kunnen beoordelen of hun
doelstellingen worden gerealiseerd. Die belanghebbenden zijn:
De leiding en werknemers
Eigenenaren, bijv. aandeelhouders
Vermogensverschaffers, zoals banken en beleggers
Afnemers en leveranciers
De overheid, met name de fiscus
Vakbonden
Interne en externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing helpt de leiding beslissingen nemen/het bedrijfsproces beheersen;
snelheid is belangrijker dan volledige accuraatheid
Externe informatieverschaffing (wettelijk verplicht) helpt alle andere belanghebbenden bij hun
oordeels/besluitvorming en legt verantwoording af over het gevoerde beleid
Intern Extern
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie Vrijwel doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van berichtgeving Vrij snel na einde periode Later
Mogelijke neiging tot ‘creative Nee, althans niet op het niveau Ja
accounting’ van de centrale leiding
Samenhang met andere vakgebieden
Voor de fiscale jaarrekening gelden de regels van de wet op de inkomstenbelasting en de wet op de
vennootschapsbelasting. Een bedrijf zal de fiscale wint zo laag mogelijk vaststellen
Er zijn 3 soorten jaarrekeningen:
1. Interne jaarrekening = voor de leiding
2. Externe jaarrekening = voor externe belanghebbenden
3. Fiscale jaarrekening = voor de fiscus
4
