Financiële ondersteuning week 1 – 18/04/2019
Lesdoel les 1: De student kan de procedure rond beschermingsmaatregelen in het algemeen en
beschermingsbewind in eigen bewoordingen uitleggen
De maatschappij is steeds complexer geworden, dit kan een reden zijn dat het steeds slechter gaat
met mensen. Er is steeds meer juridisering, alles gaat via wetten en regels. De digitalisering speelt
hierbij ook een rol. Er zijn mensen die niet met het internet kunnen omgaan. Mensen kopen
tegenwoordig ook veel sneller op het internet. De schulden nemen makkelijker toe. Je krijgt heel
makkelijk een krediet. Je kan tegenwoordig alles kopen door de liberalisering/ privatisering. Er is heel
veel keuze.
Wettelijke beschermingsmaatregelen
In Boek 1 (NA ART.1:450 BW EN VERDER) van Burgerlijk Wetboek worden drie wettelijke
beschermingsmaatregelen benoemd:
1. Beschermingsbewind
Bedoeld voor mensen die vanwege hun lichamelijke en/of geestelijke toestand niet in staat zijn om
zelf hun financiële zaken (geld en goederen) te regelen.
2. Mentorschap.
Bedoeld voor mensen die hun persoonlijke zaken niet zelf kunnen regelen (de kantonrechter wijst de
mentor aan).
3. Curatele.
Bedoeld voor mensen die zowel hun financiële als persoonlijke zaken niet zelf kunnen regelen (je
bent niet meer handelingsbekwaam, ook dit wordt door de kantonrechter bepaald).
Uitgangspunten beschermingsmaatregelen
1. Subsidiariteit
Als het gestelde (hulpverlenings)doel ook kan worden bereikt zonder rechtelijke bemoeienis of
zonder een beschermingsmaatregelen, dan liever zonder.
2. Proportionaliteit
Indien is vastgesteld dat er een beschermingsmaatregel nodig is en rechtelijk toezicht noodzakelijk,
dan gaat de voorkeur uit naar de minst ingrijpende maatregel.
,Relevante begrippen voor de diverse beschermingsmaatregelen
1. Handelingsonbekwaam
Een algemene ongeschiktheid om in het recht op te treden.
o Minderjarigen.
o Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld.
Handelingsonbekwaamheid wil zeggen een algemene ongeschiktheid om in het recht op te treden.
Handelingsonbekwaam zijn een minderjarige en een persoon die onder curatele is gesteld
(curandus).
Minderjarigen zijn handelingsonbekwaam omdat de wet dit bepaalt en personen onder curatele
omdat de kantonrechter dit heeft uitgesproken. De juridische bewegingsvrijheid die een
handelingsonbekwame heeft, krijgt hij van zijn vertegenwoordiger (ouder, voogd of curator)., die
toestemming geeft toch zelf op te treden in het recht. Door een ondercuratelestelling wordt iemand
weer bijna net als minderjarige. Handelingsonbekwaamheid staat op gespannen voet met het
uitgangspunt dat het recht op zelfbepaling van iedereen zoveel mogelijk moet worden
gerespecteerd.
2. Handelingsonbevoegd
o Om zelfstandig financiële beslissingen te nemen.
o Om beslissingen te nemen rond zijn verzorging/behandeling.
Onbevoegdheid wil zeggen een bijzondere of gedeeltelijke ongeschiktheid om in het recht op te
treden. Bij een onder bewindstelling wordt iemand onbevoegd om nog zelfstandig financiële
beslissingen te nemen. Deze beslissingen moeten door of samen met de door de rechter benoemde
bewindvoerder worden genomen. Bij mentorschap is de persoon die een mentor heeft gekregen
onbevoegd om zelf beslissingen te nemen betreffende zijn verzorging en/of behandeling.
3. Wilsonbekwaam
Iemand kan zich niet uiten of kan de gevolgen of strekking van zijn verklaring niet overzien. Vooral in
gezondheidszorg.
Wilsonbekwaam is een feitelijk begrip dat altijd slechts op één situatie of aangelegenheid betrekking
heeft. Het wil zeggen dat iemand zich of niet kan uiten of wel kan uiten, maar de gevolgen of
strekking van zijn verklaring niet overziet. Hij snapt niet of niet precies waar het om gaat. Het begrip
wilsonbekwaamheid komt vooral terug in het gezondheidsrecht. Zo kan iemand wilsonbekwaam zijn
ter zake van de beslissing in een verpleeghuis te gaan wonen (hij snapt niet dat het thuis niet meer
gaat). Wils(on)bekwaamheid wordt meestal door de hulpverlener vastgesteld. Dit is een belangrijke
vaststelling, omdat in dat geval een vertegenwoordiger kan optreden en bijvoorbeeld vervangende
toestemming kan geven voor uitvoering van een zorgplan.
, Wettelijke beschermingsmaatregelen
Beschermingsbewind
BW Boek 1, Titel 19 Artikel 431 BW en verder (bewind natuurlijke personen)
Indien een meerderjarige tijdelijk of duurzaam niet in staat is ten volle zijn vermogensrechtelijke
belangen behoorlijk waar te nemen, als gevolg van
a. zijn lichamelijke of geestelijke toestand, dan wel
b. verkwisting of het hebben van problematische schulden
Kan de kantonrechter een bewind instellen over één of meer van de goederen, die hem als
rechthebbende toebehoren of zullen toebehoren.
Art.1:444 BW aansprakelijkheid bewindvoerder
Indienen verzoek tot beschermingsbewind
o Burger zelf
o Echtgenoot/partner
o Familieleden tot de 4de graad
o Voogd/curator/mentor
o Zorginstelling/begeleiding
o College van B&W (alleen bij grond verkwisting)
o Openbaar Ministerie/Officier van Justitie.
Verzoekschrift indienen bij sector kanton waar rechthebbende woonachtig is. Daarnaast in te
dienen stukken bij het verzoek:
o Plan van aanpak (aanvullend)
o Medische verklaring/sociaal verslag
o Akkoordverklaringen belanghebbenden
o Bereidverklaring rechtspersoon als bewindvoerder
De belangrijkste taken van een bewindvoerder zijn (1:441 BW):
o Het inventariseren van de boedel voor zover die onder het bewind valt (boedelbeschrijving
opmaken).
o Het opstellen van een plan van aanpak.
o Het beheren van alles wat onder bewind is gesteld.
o Het regelen van de financiële huishouding van de betrokkene (belastingaangifte doen, maar
ook het aanvragen van huurtoeslag, (bijzondere) bijstand of een persoonsgebonden budget
(PGB).
o Een bewindvoerder moet er ook voor zorgen dat de inkomsten van betrokkene in de eerste
plaats gebruikt wordt voor zijn levensonderhoud.
Lesdoel les 1: De student kan de procedure rond beschermingsmaatregelen in het algemeen en
beschermingsbewind in eigen bewoordingen uitleggen
De maatschappij is steeds complexer geworden, dit kan een reden zijn dat het steeds slechter gaat
met mensen. Er is steeds meer juridisering, alles gaat via wetten en regels. De digitalisering speelt
hierbij ook een rol. Er zijn mensen die niet met het internet kunnen omgaan. Mensen kopen
tegenwoordig ook veel sneller op het internet. De schulden nemen makkelijker toe. Je krijgt heel
makkelijk een krediet. Je kan tegenwoordig alles kopen door de liberalisering/ privatisering. Er is heel
veel keuze.
Wettelijke beschermingsmaatregelen
In Boek 1 (NA ART.1:450 BW EN VERDER) van Burgerlijk Wetboek worden drie wettelijke
beschermingsmaatregelen benoemd:
1. Beschermingsbewind
Bedoeld voor mensen die vanwege hun lichamelijke en/of geestelijke toestand niet in staat zijn om
zelf hun financiële zaken (geld en goederen) te regelen.
2. Mentorschap.
Bedoeld voor mensen die hun persoonlijke zaken niet zelf kunnen regelen (de kantonrechter wijst de
mentor aan).
3. Curatele.
Bedoeld voor mensen die zowel hun financiële als persoonlijke zaken niet zelf kunnen regelen (je
bent niet meer handelingsbekwaam, ook dit wordt door de kantonrechter bepaald).
Uitgangspunten beschermingsmaatregelen
1. Subsidiariteit
Als het gestelde (hulpverlenings)doel ook kan worden bereikt zonder rechtelijke bemoeienis of
zonder een beschermingsmaatregelen, dan liever zonder.
2. Proportionaliteit
Indien is vastgesteld dat er een beschermingsmaatregel nodig is en rechtelijk toezicht noodzakelijk,
dan gaat de voorkeur uit naar de minst ingrijpende maatregel.
,Relevante begrippen voor de diverse beschermingsmaatregelen
1. Handelingsonbekwaam
Een algemene ongeschiktheid om in het recht op te treden.
o Minderjarigen.
o Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld.
Handelingsonbekwaamheid wil zeggen een algemene ongeschiktheid om in het recht op te treden.
Handelingsonbekwaam zijn een minderjarige en een persoon die onder curatele is gesteld
(curandus).
Minderjarigen zijn handelingsonbekwaam omdat de wet dit bepaalt en personen onder curatele
omdat de kantonrechter dit heeft uitgesproken. De juridische bewegingsvrijheid die een
handelingsonbekwame heeft, krijgt hij van zijn vertegenwoordiger (ouder, voogd of curator)., die
toestemming geeft toch zelf op te treden in het recht. Door een ondercuratelestelling wordt iemand
weer bijna net als minderjarige. Handelingsonbekwaamheid staat op gespannen voet met het
uitgangspunt dat het recht op zelfbepaling van iedereen zoveel mogelijk moet worden
gerespecteerd.
2. Handelingsonbevoegd
o Om zelfstandig financiële beslissingen te nemen.
o Om beslissingen te nemen rond zijn verzorging/behandeling.
Onbevoegdheid wil zeggen een bijzondere of gedeeltelijke ongeschiktheid om in het recht op te
treden. Bij een onder bewindstelling wordt iemand onbevoegd om nog zelfstandig financiële
beslissingen te nemen. Deze beslissingen moeten door of samen met de door de rechter benoemde
bewindvoerder worden genomen. Bij mentorschap is de persoon die een mentor heeft gekregen
onbevoegd om zelf beslissingen te nemen betreffende zijn verzorging en/of behandeling.
3. Wilsonbekwaam
Iemand kan zich niet uiten of kan de gevolgen of strekking van zijn verklaring niet overzien. Vooral in
gezondheidszorg.
Wilsonbekwaam is een feitelijk begrip dat altijd slechts op één situatie of aangelegenheid betrekking
heeft. Het wil zeggen dat iemand zich of niet kan uiten of wel kan uiten, maar de gevolgen of
strekking van zijn verklaring niet overziet. Hij snapt niet of niet precies waar het om gaat. Het begrip
wilsonbekwaamheid komt vooral terug in het gezondheidsrecht. Zo kan iemand wilsonbekwaam zijn
ter zake van de beslissing in een verpleeghuis te gaan wonen (hij snapt niet dat het thuis niet meer
gaat). Wils(on)bekwaamheid wordt meestal door de hulpverlener vastgesteld. Dit is een belangrijke
vaststelling, omdat in dat geval een vertegenwoordiger kan optreden en bijvoorbeeld vervangende
toestemming kan geven voor uitvoering van een zorgplan.
, Wettelijke beschermingsmaatregelen
Beschermingsbewind
BW Boek 1, Titel 19 Artikel 431 BW en verder (bewind natuurlijke personen)
Indien een meerderjarige tijdelijk of duurzaam niet in staat is ten volle zijn vermogensrechtelijke
belangen behoorlijk waar te nemen, als gevolg van
a. zijn lichamelijke of geestelijke toestand, dan wel
b. verkwisting of het hebben van problematische schulden
Kan de kantonrechter een bewind instellen over één of meer van de goederen, die hem als
rechthebbende toebehoren of zullen toebehoren.
Art.1:444 BW aansprakelijkheid bewindvoerder
Indienen verzoek tot beschermingsbewind
o Burger zelf
o Echtgenoot/partner
o Familieleden tot de 4de graad
o Voogd/curator/mentor
o Zorginstelling/begeleiding
o College van B&W (alleen bij grond verkwisting)
o Openbaar Ministerie/Officier van Justitie.
Verzoekschrift indienen bij sector kanton waar rechthebbende woonachtig is. Daarnaast in te
dienen stukken bij het verzoek:
o Plan van aanpak (aanvullend)
o Medische verklaring/sociaal verslag
o Akkoordverklaringen belanghebbenden
o Bereidverklaring rechtspersoon als bewindvoerder
De belangrijkste taken van een bewindvoerder zijn (1:441 BW):
o Het inventariseren van de boedel voor zover die onder het bewind valt (boedelbeschrijving
opmaken).
o Het opstellen van een plan van aanpak.
o Het beheren van alles wat onder bewind is gesteld.
o Het regelen van de financiële huishouding van de betrokkene (belastingaangifte doen, maar
ook het aanvragen van huurtoeslag, (bijzondere) bijstand of een persoonsgebonden budget
(PGB).
o Een bewindvoerder moet er ook voor zorgen dat de inkomsten van betrokkene in de eerste
plaats gebruikt wordt voor zijn levensonderhoud.
